{"id":7261,"date":"2014-03-06T19:22:01","date_gmt":"2014-03-06T12:22:01","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.byethost11.com\/?p=7261"},"modified":"2014-12-05T20:20:08","modified_gmt":"2014-12-05T13:20:08","slug":"chep-vun-10","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=7261","title":{"rendered":"Ch\u00e9p v\u1ee5n 10"},"content":{"rendered":"<p>1839-1840<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u00f4ng cu\u1ed9c \"ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 trang\", ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi \u0111i\u1ec3m. T^T N\u0103m 1839, MM ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sang t\u1eadn ch\u00e2u \u00c2u tham quan, \u0111\u1ebfn khi h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec vua ch\u1ebft m\u1ea5t r\u1ed3i. M\u00e0 d\u00f9 MM s\u1ed1ng th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee5c n\u0103m n\u1eefa th\u00ec v\u1eabn l\u1ee1 m\u1ea5t cu\u1ed9c CM c\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u1ea7n 2 - m\u00e0 c\u00e1i n\u00e0y m\u1edbi quan tr\u1ecdng. (\u1edc m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u00e2u MM s\u1ebd h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i g\u00ec t\u1eeb s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i T\u00e2y v\u1ec1 b\u00e1o c\u00e1o? D\u00f9 v\u1eady th\u00ec MM h\u00e2m m\u1ed9 khoa h\u1ecdc T\u00e2y nh\u01b0ng gh\u00e9t v\u0103n h\u00f3a T\u00e2y. =_= T\u00e2y th\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00ec c\u0169ng ba ch\u1ea5m l\u1eafm c\u01a1.)  <\/p>\n<p>C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc th\u00ec... Ngay khi th\u1ea5y Anh \u0111\u00e1nh Thanh, \u0111\u00e3 \u0111ua nhau d\u00e2ng s\u1edb b\u1ea3o \u0111\u00f3ng c\u1eeda l\u1ea1i, kh\u1ecfi giao l\u01b0u v\u1edbi n\u00f3 n\u1eefa. MM b\u1ea3o ta c\u00f2n ph\u1ea3i mua v\u0169 kh\u00ed, \u0111i th\u0103m d\u00f2 \u0111\u1ecbch, \u0111i r\u00e8n luy\u1ec7n... m\u1edbi \u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i. Thi\u1ec7u Tr\u1ecb r\u1ee5t r\u00e8 \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0111\u00e1m quan n\u00e0y. (Nh\u1eefng th\u1ee3 thuy\u1ec1n, quan l\u1ea1i b\u1ed9 C\u00f4ng c\u1ee7a MM b\u1ecb b\u1ecf u\u1ed5ng ph\u00ed qu\u00e1 \u0111i, c\u1ea3 m\u1ea5y \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. T^T)<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Ch\u1ea1y th\u1eed thuy\u1ec1n m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. Vua ng\u1ef1 ra xem, th\u00f9ng n\u01b0\u1edbc v\u1ee1, ch\u1ea3y, m\u00e1y h\u01a1i kh\u00f4ng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng, b\u1ecdn \u0111\u1ed1c c\u00f4ng chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00edch giam, l\u1ea1i li\u00ean lu\u1ef5 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 C\u00f4ng Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, Ng\u00f4 Kim L\u00e2n b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch l\u00e0 t\u00e2u c\u00e0n, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tha. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu coi l\u00e0m thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u00e3 xong \u0111em vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c. T\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ebfn nay v\u00ec xe chuy\u1ec3n v\u1eadn t\u1eeb s\u1edf th\u1ee3 \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng, khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb lay \u0111\u1ed9ng, th\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ph\u00e1 v\u1ee1, \u0111\u1ec3 m\u00e1y h\u01a1i kh\u00f4ng chuy\u1ec3n, cho n\u00ean b\u1ecb khi\u1ec3n tr\u00e1ch).<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i c\u1ea7u s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, xem th\u00ed nghi\u1ec7m thuy\u1ec1n m\u00e1y h\u01a1i, th\u1ea5y m\u00e1y m\u00f3c linh \u0111\u1ed9ng, ch\u1ea1y \u0111i nhanh nh\u1eb9, th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1c c\u00f4ng Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch, V\u0169 Huy Trinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t nh\u1eabn pha l\u00ea b\u1ecbt v\u00e0ng, m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng Phi long \u0111\u1ea1i kim ti\u1ec1n, l\u1ea1i gia h\u00e0m cho Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, th\u00eam hai c\u1ea5p, th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp c\u1ea3 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee3 1.000 quan ti\u1ec1n. B\u1ea3o r\u1eb1ng: tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c, h\u1ea7u m\u1eafc ph\u1ea3i t\u1ed9i. Nay \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m cho \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng, cho n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. V\u1ea3 l\u1ea1i thuy\u1ec1n \u1ea5y mua \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e2y c\u0169ng sao kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Chung mu\u1ed1n th\u1ee3 thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ta h\u1ecdc bi\u1ebft m\u00e1y m\u00f3c kh\u00f4n kh\u00e9o, cho n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1ecdc t\u1ed1n m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf t\u1ea1o th\u00eam m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn, m\u00e1y ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc, t\u00ednh ti\u1ec1n h\u1ebft 11.000 quan c\u00f3 l\u1ebb. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9: \u201cTr\u1eabm mu\u1ed1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ee3 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ec1u h\u1ecdc t\u1eadp m\u00e1y m\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c tinh x\u1ea3o, cho n\u00ean kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ed5n ph\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m c\u00e1i t\u00e0u b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng trung ki\u1ec3u m\u1edbi. Sai Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim, Ch\u00e1nh ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, L\u00ea V\u0103n Xuy\u00ean chi\u1ec3u theo th\u1ec3 ch\u1ebf c\u00e1ch th\u1ee9c t\u00e0u ch\u1ea1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng to m\u1edbi mua v\u1ec1, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m (th\u00e2n t\u00e0u d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, ngang 9 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 4 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n. N\u1ed3i ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ngang 5 th\u01b0\u1edbc, cao 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, tr\u1ee5c b\u00e1nh xe gu\u1ed3ng 2 b\u00ean l\u00e0m d\u00e0i th\u00eam 2 th\u01b0\u1edbc. Tay gu\u1ed3ng 12 c\u00e1i v\u1eabn l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft, duy v\u00e1n tay l\u00e1i l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 lim d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, m\u1eb7t 9 t\u1ea5c, 2 \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c b\u00e1nh xe gu\u1ed3ng l\u00e0m th\u00eam m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ee1 tr\u1ee5c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. C\u00f2n \u1ed1ng c\u00f2i c\u00f9ng \u1ed1ng kh\u00f3i c\u00f9ng c\u1ed9t \u0111\u1ed3ng trung t\u00e2m c\u00e1i gu\u1ed3ng v\u00e0 c\u00e1i n\u1eafp n\u1ed3i ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft, ho\u1eb7c l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m. V\u00e1n th\u00e2n t\u00e0u ho\u1eb7c g\u1ed7 t\u1eed g\u1ed7 \u0111\u1ed7 (G\u1ed7 t\u1eed, g\u1ed7 \u0111\u1ed7: ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 th\u1ee9 g\u1ed7 g\u00ec, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 lo\u1ea1i g\u1ed7 th\u1ecb, g\u1ed7 b\u00e0ng.) c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e1n ch\u1ec9 d\u00e0y 8 ph\u00e2n). C\u00f2n t\u00e0u ch\u1ea1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc h\u1ea1ng trung c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00e0u v\u1eadn t\u1ea3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 \u00f4 thuy\u1ec1n [t\u00e0u \u0111en].<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t t\u00ean cho 3 t\u00e0u thu\u1ef7 ch\u1ea1y b\u1eb1ng h\u01a1i n\u01b0\u1edbc: t\u00e0u l\u1edbn g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0u Y\u00ean Phi, t\u00e0u h\u1ea1ng trung g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0u V\u00e2n Phi, t\u00e0u nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 t\u00e0u V\u0169 Phi, \u0111\u1ec1u kh\u1eafc ch\u1eef th\u1ebfp v\u00e0ng \u1edf \u0111\u1eb1ng sau l\u00e1i, cho c\u00f3 danh hi\u1ec7u. T\u00e0u Y\u00ean Phi khi m\u1edbi mua \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1, m\u00e1y m\u00f3c nhi\u1ec1u ch\u1ed7 han g\u1ec9, n\u1ed3i s\u1eaft c\u0169ng r\u00f2 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ea1y th\u1eed ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh l\u1eb9. \u0110\u00e3 sai \u0111\u1ed1c c\u00f4ng s\u1ee9c th\u1ee3 th\u00e1o ra xem x\u00e9t, m\u00e0i gi\u0169a t\u1eebng c\u00e1i, s\u1eeda ch\u1eefa ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, l\u1ea1i l\u1eafp v\u00e0o nh\u01b0 c\u0169. Cho c\u00f9ng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u00ecnh h\u1ea3i ra bi\u1ec3n ch\u1ea1y th\u1eed, t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111i v\u1ec1 2 l\u1ea7n, t\u00e0u ch\u1ea1y m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y nhanh h\u01a1n. (Thuy\u1ec1n B\u00ecnh h\u1ea3i v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 nhanh l\u1eb9).<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 2 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn Ch\u1ea5n h\u1ea3i. Sai ty c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0m (1 c\u1ed7 ch\u1ea5t b\u1eb1ng gang, trong l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c, 2 ph\u00e2n ; 1 c\u1ed7 ch\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, trong l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n). Khi \u0111\u00fac xong \u0111em th\u00ed nghi\u1ec7m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9ng t\u1ed1t. Vua cho l\u00e0 th\u1ee9 s\u00fang l\u1edbn \u1ea5y d\u00f9ng v\u1ec1 th\u1ee7y chi\u1ebfn r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, l\u1ea1i sai \u0111\u00fac th\u00eam 30 c\u1ed7 ch\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 15 c\u1ed7 s\u00fang \u201cXung ti\u00eau\u201d b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. (L\u00f2ng s\u00fang b\u1eafn \u0111\u1ea1n ra \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 t\u1ea5c 4 ph\u00e2n, l\u00f2ng s\u00fang \u0111\u1ec3 n\u1ea1p thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 3 t\u1ea5c, c\u00f3 10 c\u1ed7. L\u00f2ng s\u00fang b\u1eafn \u0111\u1ea1n ra \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 5 t\u1ea5c, l\u00f2ng s\u00fang \u0111\u1ec3 n\u1ea1p thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 2 t\u1ea5c 8 ph\u00e2n, c\u00f3 5 c\u1ed7). L\u1ea1i ch\u1ebf 30 c\u00e1i th\u01b0\u1edbc \u0111o, \u0111\u1ec3 th\u00ed nghi\u1ec7m thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec1u theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1i T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00f4 h\u1ed9i, sai T\u01b0 v\u1ee5 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft X\u01b0\u01a1ng, Th\u01b0 l\u1ea1i T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u01b0\u1eddng mang theo ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng ng\u00f4n c\u00f9ng ng\u1ed3i v\u00e0o thuy\u1ec1n Thu\u1ef5 Long \u0111\u1ebfn Giang L\u01b0u Ba, r\u1ed3i do ph\u00e1i vi\u00ean chuy\u1ec3n \u0111\u00e1p nh\u1edd sang thuy\u1ec1n T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng m\u00e0 \u0111i, n\u0103m sau th\u00ec v\u1ec1. Ph\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o, m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, tai nghe th\u1ea5y c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec1u ghi t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u1ec1 t\u00e2u, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 phong v\u1eadt ph\u01b0\u01a1ng xa; nh\u00e2n ti\u1ec7n t\u00ecm mua m\u1ed9t v\u00e0i th\u1ee9 h\u00e0ng T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng \u0111em v\u1ec1 d\u00e2ng. R\u1ed3i cho r\u1eb1ng chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y bi\u1ec3n kh\u01a1i qua v\u01b0\u1ee3t xa x\u0103m, h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n, b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua xem b\u1ea3n v\u1ebd v\u1ec1 Thi\u00ean t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng, b\u1ea3o vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf: \u201cB\u1ea3n v\u1ebd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng cho Thi\u00ean H\u00e0 l\u00e0 s\u00f4ng th\u1eadt, th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 n\u00f3i b\u1eady sai l\u1ea7m. S\u00f4ng Ng\u00e2n H\u00e1n ngang tr\u1eddi l\u00e0 do nhi\u1ec1u v\u00ec sao t\u1ee5 h\u1ecdp li\u1ec1n nhau, tr\u00f4ng c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng r\u1edd r\u1ee1, c\u00f3 h\u00ecnh nh\u01b0 con s\u00f4ng, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u00fd l\u00e0 s\u00f4ng th\u1eadt \u01b0?\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111em tr\u1eadn \u0111\u1ed3 thu\u1ef7 chi\u1ebfn c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng cho Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf xem v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng: ph\u00e9p thu\u1ef7 chi\u1ebfn, n\u1ebfu gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u00f3, t\u1ea5t nhi\u00ean th\u1eeba th\u1ebf \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh ta, th\u00ec thuy\u1ec1n ta gi\u1ea3 c\u00e1ch thua, nh\u00e2n \u0111\u00f3 bu\u00f4ng d\u00e2y, tr\u1edf bu\u1ed3m d\u1ea7n d\u1ea7n ch\u1ea1y gi\u00e9 ra, r\u1ed3i sau s\u00fang \u1ed1ng c\u1ee7a ta m\u1edbi th\u1eeba s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 b\u1eafn \u0111\u00e1nh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ta chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u00f3, th\u00ec n\u00ean \u0111u\u1ed5i theo t\u1eeb t\u1eeb, \u0111\u1eebng b\u1ee9c b\u00e1ch ch\u00fang v\u1ed9i qu\u00e1, th\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh tr\u1ea3 l\u1ea1i m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 suy ra. Nh\u1eefng l\u00fac r\u1ed7i vi\u1ec7c c\u00f4ng, khanh n\u00ean xem k\u1ef9 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u00e0y, tham b\u00e1c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p thao di\u1ec5n thu\u1ef7 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng xem quy\u1ec3n \u201cT\u00e2y d\u01b0\u01a1ng k\u00fd s\u1ef1\u201d, b\u1ea3o c\u00e1c quan r\u1eb1ng: S\u00e1ch T\u00e2y c\u00f3 n\u00f3i: \u201c\u0110\u1eddi vua Nghi\u00eau b\u1ecb n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u1ea5y m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111em h\u1ebft th\u1ea3y nh\u00e2n d\u00e2n chim mu\u00f4ng trong n\u01b0\u1edbc l\u00e1nh l\u00ean \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec9nh ng\u1ecdn n\u00fai cao\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cTrong khi n\u01b0\u1edbc to, trong n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u00f2n b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, sau sinh s\u1ea3n ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 con ch\u00e1u b\u1ea3y \u00f4ng t\u1ed5 \u1ea5y\u201d. C\u00e1i thuy\u1ebft \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cTrong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb vua, sai ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc x\u00e2y m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e1p l\u00ean tr\u1eddi cao kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ea5y ngh\u00ecn mu\u00f4n tr\u01b0\u1ee3ng, toan l\u00ean ch\u01a1i cung ph\u1ee7 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t c\u1ea3nh gi\u1edbi tr\u00ean tr\u1eddi. Tr\u1eddi s\u1ee3 sai Thi\u00ean quan xu\u1ed1ng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111i, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ec3 sai g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, cho n\u00ean c\u00e1i th\u00e1p \u1ea5y kh\u00f4ng th\u00e0nh. Nay c\u00e1c x\u1ee9 trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, ti\u1ebfng n\u00f3i phong t\u1ee5c kh\u00e1c nhau, l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb \u0111\u00f3\u201d. Thuy\u1ebft n\u00e0y l\u1ea1i c\u00e0ng v\u00f4 l\u00fd. L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cNg\u01b0\u1eddi ta sinh ra trong kho\u1ea3ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, v\u1ed1n x\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00e1i, v\u00ec \u1edf ri\u00eang ra t\u1eebng n\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean phong t\u1ee5c kh\u00e1c nhau. V\u00ec v\u1eady ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 anh em\u201d. L\u1ea1i c\u00f2n: \"vua n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ra \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 cho ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc c\u1ea7m tay v\u00e0 h\u00f4n trong b\u1ea3y ng\u00e0y m\u1edbi th\u00f4i\u201d. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i t\u1ee5c h\u1ee7 l\u1eadu qu\u00e1 l\u1eafm. V\u00e0 quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n, t\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh theo \u0111\u1ea1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ra. Trong \u0111\u00f3 vi\u1ec7n d\u1eabn Kinh truy\u1ec7n, l\u1eddi, ngh\u0129a, lung tung l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00e2u c\u00fa g\u00ec. \u0110\u1ecdc quy\u1ec3n s\u00e1ch \u1ea5y c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, ch\u1ec9 s\u1ee3 sau n\u00e0y c\u00f3 nh\u00e0 v\u0103n Trung Qu\u1ed1c n\u00e0o l\u01b0u l\u1ea1c b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed \u0111\u1ebfn \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 r\u1ed3i l\u00e0m s\u00e1ch cho n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, th\u00ec \u0111\u1ea1o \u1ea5y s\u1ebd th\u1ecbnh h\u00e0nh, l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c cho \u0111\u1eddi r\u1ea5t l\u1edbn v\u1eady. C\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt, k\u1ef3 thu\u1ef7 c\u0169ng ch\u01b0a lan m\u1ea1nh, \u0111\u1ebfn sau c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n s\u0129 phi\u00ean d\u1ecbch r\u1ed9ng kinh Ph\u1eadt ra, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi b\u00e8n d\u1ea7n d\u1ea7n xu h\u01b0\u1edbng, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3. Nay n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m cho nghi\u00eam \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111i.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u1ec1, \u0111em c\u00e2y t\u01b0\u1eddng vi \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 d\u00e2ng, sai ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed7i t\u1ec9nh 10 c\u00e2y \u0111\u1ec3 tr\u1ed3ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n h\u00e0nh cung.<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng: voi \u1edf Cam L\u1ed9 r\u1ea5t thu\u1ea7n v\u00e0 th\u00f4ng minh, so s\u00e1nh c\u00f2n h\u01a1n voi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, x\u00e9t ra vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh b\u1eaft d\u00f9ng voi nh\u1ecf l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u1edf r\u1eebng n\u00fai c\u00e0ng th\u00edch h\u1ee3p v\u00ec voi to th\u00e2n h\u00ecnh n\u1eb7ng n\u1ec1, x\u00f4ng pha hi\u1ec3m tr\u1edf r\u1ea5t kh\u00f3, th\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng voi nh\u1ecf nhanh nh\u1eb9n. T\u1eeb sau c\u00f3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u00ean d\u00f9ng voi nh\u1ecf, c\u00f2n voi l\u1edbn ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u1edf Kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng ng\u1ee5y T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n T\u00e0u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng voi, ng\u1ef1a. T\u00e0u s\u1ee3 voi tr\u00f4ng th\u1ea5y li\u1ec1n r\u1ee5t l\u1ea1i cho n\u00ean ph\u1ea3i thua, n\u01b0\u1edbc Ti\u1ec3u T\u00e2y \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao, c\u0169ng d\u00f9ng voi x\u00f4ng v\u00e0o gi\u1ebft ch\u1ebft, sau ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao d\u00f9ng c\u00e0nh tre \u0111\u1ec3 ch\u1eafn voi kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, ch\u1edd cho h\u01a1i m\u1ec7t, l\u1ea5y gi\u00e1o nh\u1ecf \u0111\u00e2m v\u00e0o m\u0169i voi, voi ho\u1eb7c l\u0103n ra ch\u1ebft, ho\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 gi\u00e0y x\u00e9o, qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i t\u1ef1 tan v\u1ee1. Nh\u00e2n xem \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng voi \u0111\u01b0\u1ee3c hay thua l\u00e0 \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e9o d\u00f9ng hay kh\u00f4ng kh\u00e9o d\u00f9ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nay vua xem s\u1ed5 t\u1ed5ng c\u1ed9ng thu\u1ebf l\u1ec7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc do b\u1ed9 H\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean, th\u1ea5y ti\u1ec1n thu\u1ebf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 so v\u1edbi 13 n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc t\u0103ng \u0111\u1ebfn g\u1ea5p 3, n\u00ean r\u1ea5t khen.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai N\u1ed9i c\u00e1c so\u1ea1n \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 h\u00ecnh v\u1ebd \u0111\u1ecba c\u1ea7u c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, giao cho ph\u1ee5ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi v\u1ec1, c\u00f9ng qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e0n c\u00e1ch th\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng, h\u1ecfi Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng: tr\u1eabm nghe ph\u1ea7n m\u1ed9 nh\u00e0 L\u00ea tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u1ea5m, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng c\u00e2y, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau bi\u1ebft ch\u1ed7 ch\u00f4n, c\u00f3 ch\u0103ng? Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng: nh\u00e0 L\u00ea tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u00e0m l\u0103ng t\u1ea9m, d\u1ef1ng c\u1ed9t m\u1ed1c, bia \u0111\u00e1, \u0111\u1ebfn l\u00fac suy, d\u1ea7n d\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3i b\u1ea1i; ph\u1ea7n m\u1ed9 h\u1ecd Tr\u1ecbnh th\u00ec \u1edf d\u01b0\u1edbi x\u00e2y g\u1ea1ch \u0111\u00e1 ki\u00ean c\u1ed1, m\u00e0 m\u1eb7t tr\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u1ea5m. Vua c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cSao ph\u1ea3i ng\u1edd s\u1ee3 m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. H\u00e0 Duy Phi\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ea5y t\u00e2u n\u00f3i: n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ea7n t\u1eeb Ninh B\u00ecnh v\u1ec1 qua Thanh Hoa, th\u1ea5y 1 ng\u00f4i m\u1ed9 c\u0169 c\u00e1ch s\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e0o \u0111\u1ed9 3, 4 tr\u01b0\u1ee3ng, \u1edf m\u1eb7t tr\u00ean b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 bia \u0111\u00e1 kh\u1eafc r\u1eb1ng l\u0103ng vua m\u1ed7 nh\u00e0 L\u00ea. Vua v\u00ec th\u1ebf th\u01b0\u01a1ng l\u1eafm, b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi kh\u1eafp l\u0103ng c\u00e1c vua t\u1eeb nh\u00e0 L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, s\u1eeda l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft, ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ed3i b\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1eafp l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1t th\u1ee9 b\u00f4ng c\u1ee7a T\u00e2y D\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf kho chia giao ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb thu\u00ea d\u00e2n d\u1ec7t v\u1ea3i (ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean 4.000 c\u00e2n, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 2.000 c\u00e2n, M\u1ed7i t\u1ea5m h\u1ebft 4 c\u00e2n b\u00f4ng, l\u1ea5y m\u1ed7i t\u1ea5m d\u00e0i 30 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 6 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n l\u00e0m m\u1ee9c).<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3: \u201cD\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7m theo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ee5 ho\u1ea1 v\u1edbi gi\u1eb7c, ng\u1ea7m ng\u1ea5m giao th\u00f4ng v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i. K\u1ecbp khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i b\u1ecb tan v\u1ee1 ti\u00eau di\u1ec7t, th\u00ec ch\u00fang ch\u00e2u \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft, ho\u1eb7c t\u1ea3n m\u00e1t tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ho\u1eb7c b\u1ed9i b\u1ea1n sang theo n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, coi s\u1ef1 b\u1ecf n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a cha m\u1eb9 nh\u01b0 b\u1ecf c\u00e1i gi\u1ea7y r\u00e1ch.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 11, sai d\u00f2 t\u00ecm nh\u1eefng di c\u1ea3o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n qu\u1ed1c. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cN\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i Nam ta v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc v\u0103n hi\u1ebfn, danh th\u1ea7n, v\u0103n s\u0129 \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u0103n tr\u01b0\u1edbc thu\u1eadt. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd kh\u00f4ng bi\u00ean ch\u00e9p g\u00f3p nh\u1eb7t th\u00e0nh ra m\u1ea5t m\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ea5u t\u00edch g\u00ec. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan th\u01b0\u1ee3ng ty cho h\u1ecfi t\u00ecm kh\u1eafp trong h\u1ea1t, ph\u00e0m quan l\u1ea1i, h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, nh\u00e0 ai c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m nh\u01b0 th\u01a1, v\u1ecbnh, minh, k\u00fd, t\u1eeb, ph\u00fa, b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u hay g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111em d\u00e2ng th\u00ec t\u1ea5t ban khen ng\u1ee3i; n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u1ed9p quan th\u00ec m\u01b0\u1ee3n v\u1ec1 sao ch\u00e9p ra, d\u00e2ng l\u00ean ng\u1ef1 l\u00e3m, s\u1ebd giao cho b\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ee3p v\u1edbi vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m ch\u1ecdn l\u1ef1a: b\u1ea3n n\u00e0o hay th\u1eddi so\u1ea1n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u201cNam th\u1ed5 anh hoa l\u1ee5c\u201d, kh\u1eafc th\u00e0nh b\u1ea3n in \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ecf r\u00f5 vi\u1ec7c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p t\u00f4n chu\u1ed9ng v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a tri\u1ec1u th\u1ecbnh tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng: \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nghe n\u00f3i n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao \u0111\u00e3 5, 6 th\u00e1ng m\u00e0 ch\u01b0a th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ec3 ra n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, thi\u00ean h\u1ea1 tr\u00f4ng v\u00e0o m\u00e0 l\u00fac tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5t t\u00edn \u0111\u1ec3 g\u00e2y chi\u1ebfn, sau l\u1ea1i \u0111\u00e1nh l\u00e2u l\u00e0m cho m\u1ecfi qu\u00e2n m\u00e0 nu\u00f4i gi\u1eb7c, c\u00f2n ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa? Tuy vi\u1ec7c \u1edf n\u01b0\u1edbc kia m\u00e0 tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean ngh\u0129 trong b\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec n\u01b0\u1edbc ta ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u1ee7a c\u1ea3i h\u00e0ng ho\u00e1 tr\u0103m th\u1ee9 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c l\u01b0u th\u00f4ng. Nay n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng th\u00f4ng, nh\u1eefng th\u1ee9 d\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng nh\u01b0 thu\u1ed1c b\u1eafc, ch\u00e8 t\u1ea7u, mua v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf th\u00ec \u0111\u00e3 thi\u1ec7t cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n l\u1ea1i thi\u1ec7t cho d\u00e2n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: \u201cNg\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh h\u00e8n y\u1ebfu, ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao \u1edf c\u00e1c h\u00f2n \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, m\u00e0 ch\u1eb3ng nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u1ea1ch ra m\u1ed9t k\u1ebf g\u00ec, \u0111em m\u1ed9t c\u00e1i thuy\u1ec1n n\u00e0o ra bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh. Nay n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh th\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho L\u00e2m T\u1eafc T\u1eeb g\u00e2y vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1edb n\u00f3i r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f9ng H\u1ed3ng Mao h\u1ecdp ch\u1ee3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng: \u201cNay nghe n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Thanh g\u00e2y hi\u1ec1m kh\u00edch, x\u1ea3y ra chi\u1ebfn tranh, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta ti\u1ebfp li\u1ec1n v\u1edbi c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Thanh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd t\u00e0u ngo\u1ea1i qu\u1ed1c c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u1ea7n n\u00ean tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c gia t\u00e2m tu\u1ea7n x\u00e9t \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam s\u1ee9c ngay cho L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u c\u00f9ng vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng li\u1ec7u ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft vi\u1ec7c ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111em k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd ng\u1ed3i v\u00e0o chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n kh\u01a1i tr\u00f4ng nh\u00f2m. N\u1ebfu th\u1ea5y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ki\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 1, 2 chi\u1ebfc, t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu th\u1ea5y chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn 3, 4 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o cho t\u1ec9nh bi\u1ebft, t\u1ec9nh th\u1ea7n th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n l\u00e0m t\u1edd s\u1edb \u0111\u1ec7 t\u00e2u. V\u00e0 ph\u1ea3i ph\u00e1i 1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1 \u0111em l\u00ednh t\u1ec9nh 500 hay 600 t\u00ean \u0111\u1ebfn ngay h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1ed9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm m\u1ed9t kh\u1eafc n\u00e0o\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1839-1840 B\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u00f4ng cu\u1ed9c &#8220;ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 trang&#8221;, ch\u1ec9 ti\u1ebfc l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u1eddi \u0111i\u1ec3m. T^T N\u0103m 1839, MM ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sang t\u1eadn ch\u00e2u \u00c2u tham quan, \u0111\u1ebfn khi h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec vua ch\u1ebft m\u1ea5t r\u1ed3i. M\u00e0 d\u00f9 MM s\u1ed1ng th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee5c n\u0103m n\u1eefa th\u00ec v\u1eabn l\u1ee1 m\u1ea5t cu\u1ed9c CM c\u00f4ng nghi\u1ec7p l\u1ea7n 2 &#8211; m\u00e0 c\u00e1i n\u00e0y m\u1edbi quan tr\u1ecdng. (\u1edc m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u00e2u MM s\u1ebd h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i g\u00ec t\u1eeb s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i T\u00e2y v\u1ec1 b\u00e1o c\u00e1o? D\u00f9 v\u1eady th\u00ec MM h\u00e2m m\u1ed9 khoa h\u1ecdc T\u00e2y nh\u01b0ng gh\u00e9t v\u0103n h\u00f3a T\u00e2y. =_= T\u00e2y th\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00ec c\u0169ng ba ch\u1ea5m l\u1eafm c\u01a1.) C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc th\u00ec&#8230; Ngay khi th\u1ea5y Anh \u0111\u00e1nh Thanh, \u0111\u00e3 \u0111ua nhau d\u00e2ng s\u1edb b\u1ea3o \u0111\u00f3ng c\u1eeda l\u1ea1i, kh\u1ecfi giao l\u01b0u v\u1edbi n\u00f3 n\u1eefa. MM b\u1ea3o ta c\u00f2n ph\u1ea3i mua v\u0169 kh\u00ed, \u0111i th\u0103m d\u00f2 \u0111\u1ecbch, \u0111i r\u00e8n luy\u1ec7n&#8230; m\u1edbi \u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i. Thi\u1ec7u Tr\u1ecb r\u1ee5t r\u00e8 \u0111\u1ea5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0111\u00e1m quan n\u00e0y. (Nh\u1eefng th\u1ee3 thuy\u1ec1n, quan l\u1ea1i b\u1ed9 C\u00f4ng c\u1ee7a MM b\u1ecb b\u1ecf u\u1ed5ng ph\u00ed qu\u00e1 \u0111i, c\u1ea3 m\u1ea5y \u0111\u1ee9a tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. T^T) Ch\u1ea1y th\u1eed thuy\u1ec1n m\u00e1y h\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. Vua [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,28,1],"tags":[106,107],"class_list":["post-7261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ca-nhan","category-lich-su-news","category-news","tag-lich-su-2","tag-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}