{"id":7310,"date":"2014-04-22T01:50:30","date_gmt":"2014-04-21T18:50:30","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.byethost11.com\/?p=7310"},"modified":"2014-12-05T20:18:54","modified_gmt":"2014-12-05T13:18:54","slug":"narrative-of-an-embassy-01","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=7310","title":{"rendered":"Narrative of an embassy 01"},"content":{"rendered":"<p>Trong n\u0103m 1823, ngay sau ph\u00e1i \u0111o\u00e0n c\u1ee7a t\u00f4i, nh\u00e0 vua hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a Ava v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p vua VN, ho\u00e0n c\u1ea3nh v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ebd ra t\u00ednh ch\u1ea5t hai ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0 VN. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1edbi VN, m\u00e0 t\u00f4i cho r\u1eb1ng m\u1ed9t ghi ch\u00e9p ri\u00eang cho n\u00f3 l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>Trong 1822, m\u1ed9t vi\u00ean quan nh\u1ecf m\u1ecdn c\u1ee7a VN, ho\u1eb7c m\u1ed9t ch\u1ee9c s\u1eafc c\u1ea5p th\u1ea5p, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea1o, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh T\u1ea3 qu\u00e2n - ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi trong ghi ch\u00e9p c\u1ee7a t\u00f4i, r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u b\u1eb1ng c\u00e1ch mua t\u1ed5 chim y\u1ebfn v\u00e0 \u0111em ch\u00fang t\u1edbi TQ b\u00e1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u00e1i \u0111o\u00e0n t\u1eeb VN \u0111i t\u1edbi Ava, v\u00e0 ph\u00e1i \u0111o\u00e0n t\u1eeb Ava t\u1edbi VN sau \u0111\u00f3. Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n VN \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ch\u1ec9 v\u1edbi danh ngh\u0129a c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ban \u0111\u1ea7u, n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111i th\u0103m d\u00f2 mua b\u00e1n, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4n ngoan l\u1eafm, kho\u00e1c l\u00ean m\u00ecnh t\u00ednh ch\u1ea5t ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u s\u1ee9 \u0111o\u00e0n. \u00d4ng ta \u0111\u1ebfn Rangoon b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng qua Penang, v\u00e0 chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u01b0 \u1ee7y nhi\u1ec7m m\u00e0 \u00f4ng ta mang theo kh\u00f4ng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eb1ng l\u00f2ng, c\u0169ng nh\u01b0 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng ta ch\u1eb3ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 r\u00f5 r\u00e0ng, n\u00ean theo phong t\u1ee5c c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, \u00f4ng ta b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 tra t\u1ea5n b\u1eaft gi\u1ea3i th\u00edch. C\u00f3 v\u1ebb l\u00e0 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng ta, d\u01b0\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y, \u0111\u00e3 khi\u1ebfn h\u1ecd h\u00e0i l\u00f2ng. V\u00e0 v\u1ecb vua m\u1edbi, c\u00f2n \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng, t\u00ednh \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch chinh ph\u1ea1t Xi\u00eam, \u0111\u1ecbnh nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u01b0a s\u1ee9 \u0111o\u00e0n n\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 VN m\u00e0 g\u1eedi t\u1edbi nh\u00e0 vua VN th\u1ecfa thu\u1eadn chinh ph\u1ee5c v\u00e0 chia ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u00e0 \u00f4ng ta g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y trong b\u1ea3n t\u1ef1 thu\u1eadt, ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp r\u1ea5t th\u00e2n thi\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00e0 nh\u00e0 vua cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1eeb ch\u1ed1i t\u1ea5t c\u1ea3 quan h\u1ec7 ch\u00ednh tr\u1ecb v\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh quy\u1ec1n VN tr\u1ea3 ph\u00ed t\u1ed5n tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn Singapore. Nh\u1eefng s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 \u00f4ng Gibson v\u00e0 2 vi\u00ean quan Mi\u1ebfn. \u00d4ng Gibson l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n x\u1ee9 c\u00f3 cha l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Anh, \u0111\u00e3 s\u1ed1ng nhi\u1ec1u n\u0103m \u1edf Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ea5y, th\u00f4ng th\u1ea1o ng\u00f4n ng\u1eef, phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a h\u1ecd. Ngo\u00e0i ra, \u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng th\u00f4ng th\u1ea1o ti\u1ebfng B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, ti\u1ebfng Hindu v\u00e0 Teliga - c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb c\u1ee7a \u00f4ng. T\u1ea5t nhi\u00ean, ngo\u00e0i s\u1ef1 s\u1eafc b\u00e9n v\u00e0 \u0111\u1ea7u \u00f3c r\u1ed9ng m\u1edf, \u00f4ng \u1ea5y gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ebfn h\u01a1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00c2u. Khi \u1edf Singapore, \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u01b0a cho t\u00f4i cu\u1ed1n nh\u1eadt k\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh, cho ph\u00e9p t\u00f4i tr\u00edch d\u1eabn n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3. Qu\u00fd \u00f4ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c kh\u00f4ng ho\u00e0n h\u1ea3o, b\u1ea3n g\u1ed1c sai l\u1ed7i ng\u1eef ph\u00e1p v\u00e0 ch\u00ednh t\u1ea3 \u0111\u1ebfn t\u1eebng d\u00f2ng, v\u00ec th\u1ebf b\u1ea3n ghi ch\u00e9p c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p \u0111\u1ec3 nguy\u00ean v\u0103n. V\u00ec th\u1ebf t\u00f4i ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i n\u00f3, c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea1i th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn t\u1ea1i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n n\u1ed5 ra trong th\u1eddi gian ph\u00e1i \u0111o\u00e0n n\u00e0y \u1edf Singapore, chi\u1ebfc thuy\u1ec1n VN ch\u1edf h\u1ecd \u0111\u1ebfn n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 b\u1ea3o h\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i, v\u00e0 an to\u00e0n r\u1eddi Penang t\u1edbi Tavoy. H\u1ecd kh\u00f4ng \u1edf n\u01a1i n\u00e0y qu\u00e1 2 hay 3 ng\u00e0y, khi n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n Anh chi\u1ebfm gi\u1eef. \u0110o\u00e0n s\u1ee9 th\u1ea7n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh t\u00f9 nh\u00e2n chi\u1ebfn tranh, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi VN \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi tr\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc an to\u00e0n. \u00d4ng Gibson, c\u1ef1u \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh phi\u00ean d\u1ecbch c\u1ee7a qu\u00e2n Anh, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 v\u00e0i th\u00e1ng, qua \u0111\u1eddi v\u00ec d\u1ecbch t\u1ea3 khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang ti\u1ebfn t\u1edbi Prome.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">---<\/p>\n<p>T\u01af\u1edcNG THU\u1eacT<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i r\u1eddi Ragoon v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 1 n\u0103m 1823, tr\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc t\u00e0u \u0111\u00f3ng theo ki\u1ec3u ch\u00e2u \u00c2u, v\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2-1823 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Penang sau khi \u0111i qua Tavoy.<\/p>\n<p>Khi \u1edf Penang, v\u00e0o 24\/3, m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Xi\u00eam b\u1ecb ch\u00e1y lao v\u00e0o thuy\u1ec1n \u0111i s\u1ee9 ch\u00fang t\u00f4i, \u0111\u1ed1t ch\u00e1y n\u00f3. Kh\u00f3 c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 c\u1ee9u th\u01b0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p, trang s\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n qu\u00e0 kh\u00e1c g\u1eedi cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh VN.<\/p>\n<p>Sau khi cam k\u1ebft v\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0111\u1ea3o Price of Wales, t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n n\u1ee3 4000 dollar, d\u01b0\u1edbi danh ngh\u0129a vua Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. \u0110o\u00e0n s\u1ee9 gi\u1ea3 sau \u0111\u00f3 l\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc t\u00e0u B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha. N\u00f3 r\u1eddi \u0111\u1ea3o v\u00e0o 22\/4 \u0111\u1ec3 t\u1edbi Malacca v\u00e0o 2\/5 v\u00e0 \u0111\u1ebfn Singapore v\u00e0o ng\u00e0y 12. Ng\u00e0y 18, ch\u00fang t\u00f4i r\u1eddi n\u01a1i n\u00e0y, v\u00e0 ng\u00e0y 1\/6 \u0111\u1ebfn n\u01a1i neo \u0111\u1eadu \u1edf V\u0169ng T\u00e0u hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 m\u0169i St.James c\u1ee7a Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Trong ng\u00e0y 3, ph\u00e1i \u0111o\u00e0n t\u1edbi m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng \u1edf C\u1ea7n Giu\u1ed9c. Ba x\u00e0 lan nghi th\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n ch\u00fang t\u00f4i t\u1edbi S\u00e0i G\u00f2n v\u00e0o ng\u00e0y 8. 7 con voi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f3n ti\u1ebfp ch\u00fang t\u00f4i v\u00e0 c\u00f9ng ng\u00e0y, ch\u00ednh quy\u1ec1n g\u1eedi t\u1edbi th\u1ecbt b\u00f2, heo, c\u00e1 v\u00e0 100 quan xem nh\u01b0 qu\u00e0 m\u1eebng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 10\/6: Th\u01b0 k\u00fd c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng T\u1ed5ng tr\u1ea5n t\u1edbi th\u0103m ph\u00e1i \u0111o\u00e0n. \u00d4ng \u1ea5y h\u1ecfi ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 b\u1ea3n sao c\u1ee7a th\u01b0 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n hay kh\u00f4ng; t\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u1ed1n r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3, sau r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ed1 g\u1eafng, th\u1ed1ng tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c Xi\u00eam; v\u00e0 c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i g\u00ec n\u1ebfu Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi VN, khi 2 n\u01b0\u1edbc c\u00e1ch nhau qu\u00e1 xa v\u00e0 v\u00ec th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ee3p t\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u1ecbp nh\u00e0ng. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, vi\u00ean th\u01b0 k\u00fd y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a qu\u1ed1c th\u01b0.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i tr\u1ea3 l\u1eddi, r\u1eb1ng b\u1ea3n sao c\u1ee7a qu\u1ed1c th\u01b0 kh\u00f4ng may m\u1eafn \u0111\u00e3 ch\u00e1y khi thuy\u1ec1n \u0111i s\u1ee9 b\u1ecb \u0111\u1ed1t \u1edf \u0111\u1ea3o Prince of Wales. Nh\u01b0ng th\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc k\u1ef9, v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ee9 th\u1ea7n s\u1ebd gi\u1ea3i th\u00edch t\u01b0\u1eddng t\u1eadn t\u1eebng m\u1ee5c c\u1ee7a n\u00f3. Theo ch\u00fang t\u00f4i, quan h\u1ec7 c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0 VN kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec kh\u00f3 kh\u0103n, khi m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc n\u1eb1m \u1edf \u0111\u1ea7u Nam v\u00e0 n\u01b0\u1edbc kia \u1edf \u0111\u1ea7u B\u1eafc c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng Kampoja; v\u00e0 khi Xi\u00eam La n\u1eb1m ch\u00ednh gi\u1eefa b\u1ecb th\u1ed1ng tr\u1ecb, m\u1ecdi kh\u00f3 kh\u0103n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ee1 b\u1ecf, m\u1ed9t s\u1ef1 giao l\u01b0u d\u1ec5 d\u00e0ng s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c. V\u1ec1 kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c, 2 qu\u1ed1c gia v\u1ed1n g\u1ea7n nhau, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed9 l\u1ea1c L\u00e0o n\u1eb1m ch\u00ednh gi\u1eefa bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng Xi\u00eam La l\u00e0 k\u1ebb n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ecb ch\u00fang t\u00f4i chinh ph\u1ee5c, v\u00e0 chinh ph\u1ee5c ch\u00fang l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a nh\u00e0 vua Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n hi\u1ec7n t\u1ea1i. V\u00ec th\u1ebf, ng\u00e0i \u0111\u00e3 r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng khi th\u1ea5y s\u1ee9 th\u1ea7n c\u1ee7a VN \u0111i \u0111\u1ebfn Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, v\u00e0 \u0111\u00e3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y y\u00eau c\u1ea7u s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 VN b\u1eb1ng c\u00e1ch g\u1eedi t\u1edbi ph\u00e1i \u0111o\u00e0n n\u00e0y, khi c\u00f9ng l\u00fac n\u00e0y, ng\u00e0i \u0111ang k\u00eau g\u1ecdi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u1edf Martaban chu\u1ea9n b\u1ecb cho chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>C\u00f9ng ng\u00e0y, c\u00f3 2 qu\u00fd \u00f4ng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p t\u1edbi th\u0103m ph\u00e1i \u0111o\u00e0n. H\u1ecd b\u00e1o v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i r\u1eb1ng, trong nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u00e3 t\u1eebng \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 2 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 nh\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i, v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u1edf VN l\u00e0 5 nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o. Nh\u00e0 vua hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf th\u1eb3ng s\u1ef1 gh\u00e9t b\u1ecf d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u \u00c2u, v\u00e0 c\u1ea5m Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o truy\u1ec1n b\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u1ea5y t\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i nh\u1eadn bi\u1ebft s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a hai v\u1ecb linh m\u1ee5c, v\u00e0 khi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd t\u1ef1 gi\u1edbi thi\u1ec7u, \u00f4ng h\u1ea1 nh\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, b\u1eb1ng c\u00e1ch cho 1 \u0111\u1ed3ng xu l\u1ebb y nh\u01b0 cho \u0103n xin.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 11\/6: M\u1ed9t \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a quan b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ebfn g\u1eb7p ph\u00e1i \u0111o\u00e0n. H\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u m\u1edf th\u01b0 c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m theo. H\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t b\u1ea3n sao, v\u00e0 b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a th\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Xi\u00eam.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 12\/6: Th\u01b0 k\u00fd c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng T\u1ed5ng tr\u1ea5n g\u1ecdi t\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ecfi v\u1ec1 b\u1ea3n d\u1ecbch \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u. Ch\u00fang t\u00f4i b\u00e1o cho \u00f4ng r\u1eb1ng b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ea7n r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eadn tr\u1ecdng v\u00e0 ch\u0103m ch\u00fa v\u00ec n\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi s\u1ef1 tr\u1ecdng y\u1ebfu to l\u1edbn, c\u1ea7n \u00edt nh\u1ea5t 4 hay 5 ng\u00e0y m\u1edbi xong. \u00d4ng \u1ea5y m\u1eddi ch\u00fang t\u00f4i tham d\u1ef1 m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u01a1i n\u00e0y. Ch\u00fang t\u00f4i nh\u1eadn l\u1eddi m\u1eddi; v\u00e0 sau \u0111\u00f3, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u00ecn th\u1ea5y T\u01b0\u1edbng T\u1ed5ng tr\u1ea5n Tuy\u1ec7t v\u1eddi, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng kho\u1ea3ng 50 \u0111\u1ebfn 60 tu\u1ed5i, h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u1ecf b\u00e9, nh\u01b0ng c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c v\u0129 \u0111\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh t\u1ed1t. \u00d4ng \u1ea5y l\u00e0 d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u1edf M\u1ef9 Tho, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e8n luy\u1ec7n tr\u1edf th\u00e0nh ti\u1ec3u \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a v\u1ecb vua v\u1eeba r\u1ed3i Gia Long. \u00d4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111i v\u1edbi vua khi ng\u00e0i b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef \u1edf Xi\u00eam. C\u00f4ng lao c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1edbm \u0111\u01b0a \u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t vi\u00ean t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady \u1edf \u0111\u1eb3ng c\u1ea5p cao h\u01a1n. \u00d4ng \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi quan l\u1ea1i VN t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, Ch\u00e2n L\u1ea1p s\u1ee3 h\u00e3i.<\/p>\n<p>T\u1ea1i l\u1ec5 h\u1ed9i n\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 cu\u1ed9c tr\u00f2 chuy\u1ec7n d\u00e0i v\u1edbi m\u1ed9t vi\u00ean quan t\u00f2a v\u1ec1 vua x\u1ee9 Ava v\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ng\u00e0i, l\u1ee3i \u00edch c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb quan h\u1ec7 c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0 VN.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 18\/6: B\u1ea3n d\u1ecbch l\u00e1 th\u01b0 t\u1eeb ti\u1ebfng Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n sang ti\u1ebfng Xi\u00eam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0i l\u00f2ng l\u1eafm, t\u00f4i nh\u1eadn l\u00e0m, v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a hai qu\u00fd \u00f4ng Ph\u00e1p, m\u1ed9t s\u1ee9 th\u1ea7n Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o b\u1ea3n \u0111\u1ecba, \u0111\u1ec3 d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Ph\u00e1p v\u00e0 Latinh. Nh\u1eefng b\u1ea3n d\u1ecbch n\u00e0y hi\u1ec7u qu\u1ea3, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p h\u00f4m nay, c\u00f9ng v\u1edbi l\u00e1 th\u01b0 g\u1ed1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 19\/6: Ph\u00f3 T\u1ed5ng tr\u1ea5n \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00fang t\u00f4i h\u00f4m nay. Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c Nam K\u1ef3 c\u00f3 v\u1ebb: nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n m\u1eb7c theo l\u1ed1i VN; v\u00e0 nh\u1eefng quan ch\u1ee9c th\u1ea5p h\u01a1n th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n theo l\u1ed1i c\u0169, g\u1ea7n nh\u01b0 Xi\u00eam.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 20\/6: M\u1ed9t vi\u00ean quan \u0111\u1ee3i ph\u00e1i \u0111o\u00e0n, y\u00eau c\u1ea7u cho ph\u00e9p ki\u1ec3m qua l\u1ec5 ph\u1ee5c v\u00e0 m\u0169 c\u1ee7a s\u1ee9 th\u1ea7n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, m\u1ee5c \u0111\u00edch vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i l\u00e0 do s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 c\u1ee7a nh\u00e0 vua t\u1ea1i Hu\u1ebf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 21\/6: Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n g\u1eb7p g\u1ee1 b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u00e0 vua Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p - m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi VN. Ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, trong d\u1ecbp n\u00e0y, bi\u1ec3u l\u1ed9 s\u1ef1 gh\u00e9t b\u1ecf l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi Xi\u00eam, nh\u01b0ng t\u00f4i ngh\u0129 s\u1ef1 gh\u00e9t b\u1ecf n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1ea3 v\u1edd \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u00e0i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi VN. T\u00f4i nh\u1eadn ra r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f2n b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u so v\u1edbi khi h\u1ecd b\u1ecb Xi\u00eam cai tr\u1ecb.        <\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><strong>Ghi ch\u00fa:<\/strong><\/p>\n<p><em>Trong \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t gi\u1ea3i th\u00edch \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi \u0111i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n mua v\u0169 kh\u00ed. Nh\u01b0ng sau khi LVD qua \u0111\u1eddi, \u0111\u00e2y l\u00e0 1 trong nh\u1eefng l\u00fd do m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh lu\u1eadn t\u1ed9i LVD t\u1ef1 ti\u1ec7n t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. \u0110o\u00e0n s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a LVD \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i v\u1edbi danh ngh\u0129a ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong n\u0103m 1823, ngay sau ph\u00e1i \u0111o\u00e0n c\u1ee7a t\u00f4i, nh\u00e0 vua hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a Ava v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1eed s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn g\u1eb7p vua VN, ho\u00e0n c\u1ea3nh v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 v\u1ebd ra t\u00ednh ch\u1ea5t hai ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0 VN. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1edbi VN, m\u00e0 t\u00f4i cho r\u1eb1ng m\u1ed9t ghi ch\u00e9p ri\u00eang cho n\u00f3 l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. Trong 1822, m\u1ed9t vi\u00ean quan nh\u1ecf m\u1ecdn c\u1ee7a VN, ho\u1eb7c m\u1ed9t ch\u1ee9c s\u1eafc c\u1ea5p th\u1ea5p, \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ea1o, n\u00f3i v\u1edbi T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh T\u1ea3 qu\u00e2n &#8211; ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi trong ghi ch\u00e9p c\u1ee7a t\u00f4i, r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u b\u1eb1ng c\u00e1ch mua t\u1ed5 chim y\u1ebfn v\u00e0 \u0111em ch\u00fang t\u1edbi TQ b\u00e1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u00e1i \u0111o\u00e0n t\u1eeb VN \u0111i t\u1edbi Ava, v\u00e0 ph\u00e1i \u0111o\u00e0n t\u1eeb Ava t\u1edbi VN sau \u0111\u00f3. Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n VN \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i ch\u1ec9 v\u1edbi danh ngh\u0129a c\u1ee7a T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ban \u0111\u1ea7u, n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111i th\u0103m d\u00f2 mua b\u00e1n, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4n ngoan l\u1eafm, kho\u00e1c l\u00ean m\u00ecnh t\u00ednh ch\u1ea5t ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng c\u0169ng l\u00e0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[102,103,104],"class_list":["post-7310","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-journal-cochinchina","tag-cochinchina","tag-mien-nam","tag-the-ky-19"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7310","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7310"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7310\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}