{"id":9034,"date":"2018-01-13T06:50:04","date_gmt":"2018-01-12T23:50:04","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.name\/?p=9034"},"modified":"2018-01-13T06:50:04","modified_gmt":"2018-01-12T23:50:04","slug":"1814","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=9034","title":{"rendered":"1814"},"content":{"rendered":"<p>N\u0103m 1814 l\u00e0 1 n\u0103m kha kh\u00e1 quan tr\u1ecdng trong tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n th\u1eddi Gia Long. B\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec ta th\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n x\u1eed nhau c\u1ee7a 2 phe nh\u00f3m Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh - L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, c\u1ed9ng th\u00eam c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n \"r\u00e2u ria\" kh\u00e1c nh\u01b0 h\u1ecd L\u00ea l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u1eadp th\u00e1i t\u1eed, ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i (c\u1eafm c\u1edd \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa c\u0169ng trong n\u0103m n\u00e0y lu\u00f4n)... Nh\u01b0ng khi nh\u00ecn to\u00e0n c\u1ea3nh, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn th\u1ea5y 1 vi\u1ec7c s\u00e2u h\u01a1n th\u1ebf. <\/p>\n<p>Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u, Gia Long \u0111\u00e3 l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c quan \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111i theo m\u00ecnh + c\u00e1c quan L\u00ea Tr\u1ecbnh T\u00e2y S\u01a1n (th\u1eadm ch\u00ed t\u1eebng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm lu\u00f4n m\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng \"nhanh nh\u1ea3u\" \u0111\u00e1nh ch\u1ebft). To\u00e0n b\u1ed9 b\u1ecdn h\u1ecd n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a 1 nho t\u01b0\u1edbng kha kh\u00e1 c\u00f3 uy t\u00edn, tri th\u1ee9c, quan h\u1ec7 t\u1ed1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 trong khi c\u01a1 c\u1ea5u quan l\u1ea1i \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i kh\u00e1 b\u00ecnh \u1ed5n, kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng trong nhi\u1ec1u n\u0103m, th\u00ec \u1edf \u0110\u00e0ng Trong, Gia Long th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u1ec9 cho quan l\u00e0m vi\u1ec7c 3-4 n\u0103m \u1edf 1 ch\u1ed7, thay \u0111\u1ed5i li\u00ean t\u1ee5c. <\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u00f5 \u01b0u ti\u00ean c\u1ee7a nh\u00e0 Nguy\u1ec5n l\u00fac n\u00e0y trong \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i l\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, trong khi \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft quy\u1ec1n l\u1ef1c quan l\u1ea1i \u1edf \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u1ec3 h\u1ea1n ch\u1ebf th\u1ea5p nh\u1ea5t b\u1ea5t \u1ed5n nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc. \u1ede \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u1ea7n ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn 1 nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00e1ng k\u1ec3: L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c ch\u1ea5t trong th\u1eddi Gia Long, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u1ecba v\u1ecb cao nh\u01b0ng v\u1ec1 quy\u1ec1n l\u1ef1c hay v\u1ecb tr\u00ed th\u00ec l\u1ea1i r\u1ea5t... kh\u00f3 n\u00f3i. \u0110\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 v\u00ec L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \"b\u1ecb\" Gia Long \u0111i\u1ec1u \u0111i v\u00f2ng v\u00f2ng c\u00e1c n\u01a1i, h\u1ebft ch\u1ea1y \u0111\u00f4ng r\u1ed3i ch\u1ea1y t\u00e2y, h\u1ebft \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An r\u1ed3i v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, l\u00e2u l\u00e2u cho v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \"x\u1ea3 h\u01a1i\". \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y Gia Long th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u1ec3 quy\u1ec1n l\u1ef1c th\u1ef1c s\u1ef1 n\u00e0o r\u01a1i v\u00e0o tay L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. Tuy nhi\u00ean, trong b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y ng\u01b0\u1ee3c xu\u00f4i \u1ea5y, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ea1i thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c 1 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1 \u0111\u00e1ng s\u1ee3: ng\u01b0\u1eddi Thanh Ngh\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1eeb L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i cho \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi, cho \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1m t\u00f9 ph\u1ea1m sau n\u00e0y n\u1ed5i d\u1eady \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An, t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 chung 1 \"ngu\u1ed3n g\u1ed1c\". V\u00e0 th\u1ef1c s\u1ef1, \"v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ta t\u01b0\u1edfng \u1edf th\u00e0nh Nam nh\u01b0ng th\u1eadt ra n\u1eb1m \u1edf th\u00e0nh B\u1eafc\", xung \u0111\u1ed9t k\u00e9o d\u00e0i tri\u1ec1n mi\u00ean g\u1ea7n su\u1ed1t tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n th\u1eadt ra l\u00e0 xung \u0111\u1ed9t c\u1ee7a Thanh Ngh\u1ec7 - \u0110\u00f4ng Kinh \u1ea9n d\u01b0\u1edbi l\u1edbp v\u1ecf c\u1ee7a 2 \u00f4ng quan Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t (k\u1ec3 c\u1ea3 L\u00ea Ch\u1ea5t). Sau khi t\u1ed1 c\u00e1o Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An - v\u00e0 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trong chuy\u1ec7n c\u1ee7a 1 \u00f4ng quan \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c Minh M\u1ea1ng c\u1eed \u0111i l\u00e0m Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam h\u1ea1: L\u00ea Duy Thanh. V\u00e0 \u0111i\u1ec3m r\u00f5 nh\u1ea5t ta th\u1ea5y l\u00e0 sau khi L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra B\u1eafc, nhi\u1ec1u quan \u0110\u00f4ng Kinh b\u1ecb tri\u1ec7t h\u1ea1 b\u1edfi \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i t\u1ed9i l\u1ed7i kh\u00e1c nhau. V\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac Gia Long l\u1eadp th\u00e1i t\u1eed.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, L\u00ea Ch\u1ea5t ch\u00ednh l\u00e0 1 lo\u1ea1i \"t\u1ed1t th\u00ed\" hay con c\u1edd m\u00e0 Gia Long \u0111\u01b0a ra B\u1eafc Th\u00e0nh trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u1ea5y. L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Quy Nh\u01a1n \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh, L\u00ea Ch\u1ea5t v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ea1o ph\u1ea3n, v\u00e0 1 khi \u0111\u00e3 g\u00e1nh to\u00e0n b\u1ed9 t\u1ed9i l\u1ed7i truy di\u1ec7t gi\u1edbi tr\u00ed s\u0129 \u0110\u00f4ng Kinh, L\u00ea Ch\u1ea5t c\u00e0ng ch\u1eb3ng hy v\u1ecdng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ebf v\u1eefng v\u00e0ng \u1edf \u0111\u00f3. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec L\u00ea Ch\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. V\u00e0 n\u1ebfu trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m chuy\u1ec3n giao quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra, nh\u1eefng k\u1ebb n\u1eb1m trong phe L\u00ea Ch\u1ea5t - L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t s\u1ebd \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ch\u00ednh trong vi\u1ec7c d\u00f9ng \"b\u00e0n tay s\u1eaft\" \u0111\u1ec3 tr\u1eeb di\u1ec7t \u0111\u1ed1i th\u1ee7. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i g\u00ec, L\u00ea Ch\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Vi\u1ec7c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh B\u1eafc Th\u00e0nh, trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y, \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n t\u1eeb \"l\u1ea5y uy t\u00edn ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi\" m\u1ed9t c\u00e1ch h\u00f2a ho\u00e3n, sang kh\u1ed1ng-ch\u1ebf to\u00e0n di\u1ec7n, v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap s\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00f3m-th\u00e2n-LVD t\u1eeb Thanh Ngh\u1ec7, sau khi tr\u1eeb di\u1ec7t h\u1ea7u h\u1ebft t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a \"th\u1ebf gia v\u1ecdng t\u1ed9c\" L\u00ea Tr\u1ecbnh v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Kinh (trong khi c\u00e1c th\u1ebf gia v\u00f9ng Thanh Ngh\u1ec7 v\u1eabn kh\u00e1 \u1ed5n). <\/p>\n<p>Trong khi \u0111\u00f3, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1ecb g\u1ecdi t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Hu\u1ebf, \u0111\u1ec3 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0m T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh. N\u00ean l\u01b0u \u00fd, Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ea7y d\u1ea1y c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 n\u00f3i g\u00ec Minh M\u1ea1ng c\u0169ng nghe trong th\u1eddi gian sau n\u00e0y, l\u00e0 c\u00e1i gai trong m\u1eaft L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. V\u1eady l\u00e0, 1 c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c \u00eam \u0111\u1ec1m, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 b\u1ecb \"c\u00f4 l\u1eadp\" trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, n\u01a1i ch\u1ec9 g\u1ed3m to\u00e0n nh\u1eefng vi\u00ean quan Thu\u1eadn Qu\u1ea3ng v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh trung th\u00e0nh v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1eafm trong tay m\u1ed9t nh\u00f3m qu\u00e2n m\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 thu\u1ed9c quy\u1ec1n c\u1ee7a vua. V\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 L\u00ea Ch\u1ea5t, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu to\u00e0n b\u1ed9 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u \u0111\u00e1 trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1eefng c\u00e1i ch\u1ebft c\u00f9ng c\u00e1c cu\u1ed9c tr\u1eeb di\u1ec7t. N\u00f3i chung, ti\u1ec1n nh\u00e2n h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng g\u00ec 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh trong th\u1eddi gian sau n\u00e0y. <\/p>\n<p>C\u00e1i sai \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng sau n\u00e0y l\u00e0 \"th\u1ea3 h\u1ed5 v\u1ec1 r\u1eebng\", cho L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1ec1 \"d\u00ednh c\u1ee9ng\" \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh su\u1ed1t 10 n\u0103m, v\u00e0 r\u1ed3i t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ecbu s\u1ef1 kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ee7a L\u00ea Ch\u1ea5t. T\u1eeb vai tr\u00f2 1 k\u1ebb v\u1ed1n l\u00e0 con c\u1edd t\u1ed1t th\u00ed, L\u00ea Ch\u1ea5t nh\u1edd con g\u00e1i m\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh \"qu\u1ed1c tr\u01b0\u1ee3ng\", quy\u1ec1n l\u1ef1c ng\u00e0y c\u00e0ng cao \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. Tuy nhi\u00ean, Minh M\u1ea1ng v\u1eabn \u0111\u1ec3 y\u00ean v\u00ec v\u1ed1n d\u0129 hi\u1ec3u r\u00f5 \"n\u00f3 ch\u1ea3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c\". C\u00e1i m\u00e0 Minh M\u1ea1ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Thanh Ngh\u1ec7 n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>Ghi ch\u00e9p trong Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f3 1 \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u00fd: Em g\u00e1i c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 thi\u1ebfp c\u1ee7a em trai Minh M\u1ea1ng, 1 v\u1ecb ho\u00e0ng th\u00e2n r\u1ea5t c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 anh r\u1ec3 c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i. Thanh Ngh\u1ec7 l\u00e0 qu\u00ea c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i. Theo ghi ch\u00e9p c\u1ee7a nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, khi \u0111\u1ebfn chinh ph\u1ea1t Ngh\u1ec7 An, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, r\u1ed3i t\u1eeb \u0111\u00f3 \"qu\u00e2n gi\u1eb7c nghe ti\u1ebfng LVD l\u00e0 ch\u1ea1y h\u1ebft\". \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1ecf - th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban qu\u1ed1c t\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Kh\u00f4i. Th\u00f4ng qua c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 h\u00f4n nh\u00e2n, d\u00f2ng t\u1ed9c, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u00e3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi ph\u1ea7n quy\u1ec1n l\u1ef1c trong \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Nh\u00f3m t\u00f9 binh Thanh Ngh\u1ec7 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ea3nh gh\u00e9p cu\u1ed1i c\u00f9ng cho quy\u1ec1n l\u1ef1c n\u00e0y. <\/p>\n<p>V\u00e0 1 khi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 \"\u0111\u1ed3 t\u1ec3\", \u0111\u1ee9ng m\u0169i ch\u1ecbu s\u00e0o cho to\u00e0n b\u1ed9 xung \u0111\u1ed9t trong tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, th\u00ec th\u1eadt ra, k\u1ebft cu\u1ed9c c\u1ee7a nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5. <\/p>\n<p>Nh\u00ecn to\u00e0n c\u1ea3nh, ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \"v\u00e1n c\u1edd l\u1edbn\" m\u00e0 Gia Long \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1edbi 2 vi\u00ean quan v\u00f5 bi\u1ec1n h\u1ecd L\u00ea v\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Thanh Ngh\u1ec7 \"b\u00ean d\u01b0\u1edbi\" 2 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ebf gia v\u1ecdng t\u1ed9c L\u00ea Tr\u1ecbnh \u1edf Thanh Ngh\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0 k\u1ebb xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1ea7ng l\u1edbp d\u01b0\u1edbi hay th\u1ee7 l\u0129nh th\u1ed5 m\u1ee5c, nh\u00f3m \"ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi\" n\u00e0y l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 \"m\u00e1y ch\u00e9m\" nh\u00f3m \u0110\u00f4ng Kinh, kh\u1ed1ng ch\u1ebf Thanh Ngh\u1ec7, ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00f9ng y\u1ebft h\u1ea7u tr\u1ecdng y\u1ebfu. Minh M\u1ea1ng sau n\u00e0y s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ea1i \"k\u1ebb th\u00f9 c\u0169\" c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ec3 tr\u1eeb di\u1ec7t l\u1ea1i th\u1ebf l\u1ef1c n\u00e0y, v\u00e0 trong khi c\u1ea3 2 \u0111\u00e3 \"l\u01b0\u1ee1ng b\u1ea1i c\u00e2u th\u01b0\u01a1ng\", 1 c\u01a1 c\u1ea5u quy\u1ec1n l\u1ef1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp.<\/p>\n<p>K.W. Taylor \u0111\u00e3 nh\u1eadn x\u00e9t, Gia Long l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t \"theo gi\u00f3\" c\u1ef1c k\u1ef3 t\u1ed1t, v\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn quy\u1ec1n l\u1ef1c trong tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng r\u00f5 ai m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \"t\u1ea1o gi\u00f3\". D\u00f9 ban \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh b\u1ee9c t\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, nh\u01b0ng Gia Long r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 \u00fd t\u01b0\u1edbc \u0111i quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a v\u1ecb T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh n\u00e0y. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u01b0a L\u00ea Ch\u1ea5t ra thay \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u01b0a Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi ra Ngh\u1ec7 An, r\u1ed3i ban ch\u1ebft cho \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 y\u00ean cho L\u00ea Ch\u1ea5t l\u00f4i t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ed9i c\u1ee7a quan l\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh ra x\u1eed - th\u00ec l\u00fac n\u00e0y, cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u \u0111\u00e1 c\u1ee7a c\u00e1c quan \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh \"con c\u1edd\" trong tay Gia Long. T\u1eeb m\u00e2u thu\u1eabn Thanh Ngh\u1ec7 - \u0110\u00f4ng Kinh \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i cho \u0111\u1ebfn th\u00f9 o\u00e1n c\u1ee7a phe ph\u00e1i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t - Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u1edf \u0110\u00e0ng Trong, k\u1ec3 c\u1ea3 m\u00e2u thu\u1eabn c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf gia v\u1edbi l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \"b\u00ecnh d\u00e2n\" m\u1edbi tham gia v\u00e0o ch\u00ednh quy\u1ec1n, c\u1ee7a v\u0103n v\u00e0 v\u00f5, c\u00e1c cu\u1ed9c s\u00e1t ph\u1ea1t nhau tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee5 kh\u1ed1ng ch\u1ebf quy\u1ec1n l\u1ef1c cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tr\u1edf th\u00e0nh 1 \"h\u00ecnh nh\u00e2n\" h\u1ee9ng gi\u00f3, trong 1 v\u1ecb tr\u00ed c\u00f3 ti\u1ebfng kh\u00f4ng c\u00f3 mi\u1ebfng v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 Gia Long m\u1ea5t.<\/p>\n<p>N\u0103m 1814 ch\u00ednh l\u00e0 n\u0103m Gia Long ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0a Minh M\u1ea1ng l\u00ean l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed, v\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1ec9 ngay sau \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai l\u00e0m ph\u1ea3n. Ngay tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 th\u00ec l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh - 1 v\u1ee5 \u00e1n d\u1eb1ng dai c\u00e3i qua c\u00e3i l\u1ea1i m\u00e0 ch\u1ea3 c\u00f3 phe n\u00e0o ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh \u0111\u00fang - cho \u0111\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0m ph\u1ea3n khai con c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh ra. Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi ch\u00e9p cu\u1ed9c c\u00e3i v\u00e3 n\u00e0y, nh\u01b0ng l\u1ea1i th\u1ea5y vai tr\u00f2 c\u1ee7a Gia Long r\u1ea5t \u00edt, v\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 \"nh\u1ea7m\" r\u1eb1ng Gia Long \u0111\u00e3 h\u1ed3 \u0111\u1ed3 l\u1eabn l\u1ed9n kh\u00f4ng bi\u1ebft nghe ai. Nh\u01b0ng \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec3m v\u00f4 c\u00f9ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng n\u1ebfu nh\u1edb c\u00e1ch h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng vua n\u00e0y - 2 phe c\u00e3i nhau th\u00ec c\u1ee9... ph\u1ea1t h\u1ebft c\u1ea3 2 cho \"ch\u00fang n\u00f3\" im m\u1ed3m. Nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ph\u00eda sau g\u1ea1t ph\u1eaft nghi \u00e1n v\u1ec1 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111i, cho quan ch\u1ee9c nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00e0ng cho th\u1ea5y r\u00f5 \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Gia Long \u0111ang h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u00e2u. V\u00e0 v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 \"v\u00e1n c\u1edd\" nh\u01b0 tr\u00ean, th\u1ef1c ch\u1ea5t \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a Gia Long r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng: Kh\u1ed1ng ch\u1ebf to\u00e0n b\u1ed9 c\u1ee5c di\u1ec7n, trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m chuy\u1ec3n giao ngai v\u00e0ng b\u1ea5t \u1ed5n nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>V\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf cho th\u1ea5y th\u00ec sau khi Gia Long m\u1ea5t, h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1eb3ng c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec x\u1ea3y ra (chuy\u1ec7n x\u1ea3y ra l\u1ea1i \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u01a1, ng\u01b0\u1eddi Cao Mi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n r\u1ed3i b\u1ec7nh d\u1ecbch ch\u1ebft c\u1ea3 ch\u1ee5c ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi) - R\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 sau khi... L\u00ea Ch\u1ea5t m\u1ea5t. L\u00fac n\u00e0y th\u00ec Minh M\u1ea1ng \u0111\u00e3 ng\u1ed3i y\u00ean ch\u1ed7. <\/p>\n<p>Ngay c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0111i \"c\u1eafm c\u1edd\" c\u0169ng l\u00e0 l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc h\u1eadu ho\u1ea1n, ra tay x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u1ee7 quy\u1ec1n cho kh\u1ecfi \u0111\u1ee9a n\u00e0o ki\u1ebfm chuy\u1ec7n. <\/p>\n<p>Nh\u00ecn th\u00ec t\u01b0\u1edfng h\u1ed3 \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng nh\u00ecn r\u00f5 l\u1ea1i c\u00e1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t th\u00ec m\u1edbi th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111\u00e1ng s\u1ee3: B\u00e8 ph\u00e1i L\u00ea Ch\u1ea5t - Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Nghi n\u1eb1m trong \"\u0111\u1ea5t \u0111\u1ecbch\", c\u00f2n trung th\u00e0nh th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 ch\u00fat uy th\u1ebf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ho 1 ti\u1ebfng c\u1ea3 \u0111\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadp ch\u1ebft. \u1ede ph\u00eda Nam th\u00ec \"k\u1ebb th\u00f9\" Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \"tr\u1ea5n gi\u1eef\". B\u1ea3n th\u00e2n th\u00ec n\u1eb1m trong v\u00f2ng k\u1ec1m t\u1ecfa \u1edf Hu\u1ebf, c\u00f3 qu\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng, bao nhi\u00eau thu\u1ed9c h\u1ea1 thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0m c\u00f4ng c\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. Ch\u1ea3 c\u1ea7n bi\u1ebft L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t c\u00f3 th\u00edch Minh M\u1ea1ng hay kh\u00f4ng, Gia Long c\u1ee9 t\u1ed1ng chi\u1ebfu truy\u1ec1n ng\u00f4i cho Duy\u1ec7t gi\u1eef, v\u00e0 Duy\u1ec7t l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh \"h\u00ecnh nh\u00e2n\" t\u1eadp th\u1ee9 n: B\u1ecb \u0111\u1ea9y ra tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o v\u1ec7 Minh M\u1ea1ng n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec7n, c\u00f2n n\u1ebfu b\u1ea3n th\u00e2n mu\u1ed1n ph\u1ea3n th\u00ec ch\u1ea3 c\u00f3 c\u00e1i danh ngh\u0129a n\u00e0o m\u00e0 ph\u1ea3n. <\/p>\n<p>V\u1edbi c\u1ea3, c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn chi\u1ebfu, th\u1ea3o chi\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0... Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c \u0111ang n\u1eafm quy\u1ec1n Gia \u0110\u1ecbnh. L\u00ea Ch\u1ea5t th\u00ec \u0111\u1eebng m\u01a1 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \"ngu\u1ed3n l\u1ef1c\" n\u00e0o ph\u00eda B\u1eafc. Ch\u1ea3 r\u00f5 trong l\u00fac \u0111\u01b0a tay nh\u1eadn chi\u1ebfu, L\u00ea v\u0103n Duy\u1ec7t c\u1ea3m th\u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o. <img src=\"http:\/\/truongan.name\/smilies\/yahoo6.gif\" alt=\"=))\" class=\"wp-smiley\" style=\"height: 1em; max-height: 1em;\" \/><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng thi\u1ec7t ra th\u00ec ch\u1ea3 ai ch\u1ecbu ng\u1ed3i y\u00ean ch\u1edd ch\u1ebft, v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n \"nh\u01b0 tr\u1eddi b\u1ea3o\" x\u1ea3y ra \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh khi\u1ebfn L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gi\u1ebft Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd, \u0111\u1ea9y Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u1ec1 Hu\u1ebf, chi\u1ebfm quy\u1ec1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh su\u1ed1t 10 n\u0103m. C\u00e1i \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi \"kh\u00f4ng g\u1ed1c r\u1ec5\" \u0111i theo Duy\u1ec7t n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n l\u1ef1c l\u1edbn m\u1ea1nh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00e9p ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i Minh M\u1ea1ng. <\/p>\n<p>Hay c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3... \u0111\u1ea7u \u00f3c \u00f4ng b\u1ed1 \"si\u00eau ph\u00e0m\" qu\u00e1 n\u00ean \u00f4ng con thi\u1ec7t ra v\u1eabn ch\u01b0a hi\u1ec3u \u00f4ng b\u1ed1 mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec. C\u00e1i \u0111o\u1ea1n lon ton ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn b\u1ea3o Nguy\u1ec5n Du \u0111ang im thin th\u00edt \"tri\u1ec1u ta kh\u00f4ng k\u1ef3 th\u1ecb B\u1eafc Nam\" cho th\u1ea5y... 1 t\u00e2m h\u1ed3n c\u00f2n v\u00f4 c\u00f9ng ng\u00e2y th\u01a1. <img src=\"http:\/\/truongan.name\/smilies\/sleepy.gif\" alt=\":meo10:\" class=\"wp-smiley\" style=\"height: 1em; max-height: 1em;\" \/> <\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111ang ngh\u0129 chuy\u1ec7n \"\u00e2n o\u00e1n trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00e0y xoay quanh m\u1ed7i c\u00e1i g\u1ed1c kia\", th\u00ec ph\u1ea3i ch\u0103ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ti\u1ec1n nh\u00e2n h\u1eadu qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng xu\u1ed1ng ch\u1edd ng\u00e0y h\u00e1i tr\u00e1i? C\u00e1i tr\u00e1i \u0111\u1eafng m\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ph\u1ea3i nh\u1eadn sau khi b\u1ee9c t\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, th\u1eadt ra \u0111\u00e3 \u00e2m \u1ec9 l\u1edbn trong su\u1ed1t ng\u00e0y th\u00e1ng \u1ea5y. C\u00f3 sai s\u1ed1, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua c\u00e0ng tham s\u00e2n si th\u00ec c\u00e0ng ng\u00e3 \u0111au. <\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb l\u00fac \u0111\u1ea9y L\u00ea Ch\u1ea5t ra B\u1eafc, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i quan t\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 1 t\u1edd chi\u1ebfu l\u01a1 l\u1eedng tr\u00ean kh\u00f4ng: T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ch\u1ebft. Ngh\u0129 ra th\u00ec thi\u1ec7t l\u00e0... creepy. <img src=\"http:\/\/truongan.name\/smilies\/yahoo6.gif\" alt=\"=))\" class=\"wp-smiley\" style=\"height: 1em; max-height: 1em;\" \/><\/p>\n<p>\u1edc, nh\u01b0ng m\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang n\u00f3i \u0111\u1ebfn 1 k\u1ef9 s\u01b0 \u0111\u00f3ng t\u00e0u, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed9c chi\u1ebfn c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1eb1ng \"theo gi\u00f3\", l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh ra nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u1ea3 ai nh\u1eadn bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed1i c\u00f9ng. Cho n\u00ean, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean ch\u1eb3ng qua xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00f3, c\u0169ng nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ec7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00f3, c\u00f2n c\u00e1i nh\u00e2n qu\u1ea3 \u00e2m th\u1ea7m k\u1ef3 b\u00ed n\u1ecd c\u00f3 khi \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m 1814 kia.   <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0103m 1814 l\u00e0 1 n\u0103m kha kh\u00e1 quan tr\u1ecdng trong tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n th\u1eddi Gia Long. B\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec ta th\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n x\u1eed nhau c\u1ee7a 2 phe nh\u00f3m Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh &#8211; L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, c\u1ed9ng th\u00eam c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n &#8220;r\u00e2u ria&#8221; kh\u00e1c nh\u01b0 h\u1ecd L\u00ea l\u00e0m ph\u1ea3n, l\u1eadp th\u00e1i t\u1eed, ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i (c\u1eafm c\u1edd \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Sa c\u0169ng trong n\u0103m n\u00e0y lu\u00f4n)&#8230; Nh\u01b0ng khi nh\u00ecn to\u00e0n c\u1ea3nh, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn th\u1ea5y 1 vi\u1ec7c s\u00e2u h\u01a1n th\u1ebf. Th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u, Gia Long \u0111\u00e3 l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c quan \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111i theo m\u00ecnh + c\u00e1c quan L\u00ea Tr\u1ecbnh T\u00e2y S\u01a1n (th\u1eadm ch\u00ed t\u1eebng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm lu\u00f4n m\u00e0 \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng &#8220;nhanh nh\u1ea3u&#8221; \u0111\u00e1nh ch\u1ebft). To\u00e0n b\u1ed9 b\u1ecdn h\u1ecd n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a 1 nho t\u01b0\u1edbng kha kh\u00e1 c\u00f3 uy t\u00edn, tri th\u1ee9c, quan h\u1ec7 t\u1ed1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 trong khi c\u01a1 c\u1ea5u quan l\u1ea1i \u1edf \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i kh\u00e1 b\u00ecnh \u1ed5n, kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng trong nhi\u1ec1u n\u0103m, th\u00ec \u1edf \u0110\u00e0ng Trong, Gia Long th\u1ef1c hi\u1ec7n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u1ec9 cho quan l\u00e0m vi\u1ec7c 3-4 n\u0103m \u1edf 1 ch\u1ed7, thay \u0111\u1ed5i li\u00ean t\u1ee5c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,1],"tags":[],"class_list":["post-9034","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lich-su-news","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9034"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9034\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}