{"id":7239,"date":"2014-02-23T04:05:32","date_gmt":"2014-02-22T21:05:32","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.byethost11.com\/?p=7239"},"modified":"2014-12-05T20:20:09","modified_gmt":"2014-12-05T13:20:09","slug":"chep-vun-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=7239","title":{"rendered":"Ch\u00e9p v\u1ee5n 1"},"content":{"rendered":"<p>V\u00f9i \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecdc s\u1eed v\u00ec \u0111\u00e3 qu\u00ean g\u1ea7n h\u1ebft. '__' H\u00fa h\u00fa, Minh M\u1ea1ng l\u1eafm ch\u1eef qu\u00e1, \u0111\u1ecdc hoa c\u1ea3 m\u1eaft, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ee5ng t\u1edbi bi\u1ec3u chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u1ee7a b\u00e1c l\u00e0 n\u1ed5i da g\u00e0 v\u00ec... d\u00e0i, l\u1ea1i c\u00f2n th\u00edch n\u00f3i. TT__TT <\/p>\n<p>(Nh\u01b0ng m\u00e0 \u0111\u1ecdc th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng th\u1ea5y r\u00f5 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh c\u1ea3m, \u1ea5m \u00e1p (v\u00e0 th\u00edch-bao-che), c\u00f2n c\u00f3 v\u1ebb d\u1ec5 tin ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa c\u01a1. Bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t l\u00e0 l\u00fac Minh M\u1ea1ng n\u1ed5i kh\u00f9ng v\u00ec L\u00ea Ch\u1ea5t, h\u1ecfi \"t\u1ea1i xao h\u1eafn l\u00e0m b\u1eady b\u1ea1 v\u1eady m\u00e0 h\u00f4ng c\u00f3 ai b\u00e1o v\u1edbi ta?\", qu\u1ea7n th\u1ea7n th\u1ebd th\u1ecdt \"ng\u01b0\u1eddi vua y\u00eau th\u00ec ai d\u00e1m ch\u1ecdt?\". =o= C\u00f4ng nh\u1eadn, Gia Long h\u01a1i t\u00ed l\u00e0 l\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ra ph\u1ea1t, c\u00f2n Minh M\u1ea1ng ban \u0111\u1ea7u to\u00e0n ki\u1ec3u d\u0129 h\u00f2a vi qu\u00fd, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ea3 ai nghe. \/__\\)  <\/p>\n<p><strong>Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 Minh M\u1ea1ng trong Th\u1ef1c l\u1ee5c:<\/strong><\/p>\n<p>Ban k\u00ednh \u0111eo m\u1eaft c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ecd d\u1ea7u \u0111inh h\u01b0\u01a1ng cho b\u1ea7y t\u00f4i.<\/p>\n<p>L\u1ea5y \u0111\u00e8n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch c\u1ee7a T\u00e2y ban cho quan v\u0103n.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y ch\u1ea1m m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng v\u00e0 cho 19 ng\u01b0\u1eddi V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf tr\u1ea5n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y m\u1ea1 b\u1ea1c, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc ch\u00e9p \u1edf s\u00e1ch v\u1edf, kh\u00f4ng xem r\u1ed9ng x\u00e9t k\u1ef9 kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay th\u01b0 vi\u1ec7n Thanh Ho\u00e0 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u s\u00e1ch l\u1ea1 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng, b\u1ecdn khanh l\u00fac r\u1ed7i vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f3 ch\u00ed \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00ec m\u01b0\u1ee3n m\u00e0 xem\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm t\u1eeb l\u00fac nh\u1ecf, nh\u1edd s\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ee7a khanh. Nay b\u1ecdn Qu\u00e2n C\u1ef1 l\u00e0 em nh\u1ecf c\u1ee7a tr\u1eabm, \u0111\u1ec1u sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf n\u01a1i th\u00e2m cung, kh\u00f4ng d\u1ea1y th\u00ec kh\u00f4ng th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c. Khanh n\u00ean s\u1edbm h\u00f4m kh\u00e9o d\u1eabn b\u1ea3o, c\u00f3 l\u1ed7i th\u00ec \u0111\u00e1nh, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho th\u00e0nh t\u00ednh ki\u00eau c\u0103ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng\u201d. Nh\u00e2n cho c\u00e1i roi d\u1ea1y.       <\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y Qu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng l\u00e0 Qu\u00e2n c\u00f3 t\u00ednh ki\u00eau hoang, \u0111\u1eb7c m\u1ec7nh H\u00e0n l\u00e2m tr\u1ef1c gi\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng V\u1ecb ri\u00eang sung gi\u1ea3ng quan C\u00f4ng ph\u1ee7, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1ebfn d\u1eabn b\u1ea3o. V\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i: \u201cQu\u1ea3ng Oai c\u00f4ng chuy\u00ean ch\u01a1i \u0111\u00f9a m\u00e0 l\u01b0\u1eddi h\u1ecdc, s\u1ee3 m\u1ed9t m\u00ecnh th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng c\u00f3 Nguy\u1ec5n Khoa Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf \u0111\u1ea5y \u00e0\u201d? V\u1ecb \u0111\u00e1p r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u00e0ng \u0111\u1ec7 th\u1ea5y th\u00ec l\u1ea1y, g\u1ecdi th\u00ec d\u1ea1, c\u00f2n s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 h\u1ecdc\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cV\u1ec1 ph\u1eadn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00ec v\u1eady nh\u01b0ng c\u00f2n s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 khuy\u00ean b\u1ea3o th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c tr\u00e1ch sao?\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e3i thu\u1ebf s\u00e2n chim \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean. B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf s\u00e2n chim. Vua n\u00f3i: \u201cD\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u00e0o ta, v\u1eadt l\u00e0 c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi ta, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua n\u00ean suy l\u00f2ng nh\u00e2n v\u1edbi d\u00e2n k\u1ecbp \u0111\u1ebfn mu\u00f4n v\u1eadt, khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 s\u1ed1ng. Nay b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n tr\u1ee5c l\u1ee3i l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh chim l\u00e0m l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, l\u00e0m h\u1ea1i nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i Thi\u1ec7u ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Qu\u1ef3nh \u0110\u1ed9ng (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf, B\u1eafc Ninh). Th\u1ea9m c\u00f9ng Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u1eadp c\u01a1 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n V\u0129nh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u1ec7u v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng H\u1ea3i c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 160 ng\u01b0\u1eddi... Khi th\u00e0nh th\u1ea7n d\u00e2ng \u00e1n l\u00ean, vua kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh gi\u1ebft Thi\u1ec7u v\u00e0 H\u1ea3i c\u00f9ng v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 ph\u1ea1m, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u00ec r\u1ed9ng tha h\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i \u0111\u1ea7y t\u1edb nh\u00e0 Th\u00e1i tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc Du c\u1eady th\u1ebf l\u1ea5n ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 ch\u00faa kh\u00f4ng c\u1ea5m, m\u1edbi v\u1eddi con b\u00e0 \u1ea5y l\u00e0 Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd V\u00f5 Kh\u00e1nh \u0111\u1ebfn tr\u00e1ch r\u1eb1ng: \u201cN\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh, sao m\u00e0y kh\u00f4ng khuy\u00ean m\u1eb9 m\u00e0y \u0111i\u201d. Kh\u00e1nh th\u01b0a r\u1eb1ng: \u201cKh\u00f4ng th\u1ec3 khuy\u00ean can \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cL\u00e0m con th\u1edd cha m\u1eb9 ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i d\u1ecbu d\u00e0ng can ng\u0103n \u1edf l\u00fac vi\u1ec7c ch\u1edbm ph\u00e1t, \u0111\u1ec3 cha m\u1eb9 \u0111\u1eebng m\u1eafc v\u00e0o \u0111i\u1ec1u phi ngh\u0129a, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf m\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Cho nh\u1eefng cung nh\u00e2n tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 con th\u00ec v\u1ec1 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n. \u0110\u1ea7u l\u00e0 vua sai l\u00e0m d\u00e3y nh\u00e0 d\u00e0i \u1edf sau \u0111i\u1ec7n Ho\u00e0ng Nh\u00e2n cho cung nh\u00e2n \u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ebft tang. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xin theo di m\u1ec7nh c\u1ee7a Ti\u00ean \u0111\u1ebf, ai mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00ec cho v\u1ec1. Vua cho l\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i, ra l\u1ec7nh c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm nghe \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f4n lu\u1eadn m\u1edf r\u1ed9ng th\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u1edbi tr\u1ecb. Cho n\u00ean c\u1edd ti\u1ebfn thi\u1ec7n, c\u00e2y gi\u00e8m ch\u00ea l\u00e0 c\u1ed1t bi\u1ebft t\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ea1o tr\u1ecb m\u00e0 \u0111em l\u1eddi khuy\u00ean can...\"<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i h\u1ed9i v\u1edbi dinh th\u1ea7n tr\u1ea5n th\u1ea7n \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t. Khi H\u1eefu Th\u1ea9m v\u1ec1, \u0111em vi\u1ec7c d\u00e2n vui l\u00f2ng n\u1ed9p cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u00e0i l\u00f2ng n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1t d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n cho kh\u1ecfi \u0111\u00f3i, m\u1eb7c cho kh\u1ecfi r\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y th\u00ec \u01b0a l\u1eafm. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u00ean mua nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y h\u00e0ng ho\u00e1 c\u1ee7a T\u00e2y. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u00f3c g\u1ea1o t\u01a1 b\u00f4ng, v\u1ea3i l\u1ee5a, d\u00e2n ta ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ea5y m\u00e0 s\u1ed1ng, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edbc Ti\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f3 b\u1ea3o tr\u1eabm: \u201cVi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp Kinh th\u00e0nh kh\u00f4ng kh\u1ecfi nh\u1ecdc d\u00e2n ph\u00ed c\u1ee7a, l\u00e0m cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi ta o\u00e1n. Ta c\u1ed1 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec3 r\u1ed7i cho m\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o ch\u01b0a xong, th\u00ec nh\u00e2n \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m xong \u0111i\u201d, Ti\u00ean \u0111\u1ebf b\u0103ng, ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 kinh dinh ch\u01b0a xong, nay l\u1ea1i l\u1edf s\u1ee5t, \u0111\u1ea5y l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1ed1i ch\u00ed noi vi\u1ec7c c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>S\u00e1nh t\u1eb7ng nguy\u00ean phi H\u1ed3 th\u1ecb (t\u1ee9c Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu) l\u00e0m Chi\u00eau nghi, thu\u1ef5 l\u00e0 Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c. (S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng: \u201cL\u1ec5 l\u00e0 l\u1ebd n\u00ean v\u1eady, cho thu\u1ef5 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111i\u1ec3n c\u1ed5; \u01a1n l\u00e0 ngh\u0129a \u1edf \u0111\u1ea5y, truy phong cho tr\u1ecdng l\u1ec5 nghi. Nay ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y l\u00e0nh, ban s\u1eafc r\u1ef1c r\u1ee1. Nh\u1edb tuy\u1ec3n th\u1ecb H\u1ed3 th\u1ecb, d\u00f2ng d\u00f5i tr\u00e2m anh, d\u00e1ng nh\u01b0 (ng\u1ecdc) uy\u1ec3n (ng\u1ecdc) di\u1ec5m. Trang nghi\u00eam nh\u00e0n nh\u00e3, gi\u1eef khu\u00ea nghi kh\u00f4ng h\u1ec1 v\u1ed9i v\u00e0ng; thu\u1ea7n th\u1ee5c n\u00eau g\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 c\u00f2n l\u01b0u ti\u1ebfng t\u1ed1t. Sinh con trai \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau qu\u00fd, gi\u1ea5c nam kha l\u1ea1i ch\u1ee3t t\u1ec9nh ngay. V\u1ed9i \u0111\u00e3 t\u1eeb tr\u1ea7n; v\u00f4 c\u00f9ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. V\u1eady \u0111\u1eb7c sai s\u1ee9 th\u1ea7n mang s\u00e1ch b\u1ea1c, t\u1eb7ng l\u00e0m Chi\u00eau nghi, thu\u1ef5 l\u00e0 Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c. Mong r\u1eb1ng nh\u1eadn l\u1ea5y huy ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 k\u00ednh tu\u00e2n s\u1ee7ng m\u1ec7nh, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c an \u1ee7i \u0111\u1ee9c t\u1ed1t qu\u1ef3nh dao v\u00e0 h\u01b0\u1edfng l\u00e2u d\u00e0i c\u1ed5n hoa vinh hi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, tr\u00fa ch\u00e2n \u1edf h\u00e0nh cung Su\u1ed1i Sa \u1edf Ngh\u1ec7 An, b\u1ed7ng g\u1eb7p b\u00e3o, m\u01b0a to nh\u01b0 tr\u00fat. \u0110\u00eam, vua d\u1eady th\u1ea5y th\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u01b0\u1edbt \u00e1t r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, t\u1ef1 m\u00ecnh r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 l\u1ea5y thu\u1ed1c vi\u00ean \u0111em cho. L\u1ea1i sai s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea5y c\u1ee7i than c\u1ea5p cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u1ed1t s\u01b0\u1edfi ch\u1ed1ng r\u00e9t. Th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c ti\u1ec1n cho quan qu\u00e2n tr\u1ef1c \u0111\u00eam theo b\u1eadc kh\u00e1c nhau. <\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>V\u00e0 c\u00e1c ghi ch\u00e9p linh tinh.<\/p>\n<p>\"S\u1eafc t\u1eeb nay, ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ho\u00e0ng t\u00f4n t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0o h\u1ea7u, t\u1eeb c\u00e1c c\u1eeda ho\u00e0ng th\u00e0nh tr\u1edf v\u00e0o trong: h\u00e0nh nghi c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed th\u00ec c\u00e1ng m\u1ed9t c\u00e1i, l\u1ecdng hai c\u00e1i, g\u01b0\u01a1m ba c\u00e1i, h\u00e0nh nghi c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng th\u00ec c\u00e1ng, l\u1ecdng, g\u01b0\u01a1m, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda H\u01b0ng Kh\u00e1nh th\u00ec d\u1eebng; ho\u00e0ng n\u1eef v\u00e0 v\u1ee3 thi\u1ebfp c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i c\u00e1c c\u1eeda Hi\u1ec3n Nh\u00e2n, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, C\u1ee7ng Th\u1ea7n, h\u00e0nh nghi th\u00ec d\u00f9ng ki\u1ec7u, l\u1ecdng \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u00e1i, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda L\u00fd Thu\u1eadn th\u00ec d\u1eebng.\"<\/p>\n<p>=> Nam \u0111i c\u00e1ng, n\u1eef \u0111i ki\u1ec7u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3ng ph\u1ee5c Th\u00e1i h\u1ecdc vi\u1ec7n: \"Ch\u1ecdn nh\u1eefng con em tu\u1ed5i nh\u1ecf tu\u1ea5n t\u00fa trong t\u00f4n th\u1ea5t l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u00e0o 60 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o nh\u00e0 Th\u00e1i h\u1ecdc \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u00e0 ban cho \u00e1o m\u0169. (M\u0169 t\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng b\u00ecnh \u0111\u00ednh \u0111\u1ec1u m\u1ed9t c\u1ed7, \u00e1o sa hoa m\u00e0u b\u1ea3o lam trong l\u00f3t v\u1ea3i tr\u1eafng, ki\u1ec3u tr\u00e0ng v\u1ea1t, m\u1ed9t chi\u1ebfc xi\u00eam b\u1eb1ng tr\u1eebu m\u00e0u lam m\u1ed9t b\u1ee9c, \u0111ai \u0111\u1ecf v\u00e0 hia t\u1ea5t \u0111\u1ee7 b\u1ed9).\"<\/p>\n<p>\"Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Duy\u1ec7t sai thu\u1ed9c h\u1ea1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ed9 c\u01b0\u1ee1i thuy\u1ec1n c\u00f9ng Phan \u0110\u1ea1t \u0111i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc X\u00edch Mao tr\u1edf ra ngo\u00e0i t\u00ecm mua v\u0169 kh\u00ed, b\u1ecb gi\u00f3 thuy\u1ec1n d\u1ea1t ra tr\u1ea5n \u0110\u00e0o Oai thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n.\" <\/p>\n<p>V\u1ec1 ngo\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng, kinh t\u1ebf:<\/p>\n<p>(1818) \"H\u1ea1 l\u1ec7nh cho Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh t\u1eeb nay ti\u1ec1n ba l\u1ec5 c\u1ee7a thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 ti\u1ec1n cai t\u00e0u \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u1ee9a \u1edf kho th\u00e0nh, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111em s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, r\u1ed3i xu\u1ea5t ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh chia cho c\u00e1c quan. (Ti\u1ec1n t\u1ec5 cai t\u00e0u, h\u1eb1ng n\u0103m thu v\u00e0o c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn h\u01a1n 8,9 ngh\u00ecn quan; n\u0103m Gia Long th\u1ee9 4 [1805] chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, cho ri\u00eang v\u0103n ban v\u00e0 v\u00f5 ban 1 th\u00e0nh,  quan cai t\u00e0u 2 th\u00e0nh, c\u00f2n 6 th\u00e0nh th\u00ec chia cho ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng n\u1eef, ho\u00e0ng t\u00f4n, t\u1ea3 h\u1eefu cung t\u1ea7n, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i, tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0, c\u00f4ng t\u00ednh, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m t\u1ef1 h\u1ecd L\u00ea h\u1ecd Tr\u1ecbnh, g\u1ed3m 10 b\u1eadc. N\u0103m th\u1ee9 5 th\u00ec chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, l\u1ea5y 1 th\u00e0nh cho ri\u00eang quan cai t\u00e0u, c\u00f2n 9 th\u00e0nh c\u1ee9 theo b\u1eadc m\u00e0 chia cho, v\u1ec1 sau ghi l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i; h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng hai th\u00e0nh n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi ra l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 tr\u1eef \u1edf th\u00e0nh, m\u00e0 l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh chia c\u1ea5p). <\/p>\n<p>(Ba l\u1ec5: L\u1ec5 d\u00e2ng ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu, l\u1ec5 d\u00e2ng vua, l\u1ec5 d\u00e2ng ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed.)\"<\/p>\n<p>(Cu\u1ed1i n\u0103m 1820) \"B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u d\u00e2ng s\u00e1ch h\u1ed9i k\u00ea \u0111inh \u0111i\u1ec1n ti\u1ec1n g\u1ea1o v\u00e0ng b\u1ea1c n\u0103m nay: s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 620.240 ng\u01b0\u1eddi; ru\u1ed9ng 3.076.300 m\u1eabu, v\u00e0 h\u01a1n 26.750 kho\u1ea3nh; ti\u1ec1n h\u01a1n 1.925.920 quan; th\u00f3c h\u01a1n 2.266.650 h\u1ed9c; v\u00e0ng h\u01a1n 580 l\u1ea1ng; b\u1ea1c h\u01a1n 12.040 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u d\u00e2ng nh\u00e2n s\u1ed1 n\u0103m nay v\u1ec1 binh ng\u1ea1ch, quan l\u1ea1i trong ngo\u00e0i, c\u00e1c s\u1eafc binh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng binh t\u00ednh, bi\u1ec7t n\u1ea1p, t\u1ea1p l\u01b0u, g\u1ed3m h\u01a1n 204.220 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1ebb.\"<\/p>\n<p>(1823) \"Qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Ph\u1ea9m v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng d\u00e2ng b\u1ea3n s\u00e1ch h\u1ed9i k\u00ea ti\u1ec1n b\u1ea1c thu\u1ebf thuy\u1ec1n t\u00e0u c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 ba n\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o, Canh th\u00ecn, T\u00e2n t\u1ef5. (N\u0103m K\u1ef7 m\u00e3o, thuy\u1ec1n t\u00e0u 3.148 chi\u1ebfc, n\u1ed9p thu\u1ebf ban v\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng, b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng l\u00e0 66 \u0111\u0129nh, h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng l\u00e0 1.721 \u0111\u0129nh, ti\u1ec1n h\u01a1n 2.430 quan. N\u0103m Canh th\u00ecn, thuy\u1ec1n t\u00e0u 3.246 chi\u1ebfc, n\u1ed9p thu\u1ebf ban v\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00f9ng thu\u1ebf H\u1ea1 Ch\u00e2u, b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng l\u00e0 92 \u0111\u0129nh, h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng l\u00e0 1.297 \u0111\u0129nh, ti\u1ec1n h\u01a1n 28.800 quan. N\u0103m T\u00e2n t\u1ef5, thuy\u1ec1n t\u00e0u 3.190 chi\u1ebfc, n\u1ed9p thu\u1ebf ban v\u00e0 thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00f9ng thu\u1ebf H\u1ea1 Ch\u00e2u, b\u1ea1c \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng l\u00e0 83 \u0111\u0129nh, h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng l\u00e0 509 \u0111\u0129nh, b\u1ea1c phi\u1ebfn 2 phi\u1ebfn, ti\u1ec1n h\u01a1n 32.470 quan).\"<\/p>\n<p>\"C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00fa L\u00e3ng Sa d\u00e2ng qu\u1ed1c th\u01b0 v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (g\u01b0\u01a1ng to) c\u00f9ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi Th\u1eafng, \u0111\u1eadu thuy\u1ec1n \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. \u0110em d\u1ecbch th\u01b0 ra th\u00ec l\u00e0 xin th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. Vua giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, r\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ty Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c \u0111\u01b0a th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u1eadn cho, v\u00e0 bi\u1ebfu nhi\u1ec1u ph\u1ea9m v\u1eadt (100 c\u00e2n da voi, 30 c\u00e2n da d\u00ea, 10 t\u1ea5m da h\u1ed5, 100 t\u1ea5m da tr\u00e2u, 500 t\u1ea5m da h\u01b0\u01a1u, 200 t\u1ea5m sa nam, 200 t\u1ea5m the nam, 100 t\u1ea5m l\u1ee5a Cao B\u1ed9, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed5i m\u1ed7i th\u1ee9 1.000 c\u00e2n, 10.000 c\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, 2 c\u00e2y ng\u00e0 voi, 2 c\u1ed7 s\u1eebng t\u00ea), giao cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y mang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.\"<\/p>\n<p>=> Ti\u1ec1n thu t\u1eeb thuy\u1ec1n bu\u00f4n m\u1ed7i n\u0103m b\u1eb1ng 1\/5 t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a k\u1ec3 m\u1ea5y lo\u1ea1i thu\u1ebf l\u1ebb t\u1ebb kh\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ph\u1ea3i n\u1ed9p, c\u1ed9ng l\u1ea1i ch\u1eafc b\u1eb1ng 1\/4. 'o' Thu\u1ebf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n, thu\u1ebf ch\u1ee3 b\u00faa, thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, thu\u1ebf \u0111\u1ea5t \u0111ai... c\u1ed9ng v\u00e0o th\u00eam n\u1eefa th\u00ec... (M\u00e0 m\u1ea5y n\u0103m n\u00e0y Gia \u0110\u1ecbnh th\u1ea5t thu v\u00ec b\u1ecb d\u1ecbch \u0111\u1eadu m\u00f9a, l\u0169 l\u1ee5t r\u1ed3i \u0111\u00f3.)  <\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>\u201cNay vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i. Ta c\u0169ng s\u1eafp ch\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0 ng\u00e0y sau ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb n\u00ean g\u00e2y h\u1ea5n ngo\u00e0i bi\u00ean\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u00f9i \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecdc s\u1eed v\u00ec \u0111\u00e3 qu\u00ean g\u1ea7n h\u1ebft. &#8216;__&#8217; H\u00fa h\u00fa, Minh M\u1ea1ng l\u1eafm ch\u1eef qu\u00e1, \u0111\u1ecdc hoa c\u1ea3 m\u1eaft, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ee5ng t\u1edbi bi\u1ec3u chi\u1ebfu d\u1ee5 c\u1ee7a b\u00e1c l\u00e0 n\u1ed5i da g\u00e0 v\u00ec&#8230; d\u00e0i, l\u1ea1i c\u00f2n th\u00edch n\u00f3i. TT__TT (Nh\u01b0ng m\u00e0 \u0111\u1ecdc th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Minh M\u1ea1ng th\u1ea5y r\u00f5 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh c\u1ea3m, \u1ea5m \u00e1p (v\u00e0 th\u00edch-bao-che), c\u00f2n c\u00f3 v\u1ebb d\u1ec5 tin ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa c\u01a1. Bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t l\u00e0 l\u00fac Minh M\u1ea1ng n\u1ed5i kh\u00f9ng v\u00ec L\u00ea Ch\u1ea5t, h\u1ecfi &#8220;t\u1ea1i xao h\u1eafn l\u00e0m b\u1eady b\u1ea1 v\u1eady m\u00e0 h\u00f4ng c\u00f3 ai b\u00e1o v\u1edbi ta?&#8221;, qu\u1ea7n th\u1ea7n th\u1ebd th\u1ecdt &#8220;ng\u01b0\u1eddi vua y\u00eau th\u00ec ai d\u00e1m ch\u1ecdt?&#8221;. =o= C\u00f4ng nh\u1eadn, Gia Long h\u01a1i t\u00ed l\u00e0 l\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ra ph\u1ea1t, c\u00f2n Minh M\u1ea1ng ban \u0111\u1ea7u to\u00e0n ki\u1ec3u d\u0129 h\u00f2a vi qu\u00fd, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ea3 ai nghe. \/__\\) Ghi ch\u00e9p v\u1ec1 Minh M\u1ea1ng trong Th\u1ef1c l\u1ee5c: Ban k\u00ednh \u0111eo m\u1eaft c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ecd d\u1ea7u \u0111inh h\u01b0\u01a1ng cho b\u1ea7y t\u00f4i. L\u1ea5y \u0111\u00e8n \u0111\u1ecdc s\u00e1ch c\u1ee7a T\u00e2y ban cho quan v\u0103n. Cho Tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n m\u1ed9t thanh ki\u1ebfm T\u00e2y ch\u1ea1m m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang T\u00e2y ch\u1eef v\u00e0ng v\u00e0 cho 19 ng\u01b0\u1eddi V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,28,1],"tags":[106,107],"class_list":["post-7239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ca-nhan","category-lich-su-news","category-news","tag-lich-su-2","tag-viet-nam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7239"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7239\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}