{"id":7248,"date":"2014-02-26T20:12:14","date_gmt":"2014-02-26T13:12:14","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.byethost11.com\/?p=7248"},"modified":"2014-12-05T20:20:09","modified_gmt":"2014-12-05T13:20:09","slug":"chep-vun-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=7248","title":{"rendered":"Ch\u00e9p v\u1ee5n 5"},"content":{"rendered":"<p>1830-1832<\/p>\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m sau n\u00e0y \u0111\u00e1nh d\u1ea5u s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a MM, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o, c\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng bi\u1ebfn lo\u1ea1n t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u00e0 ch\u00e2u \u00c2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 cu\u1ed9c CM Th\u00e1ng B\u1ea3y n\u0103m 1830. L\u01b0u \u00fd l\u00e0 b\u00ean c\u1ea1nh MM c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, v\u00e0 MM c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ecf ra bi\u1ebft kh\u00e1 r\u00f5 v\u1ec1 cu\u1ed9c CMTS Ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch b\u00e0i Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o c\u1ee7a MM xu\u1ea5t hi\u1ec7n ngay v\u00e0o 1831-1832 h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00f9ng h\u1ee3p t\u00ecnh c\u1edd.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c CM Th\u00e1ng B\u1ea3y c\u1ee7a Ph\u00e1p n\u1ea3y sinh t\u1eeb L\u1ec7nh c\u1ea5m b\u00e1ng b\u1ed5 Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o do nh\u00e0 vua Charles X \u0111\u1eb7t ra, trong \u0111\u00f3 c\u1ea5m b\u1ea5t c\u1ee9 h\u00ecnh th\u1ee9c b\u00e1ng b\u1ed5 th\u1ea7n th\u00e1nh (Thi\u00ean Ch\u00faa) n\u00e0o, t\u1eeb ngh\u0129a \u0111en \u0111\u1ebfn ngh\u0129a b\u00f3ng, v\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 x\u1eed ph\u1ea1t kh\u00e1c nhau - N\u1eb7ng nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eed h\u00ecnh. C\u00f9ng v\u1edbi m\u00f3n n\u1ee3 l\u1edbn m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p ph\u1ea3i ch\u1ecbu sau chi\u1ebfn tranh th\u1eddi Napoleon, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1eadt \u0111\u1ed5 nh\u00e0 vua. C\u00f3 h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft trong cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady n\u00e0y.<\/p>\n<p>S\u1ef1 bi\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u00e3 k\u00e9o theo cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady v\u00e0o th\u00e1ng 8 \u1edf Brussels v\u00e0 mi\u1ec1n Nam H\u00e0 Lan c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0 ph\u1ea7n l\u1edbn thu\u1ed9c Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o \u0111\u00f2i \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 Tin l\u00e0nh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh l\u1eadp n\u01b0\u1edbc B\u1ec9. \u1ede \u00dd v\u00e0 Ba Lan c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. C\u1ea3 ch\u00e2u \u00c2u b\u1ecb cu\u1ed1n v\u00e0o cu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o l\u1ea7n n\u1eefa sau th\u1eddi k\u1ef3 Kh\u00e1ng c\u00e1ch. <\/p>\n<p>Th\u1eddi gian n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac nh\u1eefng thu\u1ed9c qu\u1ed1c \u0111\u1ea5u tranh t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ebf qu\u1ed1c l\u1edbn \u1edf ch\u00e2u \u00c2u, th\u00e0nh l\u1eadp nh\u1eefng qu\u1ed1c gia nh\u1ecf \u0111\u1ed9c l\u1eadp (nh\u01b0 hi\u1ec7n nay). Cu\u1ed9c CM C\u00f4ng nghi\u1ec7p k\u00e9o theo h\u00e0ng lo\u1ea1t cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady l\u1edbn nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u00e2n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf Ph\u00e1p - D\u1eabn \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 C\u00e1ch m\u1ea1ng m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m 1848. <\/p>\n<p><strong>Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ea5m \u0111\u1ea1o<\/strong> b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n:<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) m\u00ea ho\u1eb7c \u0111\u1ea1o gi\u00e1o Gia t\u00f4 \u0111\u00e3 l\u00e2u, x\u00e2y nh\u00e0 th\u1edd, th\u1edd thi\u00ean ch\u00faa, suy t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Phan V\u0103n Kinh l\u00e0m \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng, h\u1ecdp nhau gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o c\u1ea7u kinh. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Quan ph\u1ee7 [Th\u1eeba Thi\u00ean] g\u1ecdi c\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1ea1i \u0111\u1ebfn hai, ba l\u1ea7n, r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ecbu b\u1ecf \u0111\u1ea1o. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed. B\u1ed9 xin k\u1ebft \u00e1n t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 l\u00fd c\u1ef1u Ph\u1ea1m V\u0103n Khoa ph\u1ea3i t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu (Giao giam h\u1eadu: t\u1ed9i b\u1ecb th\u1eaft c\u1ed5 nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giam l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh.), t\u00f2ng ph\u1ea1m l\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e0i b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u (M\u00e3n l\u01b0u: t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u00e0y xa h\u01a1n 3.000 d\u1eb7m v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 d\u1ecbch trong 10 n\u0103m (theo T\u1eeb nguy\u00ean), V\u0169 l\u00e2m ph\u00f3 \u0111\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n S\u01a1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, c\u00f9ng v\u1edbi 13 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, khi m\u00e3n h\u1ea1n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c n\u01a1i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Thanh Hoa. Ngo\u00e0i ra \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u00e0n \u00f4ng \u1edf d\u00e2n \u1ea5y b\u1ecb \u0111\u00e1nh roi, \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha. \u0110\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng Phan V\u0103n Kinh th\u00ec t\u00e2u xin x\u1eed t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu, \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u1ea1o th\u00ec d\u1ee1 \u0111i. L\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean, vua cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m : Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00e0i ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, Phan V\u0103n Kinh v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i di \u1edf ph\u01b0\u01a1ng xa, ch\u01b0a thu\u1ed9c ph\u00e1p \u0111\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n cho l\u00e0m l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ecb qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n gi\u00e1o. C\u00f2n c\u00e1c binh l\u00ednh l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n S\u01a1n, nh\u1eefng ai \u0111i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u1ee5c ngh\u0129a binh\u201d, nh\u1eefng ai \u0111i Thanh Hoa, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPh\u1ee5c hoa binh\u201d \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c ty, C\u1ea3nh t\u1ea5t, Loan nghi thu\u1ed9c v\u1ec7 Loan gi\u00e1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4. Vua nghe th\u1ea5y, n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ea1o Gia t\u00f4, ta cho l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 l\u0169 ngu m\u1edbi b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, kh\u00f4ng ng\u1edd ngay \u1edf b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu ta c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb tin theo, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u1ea1\u201d. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u00ecnh b\u1eaft \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha t\u1ed9i cho h\u1ecd, nh\u00e2n d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ea1o Gia t\u00f4 nguy\u00ean t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111em v\u00e0o truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u00e3 l\u00e2u, d\u00e2n ngu ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i. Th\u1eed ngh\u0129: c\u00e1i thuy\u1ebft thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00f3m l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 chuy\u1ec7n hoang \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. H\u01a1n n\u1eefa kh\u00f4ng k\u00ednh th\u1ea7n minh, ch\u1eb3ng th\u1edd ti\u00ean t\u1ed5, r\u1ea5t tr\u00e1i v\u1edbi ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. Th\u1eadm ch\u00ed l\u1eadp ri\u00eang nh\u00e0 gi\u1ea3ng t\u1ee5 t\u1eadp nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1m d\u1ed7 d\u00e2m \u00f4 ph\u1ee5 n\u1eef, l\u1eeba g\u1ea1t l\u1ea5y m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m. Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e1i lu\u00e2n l\u00fd, h\u1ea1i phong ho\u00e1, \u0111i\u1ec1u \u1ea5y k\u1ec3 ra c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u1ef1c \u0111\u00e3 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ph\u00e1p lu\u1eadt. \u0110\u1ea1o \u1ea5y l\u1ea1i quy l\u00e0 t\u00e0 thu\u1eadt h\u01a1n \u0111\u1ea1o n\u00e0o h\u1ebft.\"<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em>  <\/p>\n<p>\u0110\u1ed3ng th\u1eddi, n\u0103m 1830 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u c\u00f3 10.000 th\u00f9ng thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n \u1edf TQ. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y d\u1eabn t\u1edbi h\u00e0ng lo\u1ea1t ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a MM v\u1ec1 thu\u1ed1c phi\u1ec7n, ng\u00e0y c\u00e0ng nghi\u00eam kh\u1eafc h\u01a1n. Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n c\u0169ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u00e1c li\u1ec7t h\u01a1n. Kh\u00f4ng r\u00f5 v\u00ec l\u00fd do g\u00ec, c\u00f3 th\u1ec3 sau s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh, th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a MM v\u1edbi LVD thay \u0111\u1ed5i. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t sau n\u00e0y, nhi\u1ec1u \u00e1n tham nh\u0169ng, l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t ra, LVD tu\u1ed5i gi\u00e0 th\u1ea5t b\u1ea1i trong cu\u1ed9c ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0. Trong cu\u1ed9c ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n, quan t\u01b0\u1edbng G\u0110 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. S\u1ef1 bu\u00f4n l\u1eadu g\u1ea1o, thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u1edf G\u0110 c\u0169ng v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi t\u1ea7m ki\u1ec3m so\u00e1t. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a MM v\u1edbi G\u0110 ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ef1c b\u1ed9i h\u01a1n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u00e2m bi\u1ebfm LVD t\u1eeb chuy\u1ec7n l\u1eb7t v\u1eb7t tr\u1edf \u0111i.<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phi\u00ean An Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c, nguy\u00ean th\u1ef1 Tham hi\u1ec7p Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gi\u1ea3ng, v\u00ec x\u1eed \u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u00fang b\u1ecb d\u00e2n trong h\u1ea1t ki\u1ec7n, vua ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Hi\u1ec7p tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c b\u1ecb l\u1ed7i, ph\u1ea1t xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 5 c\u1ea5p, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Tu so\u1ea1n.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eefng v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea7n d\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t, kh\u00f4ng mua \u1edf d\u00e2n th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00e2u cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Ch\u1ec9 s\u1ee3 h\u1eefu ty kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc mua \u0111\u1eadu kh\u1ea5u m\u1ed7i 100 c\u00e2n tr\u1ea3 \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 150 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1ef5 c\u00f9ng ph\u1ea1m vi\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh ch\u1ec9 tr\u1ea3 50, 60 l\u1ea1ng, l\u1ea1i c\u00f2n n\u00f3i t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p th\u00eam. B\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u00e3 m\u01b0u gian cho \u0111\u1ea7y t\u00fai, l\u1ea1i \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho b\u1ec1 tr\u00ean, th\u00ec d\u00e2n m\u1ecdn \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3 c\u00f2n tr\u00f4ng mong g\u00ec n\u1eefa. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 t\u1eebng m\u1ea1t s\u00e1t m\u1ed1i t\u1ec7, \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, kh\u00f4ng bi\u1ebft H\u1ed9 t\u00e0o ng\u00e0y nay l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Nh\u00e2n \u0111\u00e3 bi\u1ebft soi g\u01b0\u01a1ng \u1ea5y hay ch\u01b0a!\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 n\u1ed5i Tr\u1eabm \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n Ph\u00f9 My tr\u1ea5n B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n r\u1ed3i \u0111i. Th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c h\u1ea1t Bi\u00ean Ho\u00e0, V\u0129nh Thanh, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111i l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng T\u1ea3 qu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ebft. Truy t\u1eb7ng T\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn Tr\u00e1ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7, Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Th\u00e1i b\u1ea3o, Qu\u1eadn c\u00f4ng, thu\u1ef5 Uy Ngh\u1ecb. Ban cho 10 c\u00e2y g\u1ea5m m\u00e0u, 10 t\u1ea5m nhi\u1ec5u m\u00e0u, 3.000 quan ti\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ban m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y an t\u00e1ng l\u1ea1i cho m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf n\u1eefa. R\u1ed3i \u0111\u00f3, s\u1eafc cho hai v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t v\u00e0 T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh, v\u1ec7 Minh ngh\u0129a r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, chia b\u1ed5 v\u00e0o 6 c\u01a1 T\u0129nh man, c\u00f2n l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u01a1 An thu\u1eadn th\u00ec c\u1ee9 cho l\u01b0u l\u1ea1i li\u1ec7u b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u1ea3 sai, T\u1ea3 thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i sau khi an t\u00e1ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xong th\u00ec v\u1ec1 Kinh. B\u1ecdn thu\u1ed9c binh, vi\u00ean t\u1eed, h\u00e0o m\u1ee5c c\u1ee7a Duy\u1ec7t th\u00ec sung b\u1ed5 v\u00e0o ch\u00e2n khuy\u1ebft trong c\u01a1 \u0111\u1ed9i \u1edf th\u00e0nh, ai mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n th\u00ec giao s\u1edf t\u1ea1i ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t nguy\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 gi\u1ea5u ri\u00eang 1 th\u1edbt voi. B\u1ed9 Binh x\u00e9t r\u00f5, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng: \u201cVoi tr\u1eadn kh\u00f4ng nh\u01b0 tr\u00e2u ng\u1ef1a, t\u01b0 gia sao \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i ri\u00eang. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u01b0\u01a1ng b\u01b0\u1edbng, t\u1ef1 ph\u1ee5, c\u1eady c\u00f4ng ki\u00eau r\u00f4ng, thi\u00ean l\u1ec7ch, nghe theo l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ti\u1ec3u nh\u00e2n, li\u1ec1u l\u0129nh d\u00e1m l\u00e0m, th\u1ef1c c\u00f3 can ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt. C\u00e1c t\u00e0o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 bi\u1ebft c\u1ea3 s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u1ebfu v\u00ec s\u1ee3 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u00e8 n\u00e9n, kh\u00f4ng th\u1ec3 can ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u k\u00edn d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i cam l\u00f2ng h\u00f9a theo, m\u1ed9t lo\u1ea1t b\u01b0ng m\u1ed3m n\u00edn l\u1eb7ng? \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i, song v\u00ec Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, n\u00ean cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb t\u1ed9i. C\u00e1c t\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n r\u1ed9ng tha, nh\u01b0ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf.\" <\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00ecnh l\u1ec7nh kh\u1eafc nghi\u1ec7t:<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o h\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y binh d\u1ecbch \u1edf kho cho \u0111\u1ebfn quan l\u1ea1i tr\u00f4ng coi th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady ph\u00e1t ra th\u00ec nh\u1eb9 tay, \u0111ong v\u00e0o th\u00ec n\u1eb7ng tay, l\u1ee3i m\u00ecnh, thi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng l\u00e0m! ta v\u1eabn bi\u1ebft r\u00f5 h\u1ebft n\u00ean khi vi\u1ec7c ph\u00e1t ra t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb \u0111i\u00eau ngoa. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i c\u00e1ch th\u1ee9c c\u00e1i h\u1ed9c, c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m quy ch\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. Ch\u1eb3ng ng\u1edd m\u1ed9t t\u1ea5m kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a ta lo ngh\u0129 v\u00ec quan qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1eb7t ra khu\u00f4n ph\u00e9p t\u1ed1t l\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 tin th\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng \u1ea5y l\u1ea1i b\u1ecb b\u1ecdn kia d\u00e1m d\u1edf nhi\u1ec1u ng\u00f3n, x\u1ea3o tr\u00e1 xoay c\u00e1ch v\u01a1 v\u00e9t, th\u1eadt \u0111\u00e1ng c\u0103m gi\u1eadn xi\u1ebft bao! T\u00ean ch\u00ednh ph\u1ea1m \u0110inh V\u0103n T\u0103ng, t\u1ed9i ch\u1ebft c\u00f3 th\u1eeba, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau v\u00e0 ch\u1eb7t m\u1ed9t b\u00e0n tay, \u01b0\u1edbp mu\u1ed1i ph\u01a1i kh\u00f4, r\u1ed3i treo l\u00ean m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i binh l\u00ednh ch\u1ee9c d\u1ecbch tr\u00f4ng th\u1ea5y s\u1eddn l\u00f2ng, kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m n\u1eefa, cho h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a: d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 mong \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u1ea7n h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eefa. B\u1ecdn l\u1ea1i coi kho l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Ch\u1ea5n h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u00f9ng nhau l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1eb3n c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o tham tang, b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 d\u1ea1y kh\u1ec9 leo c\u00e2y, \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i gi\u1ea3o nh\u01b0ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft T\u00e2n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u1ec3m so\u00e1t, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, v\u1eady ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ed3 3 n\u0103m; 40 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh coi kho c\u00f9ng m\u1ed9t t\u1ed9i \u00e1c, d\u1ef1a nhau l\u00e0m gian, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 nghe cho ch\u1ed1i c\u00e3i. V\u1eady \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u1edf c\u1eeda kho 1 th\u00e1ng, khi h\u1ebft h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169, ph\u00e1i l\u00ednh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ch\u1eed b\u00ed m\u1eadt do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ed5 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u00ec kh\u00f4ng xem x\u00e9t ph\u1ea3i gi\u00e1ng ch\u1ee9c. L\u1ea1i c\u00f3 hai kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng \u1edf S\u01a1n Nam v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng b\u1ecdn l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi kho \u0111em c\u00e1i quan h\u1ed9c ki\u1ec3u m\u1edbi th\u00e1o v\u00e1n \u0111\u00e1y ra, \u0111\u1ebdo tr\u0169ng r\u1ed3i l\u1eafp v\u00e0o; l\u1ea1i n\u1eb7ng tay \u1ea5n g\u1ea1o xu\u1ed1ng, g\u1ea1t ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1m thu. Vua b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc H\u00e0 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean x\u00e9t x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y. Khi \u00e1n xong, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Hi\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thanh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m b\u00eau \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u1ee5c l\u1ea5y m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t m\u1ea3nh x\u01b0\u01a1ng s\u1ecd, ph\u01a1i gi\u00f3 cho kh\u00f4, treo \u1edf c\u1eeda kho m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f2n th\u00ec x\u1eed ch\u00e9m, th\u1eaft c\u1ed5, sung qu\u00e2n v\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0u c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00f2n quan tr\u1ea5n \u1edf hai n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. T\u1ef1 \u0111\u00f3 kho \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u1ed9p t\u00f4 thu\u1ebf, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u1ec3 s\u00e1ch nhi\u1ec5u n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tin \u1ea5y vua b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng: \u201cTa mu\u1ed1n tr\u1ecb k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba kh\u1ecfi m\u1eafc t\u1ed9i, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c \u1ea5y. Nay t\u1ec7 \u1ea5y do \u0111\u1ea5y qu\u1ea3 \u0111\u00e3 tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00d4i! l\u1ea5y m\u1ed9t m\u1ea3nh x\u01b0\u01a1ng s\u1ecd m\u00e0 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9c mu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi kh\u1ed5 lu\u1ef5, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 mang ti\u1ebfng l\u00e0 h\u00ecnh ph\u1ea1t t\u00e0n kh\u1ed1c c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec!\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Quang T\u0129nh, nguy\u00ean B\u1eafc th\u00e0nh Binh t\u00e0o Tham tri ki\u00eam l\u0129nh \u0110\u00ea ch\u00ednh, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec \u0111\u00ea S\u01a1n T\u00e2y v\u1ee1, b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n ti\u1ec1n h\u01a1n 1.600 quan, giao th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh giam v\u00e0 truy thu, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 400 quan. \u0110\u1ebfn nay tu\u1ed5i g\u1ea7n 70, T\u0129nh kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00ec T\u0129nh m\u00e0 tr\u1ea7n t\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vua tha cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft: t\u1eeb nay v\u1ec1 sau ai n\u1ea5y n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u00ecnh trung ch\u00ednh, b\u1ecf h\u1ebft t\u00ecnh di\u1ec7n n\u1ec3 nang. N\u00e0y, b\u00e8 b\u1ea1n d\u1eabu l\u00e0 m\u1ed9t trong ng\u0169 lu\u00e2n, nh\u01b0ng \u00fd n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, l\u00e0 ch\u1ec9 v\u1ec1 l\u00fac ng\u01b0\u1eddi ta ch\u01b0a ra l\u00e0m quan! Khi ch\u01b0a l\u00e0m quan th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 ph\u00e1t gi\u00e1c tham h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, ch\u1ed7 b\u1ea1n h\u1eefu c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y t\u00ecnh ngh\u0129a m\u00e0 ch\u01a1i v\u1edbi nhau, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau nhau v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau. M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u1ec5 t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00f4i, th\u00ec v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean nh\u00e0, v\u00ec c\u00f4ng qu\u00ean t\u01b0, d\u1eabu \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con th\u00e2n m\u00ecnh v\u00e0 nh\u00e0 m\u00ecnh, khi g\u1eb7p vi\u1ec7c ngh\u0129a ph\u1ea3i l\u00e0m, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh ri\u00eang, ph\u01b0\u01a1ng chi l\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1i ho\u1ea1 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng v\u00e0 Minh, g\u01b0\u01a1ng s\u1edd s\u1edd c\u00f2n \u0111\u00f3. X\u00e9t ra, l\u00fac \u0111\u1ea7u ch\u1eb3ng qua giao du tr\u00f2 chuy\u1ec7n, ho\u1eb7c chu\u1ed1c ti\u1ebfng mua \u01a1n, cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi m\u00ecnh \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u00e0y kia gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau; v\u1ec1 sau th\u00f3i quen ng\u00e0y c\u00e0ng \u0103n s\u00e2u: b\u00eanh v\u1ef1c b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u1ea3 k\u00edch ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i, m\u1ecdi vi\u1ec7c che \u0111\u1eady, n\u1ecbnh b\u1ea1n, d\u1ed1i vua, r\u1ed3i m\u1eafc t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9! \u0110\u00f3 h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do ban \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a tr\u1eeb b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 n\u1ec3 nang, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc ph\u1ea3i tai ho\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y? Th\u1eed ngh\u0129: ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00eau c\u1ea7u \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng h\u1ed3 l\u00e0 b\u00e8 b\u1ea1n \u01b0? Ch\u1eb3ng qua l\u00f2ng ri\u00eau k\u00e9o b\u00e8, l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1edd t\u1ed1i, l\u1ea1i c\u00e0ng d\u1eaft nhau xu\u1ed1ng gi\u1ebfng n\u00e0o c\u00f3 \u00edch g\u00ec?<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n L\u1ec5 l\u00e0m th\u01b0 n\u1eb7c danh t\u1ed1 gi\u00e1c b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 che gi\u1ea5u n\u00f2i gi\u1ed1ng T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng (con Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea1c) v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1ee3ng (con Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ee9c l\u00e0 anh t\u00ean L\u01b0\u01a1ng). Quan tr\u1ea5n th\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn Th\u1ec3, nghi\u00eam giam r\u1ed3i m\u1eadt t\u1ea5u l\u00ean. Vua sai ngay T\u1ea3 tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u0129nh c\u1edd b\u00e0i kh\u00e2m sai, \u0111em theo thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 tr\u1ea5n ph\u1ee7 v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng hai t\u00ean L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u1ee3ng nghe tin l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u00e3 tr\u1ed1n \u0111i, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u1edf Th\u1ea1ch Th\u00e0nh tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean, th\u00ec \u1edf trong h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh. Gi\u1ea3ng t\u00e2u r\u00f5 duy\u00ean do. Vua b\u00e8n sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb tr\u1ea5n Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, cho \u0111i m\u1ecdi n\u01a1i d\u00f2 b\u1eaft, l\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n d\u00e2n ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1ea3i n\u1ed9p quan th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, th\u00e1m b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, n\u1ebfu dung \u1ea9n v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho ph\u1ea1m \u0111i tr\u1ed1n th\u00ec x\u1eed c\u00f9ng t\u1ed9i.<\/p>\n<p>... L\u1ea1i sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i \u00e1n c\u1ee7a d\u00f2ng d\u00f5i ngu\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e2u, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, n\u00e9m th\u00e2y xu\u1ed1ng b\u1ec3, th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a ngu\u1ef5 c\u00f9ng con c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Quang T\u1ed3n (con ngu\u1ef5 Thi\u1ebfu ph\u00f3 Tr\u1ea7n Quang Di\u1ec7u), k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ee9a ch\u1ea5p ngu\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 c\u1ed9ng 15 t\u00ean \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft. Nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ngu\u1ef5 c\u00f2n nh\u1ecf tu\u1ed5i v\u00e0 L\u00ea Thi\u1ec7n Anh khinh th\u01b0\u1eddng th\u1ea3 d\u00f2ng d\u00f5i ngu\u1ef5, Tr\u1ea7n V\u0103n Tha tri t\u00ecnh m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd tha, c\u1ed9ng 14 t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u00e1n ch\u00e9m nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c giam \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. L\u1ea1i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m qu\u00e2n, l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7, v\u00e0 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, t\u1ed9i l\u01b0u t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 40 t\u00ean ph\u1ea1m. C\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u tha.<\/p>\n<p>\u201cVua t\u00f4i ngh\u0129a nh\u01b0 x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt, l\u00fac nh\u00e0n r\u1ed7i vui c\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec c\u1ee9 n\u00ean b\u00e0y t\u1ecf th\u1eb3ng, Tr\u1eabm h\u00e1 l\u1ea1i l\u1ea5y v\u0103n t\u1ef1 m\u00e0 tranh hay v\u1edbi th\u1ea7n h\u1ea1 sao? \u0110\u1eddi tr\u01b0\u1edbc Tu\u1ef3 D\u1ea1ng \u0110\u1ebf nh\u00e2n c\u00e2u \u201cKh\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1c y\u1ebfn n\u00ea\u201d (Kh\u00f4ng l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1c y\u1ebfn n\u00ea: b\u00f9n chim \u00e9n r\u01a1i \u1edf nh\u00e0 v\u1eafng v\u1ebb.) c\u1ee7a Ti\u1ebft \u0110\u1ea1o H\u00e0nh m\u00e0 sinh l\u00f2ng gh\u00e9t, Tr\u1eabm r\u1ea5t khinh b\u1ec9. Ph\u00e0m vua m\u00e0 m\u1edf l\u00f2ng dung n\u1ea1p, th\u00ec t\u00e0i tr\u00ed c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00e0i tr\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00ec b\u1eb1ng th\u00e1nh nh\u01b0 Nghi\u00eau Thu\u1ea5n, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft nghe ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i, n\u1ed9p l\u1eddi can ng\u0103n, b\u1ecf \u00fd ri\u00eang theo ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 c\u00e1c quan nh\u01b0 t\u1ee9 nh\u1ea1c(T\u1ee9 nh\u1ea1c: ch\u1ec9 ch\u01b0 h\u1ea7u b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng.) c\u1eedu m\u1ee5c ( \u1eedu m\u1ee5c: ch\u1ec9 m\u1ee5c b\u00e1 \u1edf ch\u00edn ch\u00e2u.) th\u00ec c\u00f3 ai ra s\u1ee9c trung th\u00e0nh v\u1edbi m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t 10 ph\u1ee7 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>\"Nh\u00e2n ngh\u0129 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ph\u00e9p c\u1ed1t l\u1ee3i cho d\u00e2n, m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng. B\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean n\u1ebfu m\u1ed9t ni\u1ec1m c\u00f4ng trung, gi\u1eef theo ph\u00e1p lu\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111ua nhau l\u1ea5y l\u1ee3i nh\u1ecf, m\u00e0 s\u00e1ch nhi\u1ec5u ngo\u1ea1i l\u1ec7, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta vui v\u1ebb \u0111i l\u1ea1i m\u00e0 thu\u1ebf nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam th\u00ec c\u0169ng n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 khoe khoang thanh th\u1ebf, r\u00e1o ri\u1ebft l\u1ea1m thu, l\u00e1i bu\u00f4n l\u1edbn th\u00ec s\u1ee3 \u0111i l\u1ea1i, d\u00e2n bu\u00f4n nh\u1ecf th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t qu\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thu\u1ebf kho\u00e1 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 t\u0103ng gi\u1ea3m, nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 n\u00eau \u0111i\u1ec1u trung ch\u00ednh m\u00e0 r\u0103n k\u1ebb tham \u00f4.\"<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf d\u00e2ng b\u00e0i t\u1ee5ng \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, thu\u1eadt c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ef1 l\u00fac vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, si\u00eang lo ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0m g\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac h\u01b0\u1edfng th\u1ecd. Vua ph\u00ea: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng lo c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn, c\u1ee9 ng\u00e0y th\u00eam l\u1ea7m l\u1ed7i, nay l\u1ea1i l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n v\u00f4 d\u1ee5ng n\u00e0y \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ea7m l\u1ed7i c\u00f3 b\u1ed5 \u00edch g\u00ec? Tr\u1eabm c\u00f3 th\u00edch n\u1ecbnh ngo\u00e0i m\u1eb7t \u0111\u00e2u? V\u1eady n\u00e9m tr\u1ea3 l\u1ea1i v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 qu\u1edf m\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng \u00e1n \u0103n tr\u1ed9m. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1eefa ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft \u0103n tr\u1ed9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u1ec3 l\u00e2u. Vua gh\u00e9t qu\u00e1, sai c\u1eafm t\u00ean n\u1ecf v\u00e0o hai tai d\u1eaft \u0111i dong ph\u1ed1 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. L\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 c\u00f4n h\u1ed3ng, x\u1eed t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m suy nghi\u1ec7m \u0111\u1ed9 cao c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi \u1edf kinh s\u01b0 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. Vua dem b\u1ea3n v\u1ebd ch\u1ec9 b\u1ea3o cho, m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 sai. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1ee9c v\u1ee5 l\u00e0 vi\u1ec7c xem x\u00e9t kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u00edch x\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng l\u1ebd giao ngh\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng c\u00f2n ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y suy to\u00e1n ph\u00e9p l\u1ecbch bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e2y ph\u00fat nguy\u1ec7t th\u1ef1c l\u1ea1i tr\u00f2n v\u00e0 tr\u00edch ra \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen, nay h\u00e3y mi\u1ec5n cho. Sau n\u00e0y ph\u1ea3i cho tinh t\u01b0\u1eddng h\u01a1n, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat sai l\u1ea7m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tham tri H\u00ecnh b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u r\u1eb1ng: \"T\u1eeb V\u0129nh Thanh tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ea5t r\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, m\u00e0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng c\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0a khai kh\u1ea9n h\u1ebft. Xin \u0111em c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m an th\u00e1p \u1edf \u0111\u1ea5y\". Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \"Ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hai. H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 ch\u1ed7 bi\u00ean thu\u1ef3, ti\u1ebfp gi\u00e1p n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, n\u1ebfu th\u1ea3 c\u1ea3 b\u1ecdn t\u00f9 ph\u1ea1m ra \u0111\u1ea5y, quan s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, m\u1ed9t khi ch\u00fang tr\u1ed1n \u0111i, \u1edf n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec ch\u00fang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c th\u00ec ch\u00fang l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, t\u1ec7 h\u1ea1i s\u1ebd kh\u00f4ng n\u00f3i xi\u1ebft\". R\u1ed3i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n theo ngh\u1ecb d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m binh, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. (Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u00ec \u0111\u1ed9i Quy Ng\u00e3i; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i B\u00ecnh Thi\u1ec7n; Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec 5 c\u01a1 \u0111\u1ed9i Y\u00ean Man; B\u00ecnh Ho\u00e0 th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i Ho\u00e0 Thi\u1ec7n; B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh; Phi\u00ean An th\u00ec \u0111\u1ed9i An L\u01b0\u01a1ng; V\u0129nh Thanh th\u00ec \u0111\u1ed9i V\u0129nh L\u01b0\u01a1ng; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1eddng M\u1ef9, H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec \u0111\u1ed9i Bi\u00ean L\u01b0\u01a1ng; Ngh\u1ec7 An th\u00ec ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh 3 \u0111\u1ed9i Ninh Thi\u1ec7n, ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng 3 \u0111\u1ed9i An Thi\u1ec7n, Thanh Hoa th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i Thi\u00ean Thi\u1ec7n, Nam \u0110\u1ecbnh th\u00ec \u0111\u1ed9i H\u01b0\u1edbng Thi\u1ec7n).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng: \"Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00fac ti\u1ec1n cho d\u00e2n \u0111\u1ee7 ti\u00eau d\u00f9ng. L\u1ea1i s\u1ee3 d\u00e2n ngu th\u1ea5y l\u1ee3i m\u00e0 d\u1ec5 ph\u1ea1m ph\u00e9p, cho n\u00ean c\u00f3 lu\u1eadt c\u1ea5m \u0111\u00fac ti\u1ec1n tr\u1ed9m, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1ee9t h\u1eb3n c\u00e1i t\u1ec7 \u0111i\u00eau b\u1ea1c. Nay l\u1ea1i nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111em \u0111\u1ebfn tr\u1ed9n l\u1eabn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi\u1ebfn h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1eaft m\u00e0 ti\u1ec1n r\u1ebb, c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng do c\u1edb \u1ea5y. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan B\u1eafc Th\u00e0nh nghi\u00eam s\u1ee9c cho h\u1ea1t duy\u00ean bi\u00ean, ph\u00e0m ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh, \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1ef7, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, c\u1eeda \u1ea3i, b\u1ebfn \u0111\u00f2 ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch d\u00f2 th\u00e1m, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb ch\u1edf ti\u1ec1n k\u1ebdm t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Thanh \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i\".<\/p>\n<p>B\u1eafc Th\u00e0nh l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 trong h\u1ea1t th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng B\u1ec9nh Dy v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1eadp sung v\u00e0o ng\u1ea1ch c\u1ed1ng c\u1eed, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u r\u1eb1ng B\u1ec9nh Dy l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i Ho\u00e0ng Ng\u0169 Ph\u00fac, Th\u1eadp l\u00e0 em Ng\u00f4 Hi\u1ec7u, Ng\u0169 Ph\u00fac c\u00f3 t\u1ed9i v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u, Hi\u1ec7u th\u00ec c\u00f3 t\u00ean \u1edf s\u1ed5 ngu\u1ef5, Dy Th\u1eadp kh\u00f4ng n\u00ean cho \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng ngang v\u1edbi k\u1ebb s\u0129 \u00e1o xanh. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng h\u00e0 t\u1ea5t bo bo gi\u1eef h\u00ecnh t\u00edch l\u00e0m g\u00ec. V\u1ea3 b\u1ed9i ngh\u1ecbch v\u00f4 \u0111\u1ea1o nh\u01b0 T\u00e2y S\u01a1n c\u00f2n kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd, n\u1eefa l\u00e0 Ho\u00e0ng Ng\u0169 Ph\u00fac v\u00e0 Ng\u00f4 Hi\u1ec7u, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u1edf b\u1ea3n th\u00e2n n\u00f3, ch\u1ee9 con ch\u00e1u th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f3 can g\u00ec. Kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 c\u00e2u n\u1ec7. Ho\u00e0ng B\u1ec9nh Dy v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec1u cho Gi\u00e1m th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ea1ch, n\u1ebfu d\u1ef1 tr\u00fang c\u00e1ch th\u00ec c\u0169ng cho h\u1ecdc \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cTr\u1eabm r\u1ea5t th\u00edch th\u01a1 c\u1ed5 ho\u1ea1 c\u1ed5, c\u00f9ng s\u00e1ch l\u1ea1 c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n, m\u00e0 ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00f2ng t\u00ecm mua \u0111em v\u1ec1 d\u00e2ng. V\u1ea3 l\u1ea1i Tr\u1eabm nghe n\u00f3i nh\u1eefng nh\u00e0 quan \u1edf Y\u00ean Kinh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p s\u00e1ch ri\u00eang, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c quan thi\u1ec7p \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Thanh, cho n\u00ean ch\u1ec9 ch\u1ee9a ri\u00eang \u1edf nh\u00e0, ch\u01b0a d\u00e1m \u0111em ra kh\u1eafc in. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu th\u1ea5y nh\u1eefng s\u00e1ch lo\u1ea1i \u1ea5y d\u1eabu c\u00f2n l\u00e0 b\u1ea3n th\u1ea3o c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec3 gi\u00e1 \u0111\u1eaft c\u1ee9 mua\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ta \u1edf ven bi\u1ec3n, v\u1ed1n l\u1ea5y thu\u1ef7 qu\u00e2n l\u00e0m m\u00f3n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng. Nh\u00e0 L\u00ea x\u01b0a kh\u00f4ng ph\u00f2ng thu\u1ef7 chi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ea1i vong. T\u00e2y S\u01a1n sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc c\u0169ng coi khinh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu thao luy\u1ec7n cho tinh. Thu\u1ef7 qu\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta ti\u1ebfn m\u1ed9t tr\u1eadn gi\u1eb7c li\u1ec1n tan v\u1ee1, d\u01b0 uy l\u1eebng l\u1eaby, c\u0169ng v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3. Nay tuy g\u1eb7p bu\u1ed5i thanh b\u00ecnh, thu\u1ef7 qu\u00e2n c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean b\u1eaft thao di\u1ec5n lu\u00f4n \u0111\u1ec3 ng\u00e0y th\u00eam tinh th\u1ee5c r\u1ed3i cho tu\u1ea7n x\u00e9t ngo\u00e0i m\u1eb7t bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c bi\u1ec3n, th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c hai.<\/p>\n<p>Tham hi\u1ec7p Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. H\u1ed9i c\u01b0 x\u1eed trong gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 khu\u00f4n ph\u00e9p. Ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, v\u00e0o k\u00eau \u1edf Kinh. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng H\u1ed9i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u1ea1y d\u00e2n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea3m ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, l\u00e0m nh\u1ee5c c\u1ea3 \u0111\u00e1m quan th\u00e2n (Quan th\u00e2n: quan l\u00e0 m\u0169; th\u00e2n l\u00e0 d\u1ea3i \u00e1o. Quan th\u00e2n ch\u1ec9 v\u00e0o b\u1ecdn l\u00e0m quan.). Xin gi\u1ea3i ch\u1ee9c giao tr\u1ea5n x\u00e9t h\u1ecfi. H\u1ed9i cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1i theo b\u1ed9 L\u1ec5 sai ph\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng n\u1eef th\u1ea5y m\u00f9a h\u1ea1 n\u00f3ng n\u1ef1c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ed1m, xin t\u1ef1 xu\u1ea5t thu\u1ed1c men, sai th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1eb7t nh\u00e0 ph\u00e1t thu\u1ed1c kh\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac trong kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ph\u00e1t thu\u1ed1c cho ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m. Vua cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng: \u201cB\u1eafc Th\u00e0nh th\u1ed1ng h\u1ea1t 11 tr\u1ea5n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan t\u1eeb S\u01a1n Nam tr\u1edf l\u00ean b\u1eafc \u0111\u1ebfn Nam Quan. Nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00e1c tr\u1ea5n ti\u1ebfp gi\u00e1p nhau, c\u00f2n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf c\u1ee7a d\u00e2n gian m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn giao th\u00f4ng. Gi\u1ea3 s\u1eed khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p, sao kh\u1ecfi tr\u1edf ng\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c? V\u1eady t\u01b0 cho quan th\u00e0nh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c tr\u1ea5n l\u1ef5, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i to, khi\u1ebfn cho khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, ti\u1ec7n th\u00f4ng b\u00e1o l\u1eabn cho nhau v\u00e0 li\u00ean l\u1ea1c ti\u1ebfp \u1ee9ng v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. L\u1ea1i ngay t\u1eeb c\u00e1c tr\u1ea5n l\u1ef5 ho\u1eb7c nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi n\u00e0y, ho\u1eb7c m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, xem c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng kinh \u0111\u00f4, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c sai s\u1edf t\u1ea1i xem x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf, li\u1ec7u ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t nh\u00e0 tr\u1ea1m, r\u1ed3i v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3, b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u00ean ph\u00e2n ch\u00e2u Kh\u00e2m ch\u00e2u nh\u00e0 Thanh, \u0111\u01b0a th\u01b0 cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean n\u00f3i gi\u1eb7c bi\u1ec3n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u00f3 b\u1ecdn thuy\u1ec1n bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh l\u00e0 Tr\u1ea7n Kim Ph\u00e1t, t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 xu\u1ea5t c\u00f4ng, xu\u1ea5t c\u1ee7a ra bi\u1ec3n n\u00e3 b\u1eaft, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p gi\u1ea5y ch\u1ea5p chi\u1ebfu cho ph\u00e9p kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u1edd c\u00f5i, c\u1ee9 vi\u1ec7c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, mong r\u1eb1ng b\u00ean ta x\u00e9t r\u00f5 kh\u00f4ng n\u00ean ng\u0103n tr\u1edf nhau. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng cho l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 bi\u00ean ph\u00f2ng, b\u00e8n t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean, xin ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cH\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta, d\u1eabu gi\u00e1p li\u1ec1n v\u1edbi nh\u00e0 Thanh, nh\u01b0ng b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 c\u00f3 ranh gi\u1edbi r\u00f5 r\u00e0ng sao l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c? V\u00ed ph\u1ecfng b\u1eaft gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00f4i b\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n, h\u1ea3i ph\u1eadn m\u00ecnh m\u00e0 ch\u1eb7n b\u1eaft, th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u ? H\u00e1 n\u00ean t\u00ednh s\u1eb5n \u0111\u1ebfn b\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i c\u1ee7a nhau \u01b0?\u201d. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ee9c cho th\u1ed5 Tri ch\u00e2u \u1edf V\u1ea1n Ninh ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo b\u1ea3n th\u01b0 ph\u00fac \u0111\u00e1p c\u1ee7a b\u1ed9 g\u1eedi \u0111\u1ebfn m\u00e0 vi\u1ebft tinh t\u1ea3 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c th\u1ec3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00ec c\u1ee9 t\u1ef1 \u0111i tr\u1ea3 l\u1eddi quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o chi\u1ec1u theo l\u1eddi xin c\u1ee7a h\u1ecd. C\u1ee9 vi\u1ec7c m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh c\u0169ng ch\u1eb3ng h\u1ea1i g\u00ec ch\u1ee9\u00a0 kh\u00f4ng n\u00ean loanh quanh k\u00eau xin \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh, ch\u1ec9 th\u00eam ch\u1eadm tr\u1ec5 ra th\u00f4i!\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn. \"Nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t, thanh danh v\u0103n ho\u00e1 \u0111\u00e3 m\u1edf mang, t\u1ee9c nh\u01b0 ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng \u1edf Ngh\u1ec7 An; ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ra ph\u1ee7, huy\u1ec7n, chia b\u1ed5 quan ch\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u1ed5 quan \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00e2u ra \u0111\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1t Thu\u1eadn Th\u00e0nh phong t\u1ee5c v\u1eabn nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1ec9 t\u1ea1m r\u00e0ng bu\u1ed9c, e ch\u01b0a h\u1ee3p v\u1edbi ngh\u0129a \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u chung m\u1ed9t phong t\u1ee5c. V\u1eady xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai quan Kinh m\u1ed9t phen kinh l\u00fd \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh\u201d.<\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a \u0110\u00f4-\u00f4-chi Ly ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p b\u1ecb b\u00e3o ch\u00ecm \u1edf ph\u1eadn bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Nh\u00e0 vua sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, t\u00ecm ch\u1ed7 cho \u1edf. Nh\u00e2n ti\u1ec7n cho \u0111i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n b\u1eb1ng l\u00e0 b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ec5 v\u00e0 Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 Ti\u1ec3u T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1, \u0111em ng\u1ef1a thi\u00ean m\u00e3 (cao h\u01a1n 3 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c) T\u00e2y V\u1ef1c d\u00e2ng l\u00ean. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1eadn B\u00ecnh Ho\u00e0 t\u00ean l\u00e0 Du Gi l\u01b0u ng\u1ee5 \u1edf n\u01b0\u1edbc \u1ea5y g\u1ea7n 50 n\u0103m, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd theo thuy\u1ec1n quan v\u1ec1, cho t\u00ean l\u00e0 Nam Ph\u00fac, trao ch\u1ee9c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung ty H\u00e0nh nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, n\u00f3i l\u00e0 v\u00e2ng m\u1ec7nh vua n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u00ean quan \u1edf nha Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n. Vua sai sung bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 d\u00f2 h\u1ecfi, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng n\u00f3i. L\u1ea1i sai Th\u1ecb lang Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf quy\u1ec1n ch\u1ee9c quan Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c \u0111\u1ebfn. Thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng \u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ta giao hi\u1ebfu, nh\u01b0ng xa c\u00e1ch bi\u1ec3n kh\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c, nay nghe tin n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao m\u01b0u \u0111\u1ed3 x\u00e2m l\u1ea5t \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng (Trung Qu\u1ed1c), th\u1ebf t\u1ea5t r\u1ed3i c\u0169ng lan \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, n\u00ean vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y sai \u0111\u1ebfn b\u00e1o tin d\u1eb7n ta \u0111\u1eebng gi\u00fap Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u1ec1 t\u00e2u, vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m \u01a1n v\u1edbi ta \u0111\u1ec3 mong \u0111\u1ea1t k\u1ebf mu\u1ed1n giao hi\u1ebfu \u0111\u00f3 th\u00f4i. N\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao m\u01b0u l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc Thanh, c\u00f3 can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn ta\u201d. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft. Khi Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 v\u1ec1 thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n d\u00f9ng d\u1eb1ng ch\u01b0a \u0111i, t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00ean n\u00fai Tam Thai (Tam Thai: n\u00fai Non n\u01b0\u1edbc.) \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t, l\u1ea1i n\u00f3i mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hoa ti\u00eau c\u00f9ng \u0111i ra c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 b\u00e1o v\u1ec1, b\u1ed9 Binh t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i: \u201cV\u00e0o n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ecfi c\u00e1c \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m. V\u01b0\u1ee3t qua h\u1ea3i ph\u1eadn c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 nghi\u00eam c\u1ea5m hu\u1ed1ng chi mu\u1ed1n v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 mang v\u1ec1 sao h\u1ecd v\u00f4 l\u00fd \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! T\u1ea5n th\u1ee7 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u1eddi l\u1ebd nghi\u00eam ngh\u1ecb m\u00e0 c\u1ef1 tuy\u1ec7t, \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u00fd l\u00e0 t\u00e2u b\u00e1o, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf!\u201d. Sai Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn hi\u1ec3u th\u1ecb thuy\u1ec1n \u1ea5y m\u1edbi \u0111i. B\u1ecdn Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u00e1n th\u1ee7 hai \u0111\u00e0i th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u1eef, Hi\u1ec7p th\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Loan, v\u00ec kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c h\u1ecd l\u00ean n\u00fai, \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac s\u00fang b\u1eafn li\u1ec1n 4 ph\u00e1t m\u1eabu t\u1eed li\u00ean ch\u00e2u. Vua khen tinh x\u1ea3o, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c th\u1ee3 \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng theo th\u1ee9 b\u1eadc.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc Nh\u00e3 Di L\u00fd (N\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c g\u1ecdi Hoa K\u1ef3, ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 Ma Ly C\u0103n, ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 Anh C\u00e1t L\u1ee3i m\u1edbi \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ec7t hi\u1ec7u n\u01b0\u1edbc \u1ea5y) sai b\u1ecdn b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0 Ngh\u0129a \u0110\u1ee9c M\u00f4n La B\u00e1ch \u0110\u1ea1i, U\u00fd \u0110\u1ee9c Giai T\u00e2m Gia (t\u00ean hai ng\u01b0\u1eddi) \u0111em qu\u1ed1c th\u01b0 xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n \u1edf c\u1eeda v\u1ee5ng L\u1ea5m thu\u1ed9c Ph\u00fa Y\u00ean. Vua sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, T\u01b0 v\u1ee5 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh, l\u00ean tr\u00ean thuy\u1ec1n th\u1ebft ti\u1ec7c v\u00e0 h\u1ecfi \u00fd h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u00e0m g\u00ec. H\u1ecd n\u00f3i: \u201cCh\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u00ec mu\u1ed1n giao hi\u1ebfu v\u00e0 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng\u201d n\u00f3i n\u0103ng r\u1ea5t cung k\u00ednh. \u0110\u1ebfn l\u00fac d\u1ecbch th\u01b0 ra c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ee9c. Vua b\u1ea3o kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh th\u01b0 \u1ea5y. R\u1ed3i cho quan quy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c l\u00e0m t\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi. \u0110\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i: \u201cN\u01b0\u1edbc \u1ea5y mu\u1ed1n xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ta kh\u00f4ng ng\u0103n tr\u1edf, nh\u01b0ng ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec cho \u0111\u1ed7 \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean b\u1edd l\u00e0m nh\u00e0, v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 k\u1ef7 lu\u1eadt, r\u1ed3i giao th\u01b0 cho h\u1ecd m\u00e0 b\u1ea3o h\u1ecd \u0111i\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1830-1832 Nh\u1eefng n\u0103m sau n\u00e0y \u0111\u00e1nh d\u1ea5u s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t l\u1edbn c\u1ee7a MM, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n. V\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o, c\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng bi\u1ebfn lo\u1ea1n t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u00e0 ch\u00e2u \u00c2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 cu\u1ed9c CM Th\u00e1ng B\u1ea3y n\u0103m 1830. L\u01b0u \u00fd l\u00e0 b\u00ean c\u1ea1nh MM c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, v\u00e0 MM c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ecf ra bi\u1ebft kh\u00e1 r\u00f5 v\u1ec1 cu\u1ed9c CMTS Ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch b\u00e0i Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o c\u1ee7a MM xu\u1ea5t hi\u1ec7n ngay v\u00e0o 1831-1832 h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00f9ng h\u1ee3p t\u00ecnh c\u1edd. Cu\u1ed9c CM Th\u00e1ng B\u1ea3y c\u1ee7a Ph\u00e1p n\u1ea3y sinh t\u1eeb L\u1ec7nh c\u1ea5m b\u00e1ng b\u1ed5 Thi\u00ean Ch\u00faa gi\u00e1o do nh\u00e0 vua Charles X \u0111\u1eb7t ra, trong \u0111\u00f3 c\u1ea5m b\u1ea5t c\u1ee9 h\u00ecnh th\u1ee9c b\u00e1ng b\u1ed5 th\u1ea7n th\u00e1nh (Thi\u00ean Ch\u00faa) n\u00e0o, t\u1eeb ngh\u0129a \u0111en \u0111\u1ebfn ngh\u0129a b\u00f3ng, v\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 x\u1eed ph\u1ea1t kh\u00e1c nhau &#8211; N\u1eb7ng nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eed h\u00ecnh. C\u00f9ng v\u1edbi m\u00f3n n\u1ee3 l\u1edbn m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p ph\u1ea3i ch\u1ecbu sau chi\u1ebfn tranh th\u1eddi Napoleon, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1eadt \u0111\u1ed5 nh\u00e0 vua. C\u00f3 h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft trong cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady n\u00e0y. S\u1ef1 bi\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u00e3 k\u00e9o theo cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady v\u00e0o th\u00e1ng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,28,1],"tags":[106,107],"class_list":["post-7248","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ca-nhan","category-lich-su-news","category-news","tag-lich-su-2","tag-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7248"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7248\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}