{"id":7286,"date":"2014-04-14T10:49:58","date_gmt":"2014-04-14T03:49:58","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.byethost11.com\/?p=7286"},"modified":"2014-12-05T20:20:08","modified_gmt":"2014-12-05T13:20:08","slug":"a-description-of-the-kingdom-of-tonqueen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=7286","title":{"rendered":"A description of the kingdom of Tonqueen"},"content":{"rendered":"<p>B\u1ea1n Tr\u00e2n v\u1eeba g\u1eedi cho m\u00ecnh 3 ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y. V\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00fd gi\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n d\u1ecbch ho\u00e0n ch\u1ec9nh n\u00ean m\u00ecnh t\u1ef1 \u0111i d\u1ecbch, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh xem.<\/p>\n<p>*G\u1eedi t\u1ea5m l\u00f2ng c\u00e1m \u01a1n s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn b\u1ea1n Tr\u00e2n v\u00ec nh\u1eefng ch\u1eef qu\u00fd h\u01a1n v\u00e0ng <img src=\"http:\/\/truongan.name\/smilies\/yahoo1.gif\" alt=\":)\" class=\"wp-smiley\" style=\"height: 1em; max-height: 1em;\" \/> *<\/p>\n<p>---<\/p>\n<p>Gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u00e1c gi\u1ea3:<\/p>\n<p>Samuel Baron l\u00e0 con lai c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ee7y th\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Lan v\u1edbi m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef B\u1eafc H\u00e0, sinh v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 17 \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh v\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u1ea3 qu\u00e3ng \u0111\u1eddi ni\u00ean thi\u1ebfu \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh - B\u1eafc H\u00e0 (\u1edf \u0111\u00e2y h\u00e3y g\u1ecdi Th\u0103ng Long l\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e1ch g\u1ecdi b\u1ea5y gi\u1edd). S.Baron tr\u1edf v\u1ec1 ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0o 1659 v\u00e0 tr\u1edf l\u1ea1i ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0o 1670s, \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Kinh v\u00e0o 1672 v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c cho c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n Anh qu\u1ed1c t\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn 1674. S.Baron \u0111i \u0111i v\u1ec1 v\u1ec1 gi\u1eefa \u00c2u \u00c1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 kh\u00e1 nhi\u1ec1u trong nh\u1eefng n\u0103m 1670s-1680s, v\u00e0 l\u00e0m b\u1ea1n v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 ni\u1ec1m y\u00eau th\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a m\u1edbi l\u1ea1 l\u00e0 Robert Hooke \u1edf London. N\u0103m 1680, m\u1ed9t gi\u00e1o s\u0129 l\u00e0 Jean Baptiste Taverniere xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch m\u00f4 t\u1ea3 v\u1ec1 B\u1eafc H\u00e0 \u1edf Paris, Hooke g\u1eedi cho Baron \u0111\u1ec3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn xem c\u00f3 ch\u00ednh x\u00e1c kh\u00f4ng. Taverniere ch\u01b0a bao gi\u1edd \u1edf B\u1eafc H\u00e0, ch\u1ec9 vi\u1ebft d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n, \u0111\u1ed3n \u0111o\u00e1n v\u00e0 ghi ch\u00e9p c\u1ee7a nh\u1eefng tu s\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Baron vi\u1ebft ch\u1ec9 ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m sai c\u1ee7a \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c S. Baron b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft \u1edf Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1edbi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf London v\u00e0o 1685. \u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9i \u0111\u1ecba v\u00e0 nhi\u1ec1u kinh nghi\u1ec7m, nh\u01b0ng m\u1ee5c \u0111\u00edch tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 ra nh\u1eefng l\u1ed7i sai c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch kh\u00e1c, gi\u1ecdng \u0111i\u1ec7u Baron kh\u00f4ng thi\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u00edch, v\u1edbi s\u1ef1 t\u1ef1 tin c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft <em>th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 th\u1eadt s\u1ef1<\/em>.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00f4ng tin n\u00e0o kh\u00e1c v\u1ec1 S.Baron. \u00d4ng kh\u00f4ng n\u1ed5i ti\u1ebfng b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi cha c\u1ee7a m\u00ecnh, Hendrick Baron, nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n H\u00e0 Lan, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong quan h\u1ec7 gi\u1eefa H\u00e0 Lan v\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 trong nh\u1eefng n\u0103m 1650s, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 l\u00e0 \"\u0111\u00e3 \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh l\u00e2u ng\u00e0y v\u00e0 th\u00f4ng th\u1ea1o ng\u00f4n ng\u1eef\". Trong xung \u0111\u1ed9t c\u1ee7a B\u1eafc H\u00e0 v\u00e0 Nam H\u00e0 th\u1eddi gian n\u00e0y, H.Baron \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 th\u1eddi k\u1ef3 b\u1ecb b\u1eaft giam \u1edf H\u1ed9i An. 1659, H.Baron tr\u1edf l\u1ea1i B\u1eafc H\u00e0 v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00e2y, \u0111i v\u1ec1 gi\u1eefa Batavia v\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh, v\u00e0 qua \u0111\u1eddi v\u00e0o 1664.<\/p>\n<p>Ghi ch\u00e9p c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n H\u00e0 Lan v\u1ec1 S.Baron l\u00e0 \"con lai B\u1eafc H\u00e0\", S.Baron t\u1ef1 m\u00f4 t\u1ea3 m\u00ecnh \"\u0111\u1ea1i lo\u1ea1i l\u00e0 d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba\" trong ghi ch\u00e9p v\u1ec1 B\u1eafc H\u00e0, v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00ecnh sinh ra \u1edf B\u1eafc H\u00e0. V\u00ec th\u1ebf, m\u1eb9 c\u1ee7a S.Baron ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>William Dampier vi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1688 v\u1ec1 t\u1ee5c ph\u1ee5 n\u1eef B\u1eafc H\u00e0 b\u00e1n m\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ed9t \"ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 t\u1ea1m th\u1eddi\" cho c\u00e1c th\u1ee7y th\u1ee7 v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i:<\/p>\n<p><em>\"Ngay c\u1ea3 khi \u1edf v\u1edbi nh\u1eefng Ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1, h\u1ecd r\u1ea5t trung th\u00e0nh, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c c\u01b0 ng\u1ee5 l\u00e2u v\u00e0 \u0111i v\u1ec1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Lan th\u01b0\u1eddng l\u00e0m. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ecdn h\u1ecd (H\u00e0 Lan), c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 ng\u01a1i t\u1ed1t b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 B\u1eafc H\u00e0 c\u1ee7a h\u1ecd, do tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tin t\u01b0\u1edfng giao ti\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0ng cho h\u1ecd. V\u00ec trong \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ngh\u00e8o kh\u1ed5 n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ee3i nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111i bu\u00f4n, v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef bu\u00f4n b\u00e1n n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 ti\u1ec1n th\u00ec s\u1ebd ti\u1ebfn xa, c\u00f3 th\u1ec3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee5a v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ch\u1ebft trong n\u0103m.\"<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1ea1n Tr\u00e2n v\u1eeba g\u1eedi cho m\u00ecnh 3 ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a s\u00e1ch n\u00e0y. V\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00fd gi\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea3n d\u1ecbch ho\u00e0n ch\u1ec9nh n\u00ean m\u00ecnh t\u1ef1 \u0111i d\u1ecbch, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh xem. *G\u1eedi t\u1ea5m l\u00f2ng c\u00e1m \u01a1n s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ebfn b\u1ea1n Tr\u00e2n v\u00ec nh\u1eefng ch\u1eef qu\u00fd h\u01a1n v\u00e0ng * &#8212; Gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u00e1c gi\u1ea3: Samuel Baron l\u00e0 con lai c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ee7y th\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Lan v\u1edbi m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef B\u1eafc H\u00e0, sinh v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 17 \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh v\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u1ea3 qu\u00e3ng \u0111\u1eddi ni\u00ean thi\u1ebfu \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh &#8211; B\u1eafc H\u00e0 (\u1edf \u0111\u00e2y h\u00e3y g\u1ecdi Th\u0103ng Long l\u00e0 \u0110\u00f4ng Kinh \u0111\u00fang nh\u01b0 c\u00e1ch g\u1ecdi b\u1ea5y gi\u1edd). S.Baron tr\u1edf v\u1ec1 ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0o 1659 v\u00e0 tr\u1edf l\u1ea1i ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0o 1670s, \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng Kinh v\u00e0o 1672 v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c cho c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n Anh qu\u1ed1c t\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ebfn 1674. S.Baron \u0111i \u0111i v\u1ec1 v\u1ec1 gi\u1eefa \u00c2u \u00c1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 B\u1eafc H\u00e0 kh\u00e1 nhi\u1ec1u trong nh\u1eefng n\u0103m 1670s-1680s, v\u00e0 l\u00e0m b\u1ea1n v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 ni\u1ec1m y\u00eau th\u00edch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a m\u1edbi l\u1ea1 l\u00e0 Robert Hooke \u1edf London. N\u0103m 1680, m\u1ed9t gi\u00e1o s\u0129 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7271,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28,1],"tags":[106,107],"class_list":["post-7286","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lich-su-news","category-news","tag-lich-su-2","tag-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7286\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}