{"id":7257,"date":"2014-03-03T13:02:28","date_gmt":"2014-03-03T06:02:28","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.byethost11.com\/?p=7257"},"modified":"2014-12-05T20:20:09","modified_gmt":"2014-12-05T13:20:09","slug":"chep-vun-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=7257","title":{"rendered":"Ch\u00e9p v\u1ee5n 7"},"content":{"rendered":"<p>1834<\/p>\n<p>D\u00e2n th\u1eddi MM xem ra kh\u00e1 h\u01a1n d\u00e2n th\u1eddi V\u0169 Tr\u1ecdng Ph\u1ee5ng. Ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 quan \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n \u0111i \u0111\u00e0o s\u00f4ng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc, k\u1ebft qu\u1ea3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tho\u00e1t h\u1ebft, sau H\u01b0ng Y\u00ean th\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m theo, vua cho ti\u1ec1n m\u00e0 d\u00e2n (l\u1eabn quan) t\u00ecnh nguy\u1ec7n kh\u00f4ng l\u1ea5y '_' (m\u00e0 m\u1ea5y con s\u00f4ng n\u00e0y kh\u00f4ng ghi t\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00f4ng \u0110\u00e0o Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 c\u00f3 ch\u00fat manh m\u1ed1i). Theo \u0111\u1ebfn 1834 th\u00ec \u1edf B\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 6 con s\u00f4ng \u0111\u00e0o, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1edbn (s\u00f4ng H\u01b0ng Y\u00ean g\u1ea7n 2km, huy \u0111\u1ed9ng 2000 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 \"ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh\"). Nh\u01b0ng v\u00ec v\u1eady m\u1edbi thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u0111\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i s\u00f4ng \"nh\u1edbn\" kh\u00e1c. (\u0110\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecf \u0111\u00ea v\u00ec \"gi\u1eef l\u1ea1i v\u00f4 \u00edch\".)<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh G\u0110 b\u1ecb MM m\u1eafng xa x\u1ea3 ch\u1eafc \u0111\u1ec1u ngh\u0129 b\u1ee5ng \"Th\u00e0nh do cha ng\u00e0i x\u00e2y ch\u1ee9 ai =__=|||\" T\u1ed9i nghi\u1ec7p c\u00e1i th\u00e0nh, v\u00ec chuy\u1ec7n n\u00e0y m\u00e0 ph\u0103ng teo. (Nh\u01b0ng ngh\u0129 v\u00e2y 3 n\u0103m, l\u00e0m \u0111\u1ee7 tr\u00f2 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 ch\u1edd \u0111\u00e1m trong th\u00e0nh chui ra th\u00ec ch\u1eafc c\u0169ng ph\u00e1t kh\u00f9ng). <\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban h\u1ecd Nguy\u1ec5n H\u1ef1u (v\u1ed1n ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ef1u Kh\u00f4i, sau MM gh\u00e9t n\u00ean m\u1edbi b\u1ea3o \"n\u00f3 coi nh\u01b0 l\u00e0 con nu\u00f4i c\u1ee7a LVD, v\u1eady ta g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 LVK\"), s\u00e1ch b\u1ea3o LVD thu \u0111\u01b0\u1ee3c LVK khi \u0111i \u0111\u00e1nh \u1edf Thanh - Ngh\u1ec7 (LVD ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng). L\u1ea7n \u1ea5y LVD \u0111i b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c h\u1ecd Qu\u00e1ch, nghe LVD \u0111\u1ebfn th\u00ec \"t\u1ef1 ra h\u00e0ng\". LVK c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi em g\u00e1i l\u00e0m v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a em trai MM.<\/p>\n<p>M\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c h\u1ecd Qu\u00e1ch n\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi MM l\u1ea1i \"nh\u1eb7t\" \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, tr\u1edf gi\u00e1o l\u00e0m ph\u1ea3n ti\u1ebfp. LVK l\u1ea5y c\u1edb ph\u00f2 tr\u1ee3 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u1ea5y G\u0110, li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0 anh v\u1ee3. \u0110\u1ea7u d\u00e2y m\u1ed1i nh\u1ee3 ra l\u00e0m sao m\u00e0 MM tru\u1ea5t ng\u1ea1ch t\u1eadp t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u1ecd L\u00ea lu\u00f4n. <\/p>\n<p>---<\/p>\n<p>L\u00fac n\u00e0y m\u1edbi th\u1ea5y xe \"th\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\" t\u1ee9c l\u00e0 xe ch\u1eefa ch\u00e1y, v\u1eady c\u00e1i \"th\u1ee7y s\u01b0\u01a1ng xa\" v\u00e0o 1826 ch\u1eafc l\u00e0 xe h\u01a1i n\u01b0\u1edbc. Nh\u00ecn l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed th\u00ec c\u00e1i xe d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng c\u01a1 h\u01a1i n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf... ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, do m\u1ed9t gi\u00e1o s\u0129 l\u00e0m cho nh\u00e0 vua TQ ch\u01a1i. M\u00f4 h\u00ecnh xe h\u01a1i n\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1eddi MM c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0y: <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/File:Bozek%27s_steam_automobile.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"lightbox[7257]\">H\u00ecnh<\/a>. C\u00f2n c\u00e1i xe c\u1ee9u h\u1ecfa ch\u1eafc l\u00e0 c\u00e1i n\u00e0y: <a href=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/6\/66\/Old_firefighters.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"lightbox[7257]\">H\u00ecnh<\/a>. <\/p>\n<p>Sau n\u00e0y VN m\u00e0 c\u00f3 s\u1ea3n xu\u1ea5t xe h\u01a1i th\u00ec MM tr\u1edf th\u00e0nh \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a ng\u00e0nh xe h\u01a1i VN lu\u00f4n th\u1ec3. <img src=\"http:\/\/truongan.name\/smilies\/yahoo6.gif\" alt=\"=))\" class=\"wp-smiley\" style=\"height: 1em; max-height: 1em;\" \/> (\u1edd m\u00e0, ch\u1eef \"xe h\u01a1i\" l\u00e0 vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a \"xe h\u01a1i n\u01b0\u1edbc\" ch\u1ee9 \u0111\u00e2u.)<\/p>\n<p>(M\u00e0 v\u1ea7ng, \"ta gh\u00e9t nh\u1ea5t l\u00e0 (b\u1ecb) n\u00f3i d\u1ed1i\" - c\u00e1i n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c.)<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Sai H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 Ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft S\u00fay \u0111i ngu\u1ed3n H\u1eefu nguy\u00ean ch\u1ebf xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d (c\u00e1ch l\u00e0m: l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc x\u00f4 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 m\u00e1y xoay chuy\u1ec3n, kh\u00f4ng t\u1ed1n c\u00f4ng s\u1ee9c) v\u00e0 chi\u1ebfu theo c\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c s\u00fang m\u1edbi ch\u1ebf theo m\u00e0 luy\u1ec7n thu\u1ed1c (b\u00e0i H\u1ed3ng Ph\u01b0\u01a1ng, b\u00e0i H\u00f9ng Ph\u01b0\u01a1ng, b\u00e0i H\u1ed9c Ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i th\u1ee9 2 v\u1ea1n c\u00e2n). L\u1ea1i ph\u00e1i c\u00e1c vi\u00ean ty thu\u1ed9c c\u00e1c B\u1ed9, c\u00e1c Vi\u1ec7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7, kim th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn xem \u0111\u1ec3 suy nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cTa th\u1ea5y trong cung d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i g\u00e1nh, x\u00e1ch r\u1ea5t phi\u1ec1n, nh\u00e2n ch\u1ebf ra c\u00e1i xe n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft bao nh\u00e2n l\u1ef1c (c\u00e1ch th\u1ee9c: \u0111\u1ee5c m\u1ed9t c\u00e1i l\u1ed7 t\u1eeb ph\u00eda ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng trong cung th\u00f4ng v\u00e0o ph\u00eda trong, h\u00ecnh d\u1ea1ng khu\u1ea5t kh\u00fac, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng tr\u00f4ng th\u1ea5y nhau. Trong t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t chi\u1ebfc ch\u1eadu \u0111\u1ed3ng l\u1edbn. \u1ea5n \u0111\u1ecbnh gi\u1edd l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc, ph\u00eda ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea9y xe n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn r\u00f3t v\u00e0o mi\u1ec7ng l\u1ed7 cho ch\u1ea3y v\u00e0o ch\u1eadu; trong cung, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00f4ng nh\u00e0 \u1edf, m\u00f9a h\u00e8 r\u1ea5t s\u1ee3 ch\u00e1y. Ta \u0111\u00e3 ch\u1ebf c\u00e1i xe ch\u1eefa ch\u00e1y. N\u1ebfu d\u00f9ng ch\u1eefa ch\u00e1y th\u00ec \u0111\u1ee1 t\u1ed1n s\u1ee9c m\u00e0 l\u1eeda n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1eaft. R\u1ed3i sau \u0111em xe ra cho b\u1ea7y t\u00f4i xem\u201d. (C\u00e1ch th\u1ee9c: n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a v\u00e0o trong m\u1ed9t c\u00e1i th\u00f9ng. Trong th\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e1y \u0111\u1ea9y n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i l\u1ea5y da cu\u1ed9n th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i v\u00f2i tr\u00f2n m\u00e0 d\u00e0i. Khi ch\u1eefa ch\u00e1y, 4, 5 ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o xe, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e1i s\u00e0o d\u00e0i bu\u1ed9c v\u00f2i da v\u00e0o \u0111\u1ea7u s\u00e0o gi\u01a1 l\u00ean; 4 ng\u01b0\u1eddi theo hai b\u00ean xe v\u1eb7n m\u00e1y, th\u00ec n\u01b0\u1edbc trong th\u00f9ng ch\u1ea1y qua v\u00f2i da tu\u00f4n l\u00ean nh\u01b0 m\u01b0a).<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn khe do\u00e0nh \u1edf H\u1eefu Tr\u1ea1ch xem xe \u201cTh\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d, th\u1ea5y c\u00f4ng tr\u00ecnh nhanh ch\u00f3ng, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. Th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean tr\u00f4ng coi l\u00e0m xe \u1ea5y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft S\u00fay k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Sai vi\u00ean Kinh do\u00e3n ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd chung hai v\u1ecb th\u1ea7n do\u00e0nh khe v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang, h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tr\u1ecdng xu\u00e2n luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang th\u00ec m\u1ed5 tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n \u0111\u1ec3 t\u1ebf. L\u1ea1i sai l\u1eadp x\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u00e0i, v\u00e1t 300 l\u00ednh \u0111\u1ec3 theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang.<\/p>\n<p>---<\/p>\n<p>\u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 quen theo l\u1ed1i c\u1eed nghi\u1ec7p c\u0169, nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng v\u0103n th\u1ee9c tam tr\u01b0\u1eddng, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i th\u00f3i quen c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111i v\u00e0o l\u1ed1i h\u1ecdc s\u00e2u r\u1ed9ng, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, th\u1ebf m\u00e0 quan tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i hay c\u00e2u n\u1ec7, th\u00ec e r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng, t\u00e0i cao, kh\u00f3 l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ef1 t\u1ecf m\u00ecnh ra \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c k\u1ef3 thi h\u01b0\u01a1ng, thi h\u1ed9i v\u00e0 nha m\u00f4n c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ph\u00e9p kh\u1ea3o th\u00ed, d\u1ea1y d\u1ed7 v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp, khi d\u00f9ng ch\u1eef l\u00e0m v\u0103n, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i tr\u01b0ng d\u1eabn hay l\u1ea5y ch\u1eef \u1edf s\u00e1ch n\u00e0o, mi\u1ec5n l\u00e0 chi\u1ebfu \u1ee9ng v\u00e0 ph\u00e1t huy \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a trong b\u00e0i th\u00ec d\u1eabu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1eef \u1edf ch\u1ed7 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i m\u00e0 l\u00e0 ch\u1eef sinh \u0111\u1ed9ng ngh\u0129 ra, th\u1ef1c c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00ea khen ho\u1eb7c l\u1ea5y \u0111\u1ed7, khi\u1ebfn h\u1ecdc tr\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng noi theo, \u0111ua ganh m\u00e0i gi\u0169a, \u0111\u1ec3 cho l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u th\u00e0nh t\u00e0i, thu l\u1ea5y th\u1ef1c hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>S\u0129 t\u1eed n\u01b0\u1edbc ta, ki\u1ebfn v\u0103n h\u1eb9p h\u00f2i, n\u00ean l\u1eddi v\u0103n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u00f4i. Song kh\u00f4ng nh\u1eefng s\u0129 t\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u00e0ng h\u1ecdc quan v\u00e0 c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng ch\u1ea5m thi c\u0169ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng! Trong quy\u1ec3n thi c\u00f3 1, 2 c\u00e2u h\u1ee3p l\u1ed1i m\u1edbi, l\u1ea1i b\u1ecb quan tr\u01b0\u1eddng s\u1ed5 to\u1eb9t, th\u00ec s\u0129 t\u1eed tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu? V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi ch\u1ec9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc khoa m\u1ee5c sung v\u00e0o m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec nay bi\u1ebft ch\u1ecdn \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c!\u201d.<\/p>\n<p>\u201cX\u01b0a, L\u00fd B\u1ea1ch nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, bi\u1ebft d\u1ecbch th\u01b0 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean; n\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ecdc th\u00ec d\u1ecbch l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c? Ta mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t 4 nh\u00e0 d\u1ecbch qu\u00e1n \u1edf Kinh \u0111\u00f4, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ti\u1ebfng n\u00f3i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, sai d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc, h\u1ecdc ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi ph\u1ea3i th\u00f4ng d\u1ecbch. Tr\u1eeb nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u00f3i chim mu\u00f4ng, c\u00f2n th\u00ec n\u00ean bi\u1ebft c\u1ea3, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i v\u0103n minh. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ee1, m\u00e0 qu\u1ed1c th\u1ec3 t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Khi\u1ebfn b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c coi qu\u1ea3n c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u0110\u1ecbnh D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thanh D\u01b0\u01a1ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n sang H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111em theo C\u00e0 L\u1ed9 v\u00e0 T\u00fa La (hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb an tr\u00ed \u1edf t\u1ea5u s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng), ng\u01b0\u1eddi B\u00fat-tu-k\u00ea, th\u1ea3 cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Anh C\u00e1t L\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, b\u1eafn 9 ph\u00e1t s\u00fang ch\u00e0o. Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u00e1n th\u1ee7 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i An H\u1ea3i v\u00e0 \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay tr\u00fa ph\u00f2ng l\u00e0 Cao V\u0103n \u0110i\u1ec7n, v\u00ec th\u1ea5y s\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u1ef1, kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng: \u201cThuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, theo l\u1ec7, c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00e1p l\u1ec5. Hu\u1ed1ng chi, b\u1eafn s\u00fang c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 h\u1ea1i quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i sao m\u00e0 ch\u1eb3ng th\u00f4ng ngh\u0129a l\u00fd \u0111\u1ebfn th\u1ebf!\u201d. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. S\u1eafc sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 h\u1ed9i, v\u00e0 truy\u1ec1n cho 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i m\u1ed7i \u0111\u00e0i b\u1eafn ngay 3 ph\u00e1t s\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n Anh C\u00e1t L\u1ee3i r\u1eb1ng: v\u1eeba \u0111\u00e2y, vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf v\u00ec th\u1ea5y qu\u00fd qu\u1ed1c m\u1edbi \u0111\u1ebfn, n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00e1p l\u1ec5; nay \u0111\u01b0\u1ee3c quan Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c truy\u1ec1n s\u1ee9c, m\u1edbi theo l\u1ec7 l\u00e0m. Sau \u0111\u00f3 sai b\u1ecdn sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ed5i mua v\u00f5 kh\u00ed v\u00e0 d\u1eb7n: n\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ef1c, khi\u1ebfn sau n\u00f3 kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1ea1i g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 gi\u1eef qu\u1ed1c th\u1ec3. C\u00f2n thu\u1ebf c\u1ea3ng th\u00ec \u0111\u00e1nh theo l\u1ec7 thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cTa t\u1eeb nh\u1ecf r\u1ea5t gh\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i. Bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ai n\u00f3i d\u1ed1i, th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ec1 tha th\u1ee9 bao gi\u1edd. H\u00f4m v\u1eeba r\u1ed3i, xem th\u1ea5y s\u1eed ch\u00e9p vua Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 Minh c\u00f3 cho d\u1ef1ng m\u1ed9t t\u1ea5m bia \u1edf trong cung, kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef \u201cN\u00f3i c\u00e0n b\u1eady th\u00ec ch\u00e9m\u201d. L\u00fac m\u1edbi ta c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nay nh\u00e2n ngh\u0129: Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i, x\u00e9t v\u1ec1 t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd, c\u0169ng c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau, h\u00e1 n\u00ean nh\u1ea5t thi\u1ebft tr\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3? Ta \u1edf trong cung, nghe \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 ti\u1ebfng ho, h\u1ecfi, h\u1ecd ch\u1ed1i l\u00e0 kh\u00f4ng. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 h\u1ecd s\u1ee3 ta m\u00e0 ph\u1ea3i n\u00f3i d\u1ed1i, th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec! X\u01b0a, vua Thu\u1ea5n hay h\u1ecfi v\u00e0 hay x\u00e9t \u0111o\u00e1n. Th\u1ef1c\u00a0 n\u00ean noi theo. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eadc vua ch\u00faa, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t \u0111o\u00e1n s\u00e1ng su\u1ed1t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t \u0111o\u00e1n h\u00e0 kh\u1eafc; hay, d\u1edf do \u0111\u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, t\u00ean gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh a dua, mang l\u1ea5y t\u1ed9i ch\u1ebft. Nay b\u1ecdn kh\u00e1ch \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 bang tr\u01b0\u1edfng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cam k\u1ebft b\u1ea3o \u0111\u1ea3m. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn thuy\u1ec1n h\u1ed9: l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u1ea7m l\u1ed7i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e3y t\u1ea1m tha th\u1ee9, kh\u00f4ng nghi\u00eam tr\u00e1ch. T\u1eeb nay, ph\u1ea3i b\u1ea3o nhau: n\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c \u0111i bu\u00f4n th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn trao \u0111\u1ed5i mua b\u00e1n. C\u00f2n c\u1ee9 ch\u1edf \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn nh\u1eefng qu\u00e2n v\u00f4 l\u1ea1i du c\u00f4n, l\u1ee1 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c l\u00f4i th\u00f4i th\u00ec ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1ea5t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, m\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ed9 c\u0169ng b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb sung c\u00f4ng. Nay h\u1ea1n cho trong th\u00e1ng t\u01b0, ph\u1ea3i quay bu\u1ed3m v\u1ec1, n\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 h\u00e0nh kh\u00e1ch l\u01b0u l\u1ea1i k\u00e9o l\u00ean b\u1edd g\u00e2y s\u1ef1, th\u00ec thuy\u1ec1n h\u1ed9 t\u1ea5t b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eadn \u0111\u00e1nh th\u00e0nh n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, hi\u1ec7u l\u1ec7nh r\u1ea5t \u0111\u1ec1u, ba qu\u00e2n c\u00f9ng c\u1ed1 s\u1ee9c x\u00f4ng pha d\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean ng\u1ecdn gi\u00e1o, ai c\u0169ng mu\u1ed1n gi\u1ebft h\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng ngh\u0129a ph\u1eabn. Ng\u1eb7t v\u00ec th\u00e0nh n\u00e0y h\u00e0o s\u00e2u, t\u01b0\u1eddng cao, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u1ef1c kh\u00f3, m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng h\u1ecfa y\u00ean, h\u1ecfa ti\u1ec5n c\u0169ng v\u00f4 hi\u1ec7u, cho n\u00ean r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>D\u00f2ng d\u00f5i vua Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1, h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba, b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u1ea3i t\u1ed1ng giam.<\/p>\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i \u0110\u1ed7 V\u0103n Hoan, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Thu\u1eadn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1eb7p khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f3 g\u1eedi y ch\u1edf gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi Man, t\u00ean l\u00e0 Ti\u00eam V\u00f4 (gia n\u00f4 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, nguy\u00ean tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh) mang m\u1eadt th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c d\u1ee5 t\u00ean Th\u1eeba chi\u00eau t\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, ch\u1edd kh\u1edfi s\u1ef1. Th\u1eeba \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1eddi, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Sau \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, t\u00ean Kh\u00f4i li\u1ec1u ch\u1ebft, c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, Th\u1eeba b\u00e8n th\u00f4i vi\u1ec7c m\u01b0u ph\u1ea3n. Sau, t\u00ean Hoan b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y ; quan t\u1ec9nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 Phan Phu li\u1ec1n b\u1eaft Hoan giam gi\u1eef nghi\u00eam c\u1ea9n, r\u1ed3i tham h\u1eb7c vi\u1ec7c Th\u1eeba t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Vua cho \u0111\u00f2i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, nh\u01b0ng Th\u1eeba nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00e1o \u1ed1m, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i. B\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f3a giam l\u1ea1i v\u00e0 sai Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i x\u00e9t, nh\u01b0ng Th\u1eeba c\u00f2n gi\u1ea3o tr\u00e1 ch\u1ed1i c\u00e3i. Sau giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t, Th\u1eeba ch\u1ecbu th\u00fa nh\u1eadn v\u00e0 x\u01b0ng ra \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean (con Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh). Li\u1ec1n cho b\u1eaft c\u1ea3 \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m: T\u1ebf Nam Giao, \u0111\u00e0n X\u00e3 t\u1eafc v\u00e0o 2 ng\u00e0y ng\u00e0y m\u1eadu, m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu v\u00e0 l\u1ec5 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u1edf li\u1ec7t mi\u1ebfu, l\u1ec7 v\u1eabn \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n l\u1ed3ng l\u1edbn s\u00e1ng ng\u1eddi, t\u1eeb nay b\u1ecf b\u1edbt \u0111i; duy c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0111\u00e0n, t\u1eeb, v\u0169 v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ecb trung t\u1ef1, qu\u1ea7n t\u1ef1, \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ea1i t\u1ef1, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169. L\u1ea1i, c\u00e1c ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n cung \u0111i\u1ec7n v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecd M\u00f4n, l\u1ec7 c\u00f3 treo \u0111\u00e8n l\u1ed3ng, c\u0169ng b\u1ecf.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. H\u1eb1ng n\u0103m, v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, treo c\u1edd kh\u00e1nh h\u1ec9 \u1edf tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i, \u0111\u1ed1t 1.000 ng\u1ecdn \u0111\u00e8n \u0111\u0129a \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc kinh th\u00e0nh; \u0111\u1ebfn h\u00f4m ch\u00ednh ng\u00e0y l\u1ec5, \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb th\u00ec c\u00f3 m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt, h\u00e1t b\u1ed9i; \u1edf \u0111\u00e0i ph\u00eda nam th\u00ec \u0111\u1ed1t c\u00e2y b\u00f4ng, m\u00faa b\u00e0i b\u00f4ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i t\u00e2u: \u201cMinh M\u1ec7nh n\u0103m \u0111\u1ea7u [1820], c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111i t\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t: th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf to\u00e0n ng\u1ea1ch; c\u00f2n t\u1eeb t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, chi\u1ebfu theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u00e1nh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, m\u00e0 gi\u1ea3m d\u1ea7n ho\u1eb7c 2 ph\u1ea7n, ho\u1eb7c 3, 4 ph\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau: \u0110\u00f3 v\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i bu\u00f4n b\u00e1n s\u1ea7m u\u1ea5t, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec ch\u1ed7 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u00edt kh\u00e1c nhau, n\u00ean chi\u1ebft trung, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecbnh ra ph\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 h\u01a1n k\u00e9m nhau. Nh\u01b0ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n thu\u1eadn l\u1ee3i, thuy\u1ec1n bu\u00f4n qua l\u1ea1i ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00e1i theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh d\u1ea5u v\u00e0o thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 t\u00ecm g\u01b0\u01a1m \u01b0? V\u1eady xin t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, th\u00ec \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 c\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169, t\u00ednh th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf to\u00e0n ng\u1ea1ch. C\u00f2n v\u1ec1 T\u1ea3 K\u1ef3 (T\u1ea3 K\u1ef3: ch\u1ec9 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.) t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra, \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam thu\u1ed9c Nam Tr\u1ef1c (Nam Tr\u1ef1c: ch\u1ec9 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.), v\u1ec1 B\u1eafc Tr\u1ef1c (B\u1eafc Tr\u1ef1c: ch\u1ec9 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.) t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf Nam K\u1ef3, gi\u1ea3m 1 ph\u1ea7n 10. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf to\u00e0n ng\u1ea1ch nh\u01b0 Nam K\u1ef3. Duy Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i kinh \u0111\u00f4, s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, xin theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n 10 so v\u1edbi Nam K\u1ef3. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p (Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p: t\u1ee9c l\u00e0 Mal\u1eafcca, m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1eddi x\u01b0a, \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai, c\u01b0 d\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3 Lai.), tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u, L\u00f4i Ch\u00e2u v\u00e0 Ch\u00e0 V\u00e0, nh\u01b0ng nay Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p \u0111\u00e3 l\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Anh C\u00e1t L\u1ee3i, th\u00ec xin \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835]\u201d.<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ed9 Binh b\u00e0n v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam : \u201cV\u1ea3, phong t\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0: h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5 \u201cL\u00e0m ph\u00fac\u201d, h\u1ecd \u0111em v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1eb7t ra t\u1eebng t\u1ea5c t\u1eebng ph\u00e2n, v\u1ee9t ra cho c\u00e1c quan tranh nhau nh\u1eb7t l\u1ea5y th\u00ec c\u00f2n ra l\u1ec5 ngh\u0129a g\u00ec? L\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea5y hoa qu\u1ea3 tung ra cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tranh nhau c\u01b0\u1edbp, th\u1eadm ch\u00ed gi\u1eabm, \u0111\u00e8 l\u00ean nhau m\u00e0 ch\u1ebft b\u1eb9p. L\u00e0m ph\u00fac nh\u01b0 v\u1eady k\u1ec3 c\u0169ng qu\u00e1i g\u1edf! H\u1ecd l\u1ea1i n\u00f3i: h\u1ecd c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u1ecdc, h\u1ec5 \u0111eo v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n. Ta \u0111\u00e3 l\u1ea5y ng\u1ecdc \u1ea5y \u0111eo v\u00e0o c\u1ed5 m\u1ed9t con v\u1ecbt r\u1ed3i b\u1eafn th\u1eed th\u00ec v\u1ecbt ch\u1ebft.\"<\/p>\n<p><img src=\"http:\/\/truongan.name\/smilies\/yahoo6.gif\" alt=\"=))\" class=\"wp-smiley\" style=\"height: 1em; max-height: 1em;\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1834 D\u00e2n th\u1eddi MM xem ra kh\u00e1 h\u01a1n d\u00e2n th\u1eddi V\u0169 Tr\u1ecdng Ph\u1ee5ng. Ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 quan \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh huy \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n \u0111i \u0111\u00e0o s\u00f4ng tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc, k\u1ebft qu\u1ea3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tho\u00e1t h\u1ebft, sau H\u01b0ng Y\u00ean th\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m theo, vua cho ti\u1ec1n m\u00e0 d\u00e2n (l\u1eabn quan) t\u00ecnh nguy\u1ec7n kh\u00f4ng l\u1ea5y &#8216;_&#8217; (m\u00e0 m\u1ea5y con s\u00f4ng n\u00e0y kh\u00f4ng ghi t\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 s\u00f4ng \u0110\u00e0o Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 c\u00f3 ch\u00fat manh m\u1ed1i). Theo \u0111\u1ebfn 1834 th\u00ec \u1edf B\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 6 con s\u00f4ng \u0111\u00e0o, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1edbn (s\u00f4ng H\u01b0ng Y\u00ean g\u1ea7n 2km, huy \u0111\u1ed9ng 2000 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh&#8221;). Nh\u01b0ng v\u00ec v\u1eady m\u1edbi thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u0111\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i s\u00f4ng &#8220;nh\u1edbn&#8221; kh\u00e1c. (\u0110\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecf \u0111\u00ea v\u00ec &#8220;gi\u1eef l\u1ea1i v\u00f4 \u00edch&#8221;.) Quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh G\u0110 b\u1ecb MM m\u1eafng xa x\u1ea3 ch\u1eafc \u0111\u1ec1u ngh\u0129 b\u1ee5ng &#8220;Th\u00e0nh do cha ng\u00e0i x\u00e2y ch\u1ee9 ai =__=|||&#8221; T\u1ed9i nghi\u1ec7p c\u00e1i th\u00e0nh, v\u00ec chuy\u1ec7n n\u00e0y m\u00e0 ph\u0103ng teo. (Nh\u01b0ng ngh\u0129 v\u00e2y 3 n\u0103m, l\u00e0m \u0111\u1ee7 tr\u00f2 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 ch\u1edd \u0111\u00e1m trong th\u00e0nh chui ra th\u00ec ch\u1eafc c\u0169ng ph\u00e1t kh\u00f9ng). L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i v\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,28,1],"tags":[106,107],"class_list":["post-7257","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ca-nhan","category-lich-su-news","category-news","tag-lich-su-2","tag-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7257","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7257"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7257\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7257"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7257"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7257"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}