Solitude

.Không ai cứu được họ. Không ai cứu được nàng. Không ai và không ai. More...

N
Friday, June 15, 2018 Author: Trường An

Tự nhiên nghĩ ra tại xao VN lại thất bại trước Pháp trong chiến lược ngoại giao dù đã cố gắng bắt chước mí thằng khác. Đáng lẽ ngay từ ban đầu phải... đưa Bắc Kỳ ra thay cho Nam Kỳ mới đúng. '_' Pháp đánh VN vì muốn bò lên Vân Nam của TQ, ngay từ đầu mục tiêu của Pháp đã là Bắc Kỳ, dằng dai mãi sau này thì công trình đầu tiên của Pháp xây ở VN cũng là đường sắt HN-Vân Nam. Thậm chí lúc 3 tỉnh bị chiếm, VN sang xin vẫn còn cơ may lấy lại được. Cơ bản, nguyên nhân là tại... không biết người ta muốn cái gì.

Cho nên cứ dằng dai đánh nhau ở Nam Kỳ mà mục tiêu của Pháp chẳng qua chỉ là làm áp lực cho triều đình nhả Bắc Kỳ ra. Đến khi được tự do tới Bắc Kỳ thì vẫn bị trói tay trói chân, Pháp mới gây sự đòi chiếm. Trong khi đó, VN lại đưa Bắc Kỳ ra nhử Anh, Pháp còn chả chiếm nhanh chiếm vội, đập chết dẫm bẹp luôn triều đình ở Trung để mài khỏi ho he hó hé.

Đã bảo, "giá trị" của VN chỉ là vị trí, cho nên thứ duy nhất có thể đem trao đổi được (gọi Anh vào được) cũng chỉ là đất Bắc Kỳ. Tây Ban Nha đánh xong, đòi tiền xong nó cũng ngãng ra, để mặc thằng Pháp muốn làm gì thì làm. Cho nên đi gọi đủ nơi, làm đủ cách mà không thằng Tây nào nó có hứng thú, cơ bản cũng là vì... chả biết chúng nó muốn gì.

Cho nên thật ra, Thái Lan giữ được chả phải vì "khôn ngoan" gọi Tây vào, mà phải là Anh cho phép nên Mỹ mới được vào, chứ Pháp thì còn lâu. Cơ bản, thứ Anh muốn là... Miến Điện, nơi thông sang Vân Nam - Quảng Tây Trung Quốc. Đánh từ Ấn vào không được do vướng các tiểu quốc ở giữa, Anh mới bò sang lấy đường Thái đánh lên. Mà cũng đánh dằng dai 30-40 năm cho đến khi chiếm được miền Bắc Miến Điện mới thôi. Thái làm ngư ông đắc lợi chả cần ò e ó é gì, chỉ cần ngoan như cún để yên cho nó đi qua, hợp sức với nó xử thằng hàng xóm là xong.

Tương tự, Nhật cũng chỉ cần ngoan ngoãn làm chỗ đậu tàu kiểm soát biển Đông TQ là xong. Mài muốn làm gì kệ mài.

Trong tình thế giữa thế kỷ 19 đó, VN đáng ra chỉ cần đem Bắc Kỳ ra đổi, cho Tây tung tăng vào xơi Vân Nam, kệ xừ chúng nó. Thảo mai hơn tí nữa là sang TQ lăn ra khóc "Đại ca ơi chúng nó bắt nạt em. Vì đại ca đánh nhao với nó nên em lãnh đạn, em vô tội em có biết gì đâuuuuu, huhuhu hú hú". Vậy là mặc kệ 2 thằng kia oánh nhao, liên quan méo gì đến mị. Cơ sở khai thác thì Pháp lo mà xây, tài nguyên Vân Nam chảy xuống thì mình hưởng ké. Dù thằng Pháp nổi danh là đứa keo kiệt bủn xỉn bẩn tính, vẫn có thể gọi đứa khác vào "chung vui".

Cho nên đời mới chứng minh rằng... EQ quan trọng hơn IQ. Khôn lỏi nghĩ lắm hoang tưởng nhiều mà không biết thằng kia muốn gì thì... chết sớm. /___\




Nữ võ vân giả
Sunday, June 10, 2018 Author: Trường An

Onna-bugeisha - Nữ võ vân giả là phụ nữ thuộc tầng lớp võ sĩ (bushi), tiền thân của samurai, được huấn luyện võ thuật để chiến đấu, bảo vệ gia đình, làng mạc và dòng tộc. Trong văn hóa đại chúng của Nhật hiện thời, vai trò phụ nữ thường bị nhược hóa (hay bị động hóa), trong khi trong lịch sử, onna-bugeisha hay samurai nữ khá phổ biến. Ngay cả trong thời Edo, khi mà vai trò phụ nữ bị đẩy xuống vai trò bị động, năm 1868, trong trận chiến Aizu vẫn đánh dấu sự xuất hiện của 1 nữ samurai là Nakano Takeko lãnh đạo tộc Aizu chống quân triều đình.

Trái với ý tưởng của văn hóa đại chúng, ví dụ như bộ manga Kaze Hikaru bảo rằng phụ nữ không được cầm vũ khí, không được làm chiến binh, Nakano Takeko là con gái của 1 quan chức tại Aizu, và được huấn luyện võ công, chiến thuật. Năm 1868, trong trận chiến Aizu, bà lãnh đạo 1 nhóm nữ chiến binh chống lại quân đội Minh Trị. Khi bị bắn trúng sắp chết, Nakano Takeko nói chị em gái là Yuko cắt lấy đầu bà chôn riêng, không để địch lấy làm chiến lợi phẩm. (Điều này cho thấy cả 2 chị em đều là chiến binh.)

Nhìn lại lịch sử Nhật Bản với những cuộc chiến kéo dài của các gia tộc, cả nam và nữ đều được huấn luyện làm chiến binh. Onna-bugeisha được huấn luyện dùng đao, đoản đao, giáo, thương để chiến đấu. Dù không được mang kiếm, cả nam và nữ samurai đều đeo đoản kiếm kaiken. Nữ samurai khi đi với chồng bắt buộc phải đeo theo kaiken để chiến đấu khi cần thiết. Trong thời Heian và Kamakura, những nữ chiến binh này chiến đấu bên cạnh nam giới. Hoàng hậu Jinngu thậm chí đã dẫn quân đi chinh phạt Triều Tiên sau khi chồng tử nạn ở đây.

Truyền thuyết Nhật Bản còn ghi nhận nữ chiến binh Tomoe Gozen, 1 nữ chiến binh huyền thoại "sức mạnh bằng cả ngàn người" đã lao vào đội quân địch bắt giữ, lấy đầu chủ tướng.

Hojo Masako, vợ của Shogun đầu tiên triều đại Kamakura, là nữ chiến binh có ảnh hưởng chính trị lớn trong cả 2 triều sau của con trai bà. Phụ nữ thời Kamakura ngoài các bổn phận với gia đình còn được quyền sở hữu tài sản, kiểm soát gia đình, thậm chí có bổn phận bảo vệ gia đình khi cần thiết.

Đến thời Edo, thời bình trị kéo dài của Nhật Bản, các samurai không còn mang nghĩa chiến binh mà là người phục vụ cho vương triều, vai trò của các nữ chiến binh cũng chuyển vào vị thế hỗ trợ cho người chồng. Con gái trong các gia đình danh giá không còn được yêu cầu chiến đấu để bảo vệ gia tộc mà trở thành kết liên chính trị trong hôn nhân - do đó, phụ nữ thời kỳ này yêu cầu phải tuân lời và phục vụ tuyệt đối. Các nữ samurai cũng không được đi xa 1 mình mà phải có nam giới theo kèm. Tuy nhiên, như bằng chứng trận Aizu cho thấy, con gái của các gia tộc lớn có khả năng vẫn được huấn luyện võ nghệ khi cần thiết - khi mà từ những năm 1850s, khi bị Tàu Đen tấn công, Nhật Bản lại được đặt trong tình trạng chiến tranh.

Hình ảnh tượng trưng của các nữ võ vân giả là thanh đao naginata - Hãy liên tưởng đến em Takiko trong Fushigi Yuugi II. Trong thời Edo, thanh naginata trở thành 1 biểu tượng xã hội cho các nữ samuarai, là thứ mà hầu như con gái nhà samurai nào cũng phải có. Hiện nay môn võ sử dụng naginata được đưa vào dạy cho các nữ sinh trong trường học Nhật Bản.




TCTT
Thursday, May 3, 2018 Author: Trường An

Lượn qua hóng tình hình tôn giáo ở HQ, "sẵn tiện" thu hoạch luông tình hình "tà giáo" châu Á.

5 Bizarre Cults from Asia


https://thediplomat.com/2014/06/the-cults-of-south-korea/

Ờ, sau khi gật gù rằng những diễn tiến tâm lý lịch sử nào dẫn đến tình hình này, nghĩ ngược nghĩ xuôi zồi lại tự hỏi... chả phải tất cả đều khởi đầu như thế xao?

Mềnh thì hông coi các lãnh tụ, hình tượng tôn giáo như Thích Ca, Jesus, Mohamed vân vân là triết gia, vì thật lòng là họ hầu như không "phát kiến" ra được 1 triết lý nào mới. Thế giới quan, triết lý, nền tảng của Phật giáo nguyên thủy chia sẻ cùng 1 nguồn gốc với các tôn giáo Ấn Độ khác, tương tự như đạo giáo trên "vùng đất 3 tôn giáo lớn" cũng có thuyết lý tương tự nhau, thậm chí có cả các thần tương tự nhau luôn. Nghĩa là họ xây dựng nền tảng của mình trên các thuyết lý, đạo giáo, đạo lý có sẵn, và ờ... tự đưa mình (hoặc được tín đồ đưa lên) làm thánh thần để tạo lập 1 tôn giáo mới.

Trên con đường phát triển của tôn giáo đó, chính các thế hệ sau mới lập thành hệ thống triết học, giáo lý, thế giới quan hoàn chỉnh cho tôn giáo đó. Ví dụ dễ thấy nhất chính là Phật giáo Đại thừa hấp thu nền triết học của Trung Quốc. Ngay cả thuyết pháp nền tảng của Phật giáo nguyên thủy là Trưởng Lão bộ cũng do người sau "kể lại", tự kể tự diễn giải tự chỉnh tự sửa, tự lập thành 1 hệ thống thuyết lý. Cho nên toàn bộ triết học, kinh sách tôn giáo là công sức của triệu triệu con người nối tiếp nhau tạo thành, trên nền tảng của triệu triệu con người trước đó tạo thành văn hóa nền tảng cho nó.

(Thiệt ra các triết gia thực sự trong mắt mị họ hơi... khùng khùng, từ những ông triết gia Hy Lạp cho đến triết gia hiện đại. Giới nghiên cứu, dù là nghiên cứu xã hội triết học đi chăng nữa, cũng mang tính chất khép kín khắc nghiệt của riêng nó. Những người này có thể trở thành thầy của 1 nhóm tinh anh nào đó chứ không thể làm được loại công việc thuyết giảng lôi kéo 1 đoàn người, tạo lập 1 hệ thống truyền giáo phân nhánh lan tỏa khắp nơi - Đơn giản có khi vì họ "cao cấp" quá. Tưởng tượng ngồi giảng lý thuyết tạo thành vũ trụ trong Trưởng Lão bộ xem có ai ngồi nghe hông so với chiện "luân hồi thế giới bên kia", nhà bạc nhà vàng, 9 giống loài trên thượng giới...)

Cho nên, ở đoạn khởi đầu, thiệt ra tất cả đều như nhau. Vậy thì các "lãnh tụ tôn giáo" đem đến cái gì? - Là phương-hướng-giải-thoát đó.

Thật ra đây có thể coi là 1 hướng phát triển khá dễ nhìn. Từ chuyện thờ cúng các vị thần, từ thần núi thần sông thần lửa thần làng => phát triển lên thờ "thần của các thần", vua của các thần => rồi khi đã hết thần để thờ, quay ngược lại thờ "người được xưng tụng là thần", là thần giáng thế, con của thần, hình tượng của thần, đại sứ đại diện cho thần... vân vân và mây mây. Hiện tượng này xuất hiện suốt từ Đông sang Tây, mà nơi "miễn nhiễm" duy nhất có thể chỉ là... thổ dân châu Mỹ.

Hiện tượng "thờ người làm thần" này xuất hiện ở các nơi có nền chính trị xã hội phát triển cao. Có điểm giống và khác với hiện tượng các vị vua cổ đại xưng làm "con trời", "đại diện của thần", "ta là thần", các vị "thần người" này không dựa vào thế lực thế tục, thậm chí 1 số vị còn xuất thân hèm kém. Nhưng cũng từ chung 1 xuất phát điểm mà ra, chính lối tự xưng "con trời" của các vị vua cao cao tại thượng đã làm nảy sinh tâm lý "con người có thể là hiện thân, chuyển thế của thần". Và 1 con người - chỉ cần đặc-biệt và chứng minh được sự đặc biệt của mình - cũng đã có thể trở thành hiện thân của thần.

Và bao phủ quanh họ là vô số truyền thuyết thần thánh - mà dưới miệng những "con người vô tư không theo họ" thì là "đồ ma quỷ mê tín" (credit: Giáo sĩ Kitô nói về Phật), "chuyện nhảm nhí linh tinh" (credit: Minh Mạng), và mới đây những con người "theo khoa học hiện đại VN" với lòng vô tư nhiệt thành đã hồn nhiên nhận xét "mê tín nhảm nhí phá hoại luân thường". =)) Vừng, xin lỗi các vị thần. =))

Vậy thì con đường nào đã dẫn đến việc này? Con người sơ khai sống trong thiên nhiên, chịu đủ mọi áp lực của trời đất đâm ra sợ trời đất, từ đó nảy sinh ra chuyện thờ cúng đế nhằm... tự an ủi mình là chủ yếu. Các vị thần do đó ngoài nỗi sợ hãi còn là 1 thế lực bảo vệ con người (hay họ tưởng thế). Và khi các cộng đồng người va chạm, sống chung với nhau, các vị thần lẻ tẻ được kết hợp lại tạo thành thế giới của các thần, được xây dựng thành 1 cộng đồng tương tự như hình thức con người, chia tầng lớp thân phận. Để rồi khi vị thế các thần ngày càng cao thì đi chung với nó cũng là nền thuyết lý, triết học ngày càng "cao cấp", địa vị của tôn giáo cùng người đại diện tôn giáo cũng cao hơn, thậm chí dẫn đến xung đột với nhau.

Nói thật, đố người-bình-thường nào đọc các bài ca giáo lý của Ấn Độ giáo như Chí tôn ca chẳng hạn mà hiểu. Kinh sách Do Thái giáo thì khổng lồ đủ đè chết người. Và các đền thờ ngày càng to, thánh thần lẫn người đại diện thánh thần ngày càng xa, những thế lực thế tục mượn danh thánh thần làm đủ trò. Cho nên, người-thần xuất hiện tạo thành 1 xu thế tôn giáo mới. Bọn họ thường có các đặc tính chung: Chỉ-cần-tin, mặc kệ đống giáo lý trời thần bể dâu mà nhiều khi họ cũng giảng theo ý họ muốn đi, ý lớn nhất của họ là chỉ cần tin họ, theo họ, tụng kinh theo họ, làm việc theo họ là đã đủ; Hành-động, tùy tôn giáo mà kêu gọi hành động khác nhau, thực hành các công việc khác nhau, tốt xấu tùy, nhưng hông thể nào ngồi chờ quả rơi trúng đầu hoặc... ngồi chờ "giác ngộ" rơi trúng đầu (Thiền tông là 1 nhánh rất "cao cấp" rồi đó); và Kết-quả, từ siêu độ giải thoát cho đến lên Thiên đường, nói chung con người cần 1 nơi giải thoát khỏi cuộc bể dâu.

Nói chung, là 1 phương hướng sống và hành động để nàm xao sống trên đời bớt thấy-khổ. Mà cách nào dễ nhất thì thường nhiều người theo nhất. =))

Cho đến hiện nay, sau chừng 2000-3000 năm của các tôn giáo "người thần", có khả năng chúng ta sẽ lại thấy 1 đợt "cải cách tôn giáo" mới manh nha. Như 1 vòng quay lặp lại, các tôn giáo mới rồi cũng sẽ thành cũ, sẽ lặp lại các vấn đề đã từng có - Mà giời ạ, 2-3000 ngàn năm trong lịch sử nhân loại cũng chỉ là cái chớp mắt thôi. Theo đà "bình dân hóa thánh thần", đừng hỏi tại xao ai cũng có thể xưng thần (và cũng có 1 đống người tin).

Thiệt ra chịn xưng thần để làm loạn ở châu Á có từ... ngàn năm trước cơ, thắc mắc làm gì. =))




Thuyết Tiến hóa
Saturday, April 28, 2018 Author: Trường An

"Mà "nhân loại" nghĩa là gì? Trong các cuốn sách giáo khoa của chúng ta, chúng ta được dạy rằng loài người tiến hoá từ loài khỉ. Nhưng anh biết không, thứ lý thuyết ấy mới chỉ phát triển gần đây thôi. Trong một bài viết của mình, em đã có dịp tìm hiểu thứ phản ứng mà người ta đã từng có với Darwin vào đầu thế kỷ hai mươi. Họ kinh tởm ông ta. Em có thể cho anh xem những gì người ta đã vẽ để biếm hoạ ông ấy cùng học thuyết của ông ấy. Họ kinh tởm ông ấy và họ sợ ông ấy." - 2009

Nhìn lại thì mình đã viết đoạn này cách đây gần 10 năm ồi. Thật ra đây cũng là 1 trong những bài "ngâm cứu" đầu tiên của mình. Nhưng mà cái đoạn này thiệt ra cũng hơi sai sai, vì không phải "đã từng có với Darwin vào đầu thế kỷ hai mươi" mà... bây giờ người ta vẫn thế. :))

Cho đến sau những năm 2000, thuyết Tiến hóa mới được đưa vào chương trình dạy học ở nước Mỹ, và lập tức vướng phải vô cùng nhiều sự phản đối. Theo 1 cuộc trưng cầu dân ý năm 2000, chỉ có 20% người Mỹ cho rằng nên dạy riêng thuyết Tiến hóa. 16% cho rằng cần loại bỏ thuyết Tiến hóa, chỉ dạy thuyết Sáng thế. Còn lại, 17% đề nghị đưa thuyết Tiến hóa vào lớp khoa học, thuyết Sáng thế vào lớp tôn giáo; 13% cho rằng nên dạy cả 2 thuyết trong lớp khoa học.

Số cao nhất, 29%, thì bảo rằng nên dạy cả 2 nhưng đều chú thích... tất cả đều là thuyết chưa được chứng minh.

Thuyết Sáng thế là thuyết "Chúa sáng lập thế giới" dựa theo Kinh Thánh mà người Mỹ được dạy cho đến thế kỷ 20 - Vầng, thật ra thuyết Tiến hóa của Darwin vốn không được đón nhận hồ hởi gì cho lắm, và sau Thế chiến I, cuộc tranh cãi học thuyết mới cũ trong nhà thờ lan rộng thành cuộc tranh cãi về thuyết lập thế. Một nghị sĩ tên William Jennings Bryan đã dẫn đầu 1 chiến dịch chống-Darwin vì cho rằng học thuyết này là "1 lực lượng ma quỷ" gây ra thù hận, xung đột đến trên thế giới.

(Theo quan điểm của người theo đạo mà mị hóng được thì điều này có nghĩa là: Con người là sinh vật thần thánh được Chúa lựa chọn, ban cho linh hồn, thân xác, trí thông minh... Do đó, mỗi cá thể, mỗi sinh mạng đều đáng quý đáng trân trọng. Trong khi đó, thuyết Tiến hóa cho rằng con người chỉ là 1 loài động vật cao cấp từ khỉ mà ra. Và do đó, ờ thì... phá thai tràn lan, bạo lực, giết người, coi mạng người như cỏ rác vân vân, tất cả tội lỗi đều bắt đầu từ quan điểm "người chả là cái mốc gì" hết.)

Sau đó, có nhiều bang đã ra luật cấm dạy thuyết Tiến hóa trong trường học, đơn cử bang Tennessee năm 1925 thậm chí còn ra Bộ luật Butler cấm dạy thuyết Tiến hóa trong tất cả các trường học, đến tận năm 1967 mới được gỡ bỏ vì luật... tự do ngôn luận. Oklahoma, Florida cũng ra luật như thế vào 1923. Từ đó nảy sinh ra những tranh cãi triền miên quanh luật cấm, nhưng Tòa án Mỹ cho rằng luật cấm này chẳng hề vi phạm Hiến pháp Liên bang do... không tôn giáo nào được phép coi như ưu tiên ở Mỹ (aka Vô thần cũng thế). Và dù không ra luật, chiến dịch vận động này đã khiến sách giáo khoa hầu hết ở Mỹ đã loại bỏ thuyết Tiến hóa khỏi trường học.

Đến năm 1967, 1 thầy giáo tên Gary L. Scott bị cho nghỉ việc vì dạy thuyết Tiến hóa ở Tennessee đã đệ đơn kiện đòi quyền tự do ngôn luận, vận động loại bỏ Luật Butler. Năm 1968, Thượng viện Mỹ cho rằng luật cấm thuyết Tiến hóa là vi phạm luật Liên bang, là thiên vị tôn giáo, rằng nên dạy cả 2 học thuyết song song. Để rồi từ đó nảy sinh ra vấn đề mới là... nên dạy như thế nào?

2 phe phái Tiến-Sáng ngay lập tức nhảy vào chiến nhau. Đã có 1 thời gian thuyết Tiến hóa được ưu tiên cho là khoa học, thuyết Sáng thế là tôn giáo - nhưng rồi các chiến dịch đưa thuyết Sáng thế trở lại trường học. Ví dụ như cái kết quả trưng cầu ở trên. Và vấn đề vẫn cứ tiếp tục dai dẳng. Ở 1 số nơi, 1 số sách, mấy chữ "thuyết Tiến hóa" không được nhắc tới, thay bằng "sự thay đổi qua thời gian".

Năm 2002, 6 gia đình ở Georgia kiện trường vì sách giáo khoa có chứa thuyết Tiến hóa, cho rằng thuyết này "chỉ là 1 giả thuyết, không phải là sự thật". Người khác lại hỏi rằng tại sao cũng còn bao nhiêu giả thuyết khoa học về sáng thế khác không dạy mà chỉ ưu tiên mỗi thuyết Tiến hóa, đây có phải là âm mưu "đàn áp tôn giáo" hay không. Nói chung, tình hình ở các bang thì... phe nào thắng thế trong chính quyền thì thuyết ấy được ưu tiên. =))

---

Ở châu Âu, năm 2007, Nghị viện của Hội đồng Châu Âu thông qua Nghị quyết 1580 có chủ đề "Sự nguy hiểm của thuyết Sáng thế trong giáo dục", cho rằng thuyết Sáng thế có thể là mối nguy hiểm với tương lai con người, ủng hộ sự cực đoan tôn giáo.

Nghị quyết này bị báo 20 Phút của Pháp phê phán "Chúng ta đang quay lại thời Trung cổ". Người khác không chỉ cho rằng nó "đàn áp, tấn công tôn giáo" mà còn phủ định nhiều học thuyết khác.

Năm 2006, Thứ trưởng Bộ giáo dục Ba Lan tuyên bố thuyết Tiến hóa là thứ dối trá được dạy trong trường học. Bộ trưởng Bộ giáo dục thì cho rằng "nên dạy cho đến chừng nào các nhà khoa học thấy thích hợp", nhưng... cha ông ấy phản đối. =))

Ở Romania, thuyết Tiến hóa được đưa vào dạy năm 1998, nhưng bị loại bỏ khỏi các sách từ năm 2006.

Ở Thổ Nhĩ Kỳ, từ những năm 1980, phong trào chống thuyết Tiến hóa lên cao, lập nên tổ chức chống đối liên kết với tổ chức ở Bắc Mỹ, các nhà khoa học thậm chí bị đe dọa tính mạng. Tháng 6-2017, Bộ giáo dục nước này loại bỏ thuyết Tiến hóa khỏi chương trình cấp 2.

Ở Hàn Quốc, dưới áp lực của Tổ chức Cải cách sách là 1 nhánh của tổ chức tôn giáo, Bộ giáo dục nước này loại bỏ 1 số dữ liệu, hình ảnh về thuyết Tiến hóa khỏi SGK vào năm 2012.

.

.

.

---

Đau tay quá trời ơiiiiii...

Các bài khác có thể đọc: https://www.theguardian.com/world/2002/feb/24/usa.schools




PTTH
Tuesday, April 24, 2018 Author: Trường An

Nhân kể chuyện xưa năm đó... Hồi trước mình bảo vua Khang Hy ưu ái giáo sĩ phương Tây lắm, mà các triều đình châu Á thời kỳ đầu cũng ưu ái người phương Tây lắm, vậy thì nguyên do gì quan hệ đổ vỡ? Ờ thì ta hãy quay về năm 1705.

Thật ra từ khi Marco Polo đến triều đình nhà Nguyên, quan hệ giữa Tây dương và các nước châu Á vẫn tiến triển theo chiều hướng khá là phức tạp, ví dụ như triều Minh quan hệ với Bồ Đào Nha, nhượng Ma Cao để đánh dẹp Từ Hải. =)) Nhưng chỉ từ khi Anh chiếm Ấn Độ, Tây chiếm được vài hòn đảo ngoài khơi Thái Bình Dương, mối quan hệ với châu Á mới được đặt vào tầm quan trọng - thông qua các phái đoàn giáo sĩ. Chính quyền Mạc Phủ từng nhờ Tây dương mua vũ khí mà thống nhất đất nước, Miến Điện liên kết với Bồ Đào Nha, Chân Lạp cũng từng quan hệ với Bồ Đào Nha nhằm đánh Xiêm, Xiêm thì quan hệ với Pháp, cử luôn phái đoàn đầu tiên của châu Á đến triều đình Pháp. Ở Việt Nam thì chúa Trịnh liên kết với Hà Lan đánh Nguyễn...

Nhưng các quan hệ này dần dần đổ vỡ, trước tiên là ở các nước nhỏ. Pháp quay đuôi ra đánh chiếm Xiêm, bị Xiêm đập cho 1 trận đuổi đi 2 thế kỷ sau mới được quay lại. Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha đánh chiếm các đảo quốc, nhăm nhe đánh Nguyễn - khiến sử Nguyễn trở thành danh sách "1 mình chống mafia" đánh từ Hà Lan, Anh, Pháp, Tây Ban Nha sang đến Nhật, Xiêm. Nói chung, trong thời kỳ đầu, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật chưa tới, chỉ mạnh về thuyền để lòng vòng ngoài biển, nhăm nhe thấy ở đâu sơ hở thì nhảy vào, Tây dương cũng đủ gây thù chuốc oán khắp nơi vì sunsee. =))

Nhưng Trung Quốc với vị thế to bự của mình thì chả thằng nào dám động vào, vậy là "quyền lực mềm" được triển khai. Nghe đồn 1 trong những lý do Mãn Thanh chiến thắng là nhờ súng đạn do Tây dương cung cấp (hãy nhìn đến hoàn cảnh tộc du mục này không sản xuất sáng chế được gì ráo, cho nên việc này không có nghĩa "súng nó ưu việt lắm" đâu). Khi Khang Hy lên ngôi, quan hệ này càng trở nên khăng khít khi vua liên kết với Tây dương thu tóm Đài Loan trong tay họ Trịnh, đánh Nga La Tư, chinh phục các tiểu quốc, tỉnh thành phía Bắc, vươn sang phía Tây... Nói chung, vị thế các giáo sĩ trong triều Khang Hy vô cùng lớn, đến mức vào năm 1692, Khang Hy đã ban chỉ cho phép Thiên Chúa giáo, đặt tôn giáo này ngang hàng với Khổng giáo.

Trong chiếu chỉ "Chính giáo phụng truyền" năm 1692, Khang Hy viết: "Người Tây dương rất yên tĩnh, họ không kích động rối loạn ở các tỉnh thành, không gây hại cho bất cứ ai, không phạm tội, giáo lý của họ không có gì chung với các giáo phái giả dối trong nước... Do đó, ta quyết định rằng tất cả các nhà thờ dành cho Đức Chúa trời ở bất cứ nơi nào cũng nên được bảo toàn, cho phép những người thờ phụng Đức Chúa này được vào nhà thờ tôn vinh ngài ta, thực hiện các nghi lễ cổ truyền của Kitô giáo. Vì thế, không ai được phép ngăn cản họ."

Lại nói, vào thời kỳ đầu, những giáo sĩ đến châu Á tìm cách hòa nhập với các tập tục châu Á, mặc áo giống như nhà sư và cho phép tín đồ thờ cúng, tín ngưỡng. Vào năm 1656-1659, Giáo hoàng Alexander VII cũng đã ban luật "ưu ái phong tục Trung Hoa", cho phép các giáo sĩ đến hoạt động ở châu Á hòa nhập và chấp nhận phong tục bản xứ, sử dụng các loại ngôn ngữ riêng của xứ này. Hướng dẫn năm 1659 ghi:

"Đừng hành động nóng nảy, đừng tranh cãi với bất cứ ai nhằm thay đổi nghi lễ, phong tục tập quán của họ trừ phi nó trái với tôn giáo và đạo đức. Đừng mang quốc gia của chúng ta đến với họ mà thay vào đó là mang Niềm tin, một Niềm tin không làm tổn hại phong tục, nghi lễ của bất cứ ai, do đó không gây ghét bỏ mà còn bảo vệ, giữ gìn bọn họ."

Nhưng ai rồi cũng khác. :)) Khi đã có vị trí quan trọng trong triều đình Khang Hy, tham gia vào cả quá trình đàm phán trong chiến tranh với Nga La Tư, nhận được sự ưu ái của vua cho phép tôn giáo được truyền khắp nơi, từ đó tôn giáo này không còn giới hạn trong giới cùng khổ mà chạm đến tầng lớp cao hơn, rồi va chạm với các phong tục trộn lẫn lâu đời của Trung Quốc. Các giáo sĩ ở Roma liền đề ra luật giới hạn "nghi thức Trung Hoa" bao gồm:

- Định nghĩa lại từ Thiên Chúa, không cho tiếp tục dùng chữ Thượng Đế, Trời.

- Cấm người theo đạo tham gia vào các nghi thức của Khổng giáo.

- Cấm người theo đạo sử dụng bàn thờ "dành cho các linh hồn", bao gồm cả nghi thức cúng bái tổ tiên.

Giáo hoàng Clement XI thông qua luật này vào năm 1704, và cử phái đoàn sang thông báo cho vua Khang Hy. Từ năm 1704-1715, Giáo hoàng liên tục thắt chặt, bổ sung thêm lệnh cấm này, trong đó đặc biệt cấm giáo đồ tham gia cả vào các nghi thức tế lễ xuân, thu, cúng tổ tiên - ngay cả việc xuất hiện tham gia vào lễ tế của người bên ngoài cũng không được; không được đi vào đền chùa cúng ngày mùng 1, 15 hàng tháng; không được cúng tổ tiên ngay trong nhà mình; không được tổ chức cúng lễ đám tang, đám giỗ - ngay cả tham dự lễ tang, lễ giỗ của người khác cũng không.

Vào năm 1742, Giáo hoàng Benedict XIV tung ra quả chốt là cấm bất cứ giáo sĩ nào bàn luận về lệnh cấm này.

Năm 1721, sau nhiều lần tranh cãi với việc Vatican khăng khăng bắt các giáo đồ ở TQ phải tuân thủ lệnh cấm này, thậm chí muốn vua ban lệnh cho giáo đồ phải tuân thủ, Khang Hy chịu đựng hết nổi, ban lệnh cấm truyền bá tôn giáo này trên toàn đất nước.

"Với thông cáo này, ta thấy hẳn nhiên người Tây dương là đồ nhỏ nhen. Thật sự không thể nói lý với chúng được vì chúng không thể hiểu các vấn đề lớn mà chúng ta hiểu ở TQ. Đánh giá từ tuyên bố này, ta thấy tôn giáo của chúng chẳng khác vài giáo phái nhỏ nhảm nhí của Phật giáo hay Đạo giáo. Ta chưa từng thấy một cái văn bản nào thậm vô lý đến như thế. Để tránh rắc rối hơn, từ nay trở đi, Tây dương không được phép truyền đạo ở TQ."

Năm 1724, Ung Chính lên ngôi, ban lệnh cấm hoàn toàn Thiên Chúa giáo.

Vừng, và kết quả là tôn giáo này bị cấm trên hầu như toàn lãnh thổ châu Á. Theo như các quan chức VN mô tả thì tôn giáo này "dạy con người từ bỏ cha mẹ, tổ tiên, quê hương", gây tụ tập mất trật tự an ninh xã hội. Hay như trong đầu đời Gia Long, lá bài "nghi lễ Trung Hoa" được đưa ra như phương thức đấu đá chính trị.

(*nói nhảm* Nói chung là cũng chả ông vua nào chịu nổi khi quần thần biến mất sạch trong lễ tế xuân thu, lễ nghi triều đình, thậm chí tang lễ nhà mình nó cũng không ló đầu tới, mình kể về tổ tiên anh linh thì nó quặc cho câu "ma quỷ ó". =)) )

Đến tận năm 1939, Giáo hoàng Pius XII mới nới lỏng lệnh cấm này, coi "nghi lễ Trung Hoa" là nghi thức xã hội chứ không phải tôn giáo, và người theo đạo được phép tham dự, thực hiện các "nghi lễ dân sự" này. Sau đó đến năm 1943, chính quyền Trung Quốc đương thời mới thiết lập quan hệ với Vatican.

---

Nói thêm, thật ra cùng thời kỳ với Kitô giáo còn có các giáo phái khác từ phương Tây tới, và những giáo phái này hoàn toàn không bao giờ chịu chấp nhận "nghi thức Trung Hoa" hay phong tục bản địa.

Mà nói cho cùng thì, số tôn giáo cấm thờ ngẫu tượng trên thế giới vốn cũng hơi bị nhiều.




KQ
Tuesday, January 23, 2018 Author: Trường An

Chả quan tâm gì đến cái chiện-đang-tranh-cãi, dưng mờ vì người khác quan tâm còn mềnh chỉ góp mồm tám nhảm, thuật chiện 1 lúc tự nhin ánh sáng chói qua tim, (tự cho) là hiểu được nguyên do ngọn ngành của cái chiện khiến VN-TQ tranh cãi tưng bừng nài. Tất cả là tại... 2 thằng đều mưu mô lươn lẹo như nhao ó.

Tám nhảm nhắc đến chiện Triều Tiên làm chư hầu hông được xưng đế, phải cho thái tử sang làm con tin, vua thì vài năm phải sang chầu. Rồi tám tiếp qua các phái đoàn mà Tây Sơn gửi => Tự dưng về gác tay lên trán liên hệ 2 chiện này với nhao, và rồi iem đã hiểu.

Phái đoàn ban đầu có con trai cả của Nguyễn Huệ là Quang Thùy với con trai cả của Nguyễn Nhạc là Quang Hiển đi. Nhưng nửa đường Quang Thùy giả bệnh chuồn về nước, sử ghi chung chung là "sợ bị bắt làm con tin" => Thực ra đây chính là 1 phần chính sách chư hầu của nhà Thanh, chư hầu phải đưa thái tử sang TQ làm tin.

Việc nhận thái tử thất bại, vậy là lần 2 gọi đích danh Nguyễn Quang Bình sang chầu. Vậy là từ đây bắt đầu câu chiện mập mờ của cả 2 bên. Nhưng nhìn tổng thể, có thể nhận ra toàn bộ sự việc như sau:

Quân Thanh bị đánh dạt khỏi Thăng Long, nhưng Phúc Khang An "phù phép" làm sao đó mà báo về triều đình nhà Thanh rằng đã "thắng" (Câu chiện này còn được ông sứ Anh nghe chiện xài xể nhà Thanh là đồ quan liêu mất não). Nhưng theo lý mà nói, giấy không gói được lửa, Tôn Sĩ Nghị chết không thể giấu, vả lại ý định ban đầu của Càn Long là "nếu thấy thuận lợi thì chiếm luôn", có khác thì cũng là đưa vua Lê về chứ không phải để người khác lên làm vua chiếm luôn nước. Bất cứ mục tiêu nào cũng không đạt được, vậy mà Càn Long vẫn coi đây là 1 chiến công, nhà Thanh vẫn chấp nhận là 1 chiến thắng. Vậy thì cái "chiến thắng" mà Phúc Khang An báo lên trong trường hợp này chính là: Triều đình Tây Sơn chịu quy phục, chấp nhận làm chư hầu (kiểu Triều Tiên).

Điều này là giả thuyết hợp lý nhất, vì các đội quân thua trận chiến nhưng ép được nước khác quy phục vẫn là chuyện thường thấy, và vẫn được coi là 1 chiến công. Và điều này mới dẫn tới toàn bộ những việc lằng nhằng xảy ra đằng sau như "thái tử An Nam" nửa đường trốn mất, "vua An Nam" thì đứa nào cũng chối bảo không phải tao - trong khi triều Thanh cho rằng nghi thức nhận chư hầu đã được xác lập.

Nghĩa là, Phúc Khang An đã điều đình bằng cách thuyết phục Tây Sơn nhận chư hầu (kiểu Triều Tiên, Tây Tạng) với triều đình Thanh, và Tây Sơn đã đồng ý - ở đây chuyện diễn kịch này không biết có sự góp phần "giúp đỡ" của Phúc Khang An hay không. Triều đình Thanh theo quy tắc, trước gọi thái tử chư hầu sang, sau gọi vua sang chầu. Bên VN vừa muốn khỏi chiến, vừa không muốn làm chư hầu, nên đã lập lờ đánh lận mấy lần với các nghi thức này, ra điều "Tao chả thực hiện nghi thức nào cả, chả xác lập quan hệ nào đâu nhóe". Ngay cả sử Nguyễn dù chả ưa gì Tây Sơn nhưng vẫn ghi kỹ là vua giả đấy nhóe, nhà tao chưa từng sang làm chư hầu nhà mày. Còn bên Thanh (Càn Long) thì chắc mẩm nó đã sang đây lạy mừng ta, vậy thì ta đã thu phục được nó, cần ghi "An Nam chiến sử" này vào danh sách chiến công của ta, há há há. Điều này cũng giải thích được tại sao "giả vương" qua mặt được Phúc Khang An cùng 1 đống người khác, đơn giản vì... 2 bên thông đồng với nhao, Phúc Khang An chỉ cần không muối mặt với Càn Long là được, có chiến công báo về là được, còn hậu quả thì... Càn Long sắp chết ồi, khỏi lo.

Điều này cũng giải thích cho việc tại sao Càn Long hết lần này đến lần khác... dùng lễ đãi chư hầu "ưu ái" Nguyễn Huệ, hết tặng áo đến tặng thơ. Còn Nguyễn Huệ sau mấy năm thì khó ở đến mức bảo Võ Văn Dũng sang xin đất, xin công chúa nhà Thanh để làm cớ "không cho thì gây chiến". (Thiệt ra thì chiện xin người cũng hông mấy lạ, vì nhà Nguyên vẫn gả công chúa cho Triều Tiên, có gì thì chỉ ở chuyện xin đất thôi, cho nên nó là 1 chiêu vừa đấm vừa xoa kiểu "tau có thành ý rồi đó nha, mài có muốn kết thân (hơn) với tau hông"). Thật ra đây cũng là 1 chiêu trò thường thấy của chư hầu khi muốn tách khỏi "mẫu quốc": tau xin mà mài hông cho thì hông đủ thành ý, tau đi đây, bái baiiii. Lỗi tại mày hông phải tại tau, vậy nha.

Càn Long hông biết có nhận ra màn kịch này không hay là vẫn diễn kịch theo, vì TQ tự xưng là "quốc gia theo lễ", nên lễ xong rồi thì coi như xong, còn đứa nào làm lễ kệ nó, chỉ cần danh nghĩa đó là được. Còn anh VN "khôn lỏi" xưa giờ kiểu "chân tau gãy hông quỳ được nha", mày tự sướng kiểu mày, tau tự sướng kiểu tau. Kết quả là... 1 đống bùi nhùi cho con cháu cãi nhao mà thực ra... chả đứa nào hiểu đứa kia làm gì. =))





Copyright © Trường An. All rights reserved.