{"id":720,"date":"2009-04-19T11:45:23","date_gmt":"2009-04-19T18:45:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.moonlight-flower.com\/aster\/?p=720"},"modified":"2009-04-19T11:45:23","modified_gmt":"2009-04-19T18:45:23","slug":"nh%e1%bb%afng-v%e1%ba%a5n-d%e1%bb%81-khong-c%e1%ba%a7n-ban-cai-nhi%e1%bb%81u","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=720","title":{"rendered":"Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n c\u00e3i nhi\u1ec1u"},"content":{"rendered":"<p>S\u1ef1 tranh ch\u1ea5p gi\u1eefa hai nh\u00e0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Mi\u00eau h\u1eb3n kh\u00f4ng g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed gay g\u1eaft n\u1ebfu n\u00f3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u1eddi xa x\u01b0a, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7y m\u00e2u thu\u1eabn, nhi\u1ec1u ch\u1eef-ngh\u0129a v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh to\u00e0n c\u1ea7u nh\u01b0 ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 H\u1ed3 ch\u1ecbu ti\u1ebfng so\u00e1n \u0111o\u1ea1t Tr\u1ea7n trong su\u1ed1t 6 th\u1ebf k\u1ec9 \u2013 d\u00f9 r\u1eb1ng Tr\u1ea7n c\u0169ng c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i L\u00ed nh\u01b0 ai. Nh\u00e0 M\u1ea1c c\u0169ng ch\u1ecbu chung s\u1ed1 ph\u1eadn g\u1ea7n 5 th\u1ebf k\u1ec9 v\u00ec c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i L\u00ea. Ch\u1ec9 c\u00f3 T\u00e2y S\u01a1n m\u1edbi c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i th\u00e0nh m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ngang ng\u1eeda trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam nh\u1edd t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi ho\u00e1 qua m\u1ed9t d\u1ea5u v\u1ebft \u0111au th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam tr\u1edf th\u00e0nh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p khi\u1ebfn quan ni\u1ec7m ch\u00ednh th\u1ed1ng v\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n ph\u1ea3i suy t\u00e0n theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. Ch\u00ednh \u00f4ng gi\u00e1o T\u00e2y h\u1ecdc Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111em T\u00e2y S\u01a1n tho\u00e1t v\u00f2ng \u201cngu\u1ef5\u201d \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u00e0 cho nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc vinh quang ti\u1ebfp theo. Chi\u1ebfn tranh tuy b\u1ecb th\u00f9 gh\u00e9t b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eb1m trong bi\u1ebfn c\u1ed1 nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 h\u1ea5p l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ebd ra nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh chi\u1ebfn th\u1eafng huy ho\u00e0ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n, Quang Trung Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau l\u1eddi ca t\u1ee5ng t\u1eeb m\u1ecdi phe ph\u00eda, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ea7n th\u00e1nh ho\u00e1 c\u1ea3 phong tr\u00e0o nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng t\u00edch ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m quy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u1edbi m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i gi\u1ea3i th\u1ef1c sau Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, \u0111i theo m\u1ed9t ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i mang t\u00ednh c\u00e1ch tranh \u0111\u1ea5u giai c\u1ea5p tuy c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf tr\u1eddi T\u00e2y nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng ho\u00e1, xu\u00f4i chi\u1ec1u B\u1eafc Nam, l\u1eb7p l\u1ea1i th\u1ebf t\u01b0\u01a1ng tranh v\u01b0\u01a1ng ho\u00e1 nh\u01b0 ng\u00e0y x\u01b0a theo th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi.<\/p>\n<p>Th\u1ebf l\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1ee3c h\u1eb3n d\u01b0\u1edbi m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1eed m\u1edbi. Theo h\u1ecd, \u201cphong tr\u00e0o n\u00f4ng d\u00e2n th\u1ebf k\u1ec9 XVIII r\u1ea5t m\u1ea1nh, r\u1ea5t oanh li\u1ec7t, r\u1ea5t s\u00e1ng t\u1ea1o: v\u1ecb l\u00e3nh t\u1ee5 n\u00f4ng d\u00e2n \u2018\u00e1o v\u1ea3i c\u1edd \u0111\u00e0o\u2019 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 l\u00e0 m\u1ed9t anh h\u00f9ng d\u00e2n t\u1ed9c v\u0129 \u0111\u1ea1i\u201d. \u201cNh\u01b0ng, cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady v\u00f4 c\u00f9ng oanh li\u1ec7t c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 th\u1ea5t b\u1ea1i. M\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn c\u1ef1c k\u00ec ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng \u2013 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, ph\u1ee5c h\u1ed3i v\u1edbi s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a t\u01b0 b\u1ea3n Ph\u00e1p. T\u1eadp \u0111o\u00e0n phong ki\u1ebfn nh\u00e0 Nguy\u1ec5n l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho ch\u1ee7 ngh\u0129a th\u1ef1c d\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.\u201d C\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau \u00fd ki\u1ebfn ca t\u1ee5ng T\u00e2y S\u01a1n, m\u1ea1t s\u00e1t nh\u00e0 Nguy\u1ec5n (kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u1edbi Gia Long Nguy\u1ec5n \u00c1nh) nh\u01b0 th\u1ebf trong quy\u1ec3n s\u1eed ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam D\u00e2n ch\u1ee7 C\u1ed9ng ho\u00e0, quy\u1ec3n L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam t\u1eadp I, n\u0103m 1971. L\u1ecbch s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3ng d\u1ea1y trong nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, tuy\u00ean truy\u1ec1n trong qu\u1ea7n ch\u00fang, v\u00e0 lan kh\u1eafp c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc sau chi\u1ebfn th\u1eafng 1975. S\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed tr\u1edf th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y ch\u1ee7 thuy\u1ebft kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 ph\u1ee7 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea7n ch\u00fang c\u1ea3 tin, l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 l\u00ed lu\u1eadn cho s\u1eed gia s\u1eed th\u1ea7n m\u1edbi m\u00e0 c\u00f2n \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u00e0i h\u1ecdc gi\u1ea3 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c n\u1eefa. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 v\u1edbi th\u1eddi gian s\u1ebd c\u00f3 s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, nh\u01b0ng v\u1edbi th\u00f3i quen s\u1ee3 m\u1ea5t m\u1eb7t quy\u1ec1n b\u00ednh, c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng qu\u00e1 kh\u00edch s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edd \u0111i, kh\u00f4ng nh\u1eafc t\u1edbi n\u1eefa m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho tr\u00f4i v\u00e0o qu\u00ean l\u00e3ng, trong l\u00fac c\u00e1c ph\u1ea3n bi\u1ec7n th\u1eadp th\u00f2 xu\u1ea5t hi\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c khuynh \u0111\u1ea3o th\u00e0nh ki\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh.<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng lu\u1eadn c\u1ee9 ngang ng\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t \u2013 b\u1edfi v\u00ec v\u00f4 l\u00ed nh\u1ea5t m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ea3 quy\u1ec1n b\u00ednh \u0111\u1ec3 b\u00eanh v\u1ef1c trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i, l\u00e0 ch\u00ednh T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i Gia Long Nguy\u1ec5n \u00c1nh th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. \u00c1p l\u1ef1c tr\u00ean phe ph\u1ea3n b\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft li\u1ec7t v\u00ec kh\u00f4ng v\u1edbi t\u1edbi th\u00e2n x\u00e1c k\u1ebb \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch nh\u01b0 sau 1975, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e3 gay g\u1eaft v\u1edbi s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a T\u1ed5ng b\u00ed th\u01b0 Tr\u01b0\u1eddng Chinh v\u00e0o l\u00fac kh\u1edfi \u0111\u1ea7u trong v\u1ee5 tranh c\u00e3i \u0111\u1ea5m-gi\u00f3 h\u1ed3i th\u1eadp ni\u00ean 60 gi\u1eefa \u00f4ng C\u00e1ch m\u1ea1ng T\u00e2y S\u01a1n (t\u00ean quy\u1ec3n s\u00e1ch) V\u0103n T\u00e2n v\u00e0 \u00f4ng gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hu\u1ebf, \u00f4ng b\u1ea3o ho\u00e0ng Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi, trong ri\u00eang t\u01b0, gh\u00e9t T\u00e2y S\u01a1n kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u cho h\u1ebft.<\/p>\n<p> Ngay s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 y\u1ebfu th\u1ebf c\u1ee7a lu\u1eadn c\u1ee9. Phe cho r\u1eb1ng T\u00e2y S\u01a1n, c\u1ee5 th\u1ec3 ri\u00eang bi\u1ec7t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, \u0111\u00e3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c tr\u1eadn chi\u1ebfn th\u1eafng t\u1eeb Nam ra B\u1eafc, \u0111\u1eadm n\u00e9t \u01b0a th\u00edch c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1c tr\u1eadn ch\u1ed1ng qu\u00e2n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c (R\u1ea1ch G\u1ea7m, \u0110\u1ed1ng \u0110a). C\u0103n c\u1ee9 c\u1ee7a lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m n\u00e0y ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb trong tinh th\u1ea7n kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh quy\u1ec1n VNDCCH khai th\u00e1c l\u00e0m \u0111\u00e0 cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u201cch\u1ed1ng M\u0129\u201d ti\u1ebfp theo m\u00e0 c\u00e1c s\u1eed gia m\u1edbi ph\u1ee5 ho\u1ea1 m\u1ed9t c\u00e1ch n\u1ed3ng nhi\u1ec7t trong c\u00e1c bi\u00ean kh\u1ea3o ch\u1ed3ng ch\u1ea5t. S\u1ef1 vi\u1ec7c r\u00f5 r\u1ec7t khi\u1ebfn h\u1ecdc gi\u1ea3 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u1eabn nh\u1eadn ra. (Xem Patricia Pelley, \u201cThe History of Resistance and the Resistance to History in Post-Colonial Construction of the Past\u201d trong Essays into Vietnamese Past, K. W. Taylor and J. K. Whitmore, eds, Cornell University, 1995, 222-245.) Tuy nhi\u00ean vi\u1ec7c \u201cth\u1ed1ng nh\u1ea5t\u201d c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00f3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 \u201cg\u1ed3m m\u1ed9t trong tay\u201d. Th\u1eafng tr\u1eadn R\u1ea1ch G\u1ea7m Xo\u00e0i M\u00fat, \u0111u\u1ed5i Nguy\u1ec5n \u00c1nh ch\u1ea1y sang Bangkok th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n ch\u00ednh quy\u1ec1n L\u00ea Tr\u1ecbnh ngo\u00e0i B\u1eafc. Ra B\u1eafc d\u1eb9p Tr\u1ecbnh ch\u1ec9 v\u1edbi ngh\u0129a t\u00f4n ph\u00f9 nh\u00e0 L\u00ea, th\u00ec c\u00f2n L\u00ea: \u00dd ngh\u0129a th\u1ed1ng nh\u1ea5t l\u00fac n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1edbi v\u1edbi L\u00ea th\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u hi\u1ec7n trong \u0111\u1ec1 m\u1ee5c Ho\u00e0ng L\u00ea nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd Ng\u00f4 Th\u00ec. D\u1eb9p Tr\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 th\u00ec Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 Nguy\u1ec5n \u00c1nh l\u1ea7n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111u\u1ed5i Nguy\u1ec5n L\u1eef ch\u1ea1y d\u00e0i, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n c\u1ee7a B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc th\u1ef1c th\u1ee5 l\u00e0 ng\u00e0y 20-7-1802, khi qu\u00e2n Nguy\u1ec5n chi\u1ebfm th\u00e0nh Th\u0103ng Long, sau m\u1ed9t th\u00e1ng Nguy\u1ec5n \u00c1nh tr\u1edf th\u00e0nh Gia Long \u1edf kinh \u0111\u00f4 th\u1eddi ph\u00e2n tranh c\u0169. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt gi\u1ea3n d\u1ecb t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u1ea7n tranh c\u00e3i n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd th\u00edch ri\u00eang t\u01b0 c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u1ec1 sau chen v\u00e0o. C\u00f2n n\u00f3i r\u1eb1ng ch\u00ednh T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 ph\u00e1 v\u1ee1 ph\u00e2n tranh \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ed1ng nh\u1ea5t th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00f3i g\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec v\u1ec1 m\u1eb7t s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01a1n l\u1ebb kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, ch\u00ednh qu\u00e2n Tr\u1ecbnh \u0111\u00e3 tr\u00e0n qua s\u00f4ng Gianh ph\u00e1 v\u1ee1 th\u1ebf ph\u00e2n tranh tr\u01b0\u1edbc. V\u00e0 ph\u00e1 v\u1ee1 ph\u00e2n tranh kh\u00f4ng h\u1eb3n ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ebfn th\u1ed1ng nh\u1ea5t. Ch\u1ee9ng c\u1edb n\u01a1i Tr\u1ecbnh co c\u1ee5m \u1edf Ph\u00fa Xu\u00e2n v\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n tranh ti\u1ebfp theo c\u1ee7a anh em T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0o h\u1ed3i c\u00f2n ch\u00ednh quy\u1ec1n L\u00ea ngo\u00e0i B\u1eafc. M\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1eed h\u1ecdc.<\/p>\n<p>S\u1ef1 ph\u1ee7 nh\u1eadn vai tr\u00f2 th\u1ed1ng nh\u1ea5t c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u00c1nh th\u1eadt ra c\u0169ng n\u1eb1m trong \u00e1c c\u1ea3m \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p x\u00e2m l\u0103ng Vi\u1ec7t Nam, l\u00e0m h\u1ea1 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u1ecbch s\u1eed. C\u00e2u tr\u00edch d\u1eabn tr\u00ean trong quy\u1ec3n L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam I ch\u1ee9ng t\u1ecf \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u00ec c\u0169ng t\u1eeb l\u1ed7i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p. Chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7t Nam b\u1eb1ng qu\u00e2n s\u1ef1 tuy \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u01b0ng h\u1ecd c\u0169ng t\u00ecm c\u00e1ch bi\u1ec7n minh r\u1eb1ng c\u00f3 s\u1ef1 li\u00ean h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft t\u1eeb l\u00e2u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc h\u1ecd v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t th\u00f4ng qua nh\u1eefng giao k\u1ebft tr\u00ean t\u1ea7ng c\u1ea5p cao, nh\u1eefng gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n, phe nh\u00f3m x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i Vi\u1ec7t. Hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc Versailles 1787 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f4i ra, \u00f4ng Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh b\u00e9 nh\u1ecf \u1edf kinh \u0111\u00f4 Ph\u00e1p nh\u01b0 m\u1ed9t d\u1ea5u hi\u1ec7u t\u1ed9i nghi\u1ec7p d\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng, \u00f4ng B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf, \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00ean tr\u01b0\u1eddng... R\u1ed3i ti\u1ebfp theo sau h\u1ed3i g\u00e3y \u0111\u1ed5, \u0111\u1ec3 v\u00f9i l\u1ea5p s\u1ef1 chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng l\u00e0 \u201cquan ba t\u00e0u bay \u0110\u1ed7 H\u1eefu V\u1ecb\u201d c\u1ee7a Th\u1ebf chi\u1ebfn I, l\u00e0 s\u1ef1 so s\u00e1nh b\u00e0 Th\u00e1nh Jeanne d\u2019Arc v\u1edbi Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng...<\/p>\n<p>S\u1ef1 vi\u1ec7n d\u1eabn l\u1ecbch s\u1eed c\u00f3 d\u1ee5ng \u00fd l\u00e0m h\u1ecd kh\u00f4ng nh\u1eafc nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t l\u1ee3i: b\u1ea3n hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc Versailles kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec vua Ph\u00e1p m\u1eafc n\u1ea1n C\u00e1ch M\u1ea1ng, \u00f4ng Gi\u00e1m m\u1ee5c c\u1ea7u vi\u1ec7n cay \u0111\u1eafng h\u1ee5c h\u1eb7c v\u1edbi \u0111\u1ea1i di\u1ec7n ch\u00ednh quy\u1ec1n Ph\u00e1p \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, tr\u1edf v\u1ec1 V\u0169ng T\u00e0u, b\u01b0\u1edbc l\u00ean b\u1edd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1edb thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ee7 t\u00e0u t\u1eb7ng Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh \u0111\u1ec3 cho c\u1eadu b\u00e9 \u201ckh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e1ng tr\u1edf v\u1ec1 tay kh\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui l\u00f2ng Gi\u00e1m m\u1ee5c \u0111\u00e3 t\u1ecf v\u1ebb \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n ch\u00fang l\u1eafm.\u201d V\u1eady th\u00ec hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ec9 c\u00f2n k\u1ebft t\u1ed9i v\u1ec1 \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ea7u vi\u1ec7n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng h\u00e3y x\u00e9t v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n phong th\u1ea7n. T\u00e2y S\u01a1n c\u0169ng c\u00f3 c\u1ea7u vi\u1ec7n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c c\u1ea7u c\u1ea1nh ph\u00e1i vi\u00ean Chapman c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Anh, h\u1ee9a \u0111\u1ed5i m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ebfm \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, m\u1ed9t linh m\u1ee5c T\u00e2y Ban Nha \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c c\u1ea5p gi\u1ea5y cho ph\u00e9p truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o v\u00ec h\u1ee9a cu\u1ed9i s\u1ebd mang s\u00fang \u0111\u1ea1n vi\u1ec7n tr\u1ee3. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 x\u1ea3y ra l\u00fac kh\u1edfi \u0111\u1ea7u, hay \u1edf trong v\u00f9ng c\u1ee7a \u00f4ng \u201cvua gi\u00e0 c\u1ea7u y\u00ean t\u1ea1m b\u1ee3\u201d Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c. Trong v\u00f9ng thu\u1ed9c quy\u1ec1n Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng n\u00e0i n\u1ec9 ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Macartney (1792) gi\u00fap thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n s\u00fang \u1ed1ng. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, trong th\u1eddi ph\u00e2n tranh, Tr\u1ecbnh Nguy\u1ec5n t\u1eebng c\u1ea7u vi\u1ec7n Ho\u00e0 Lan, B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u0111\u1ec3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng hay l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh phe \u0111\u1ecbch m\u00e0 \u201cth\u1ed1ng nh\u1ea5t\u201d \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng n\u1eb1m \u1edf \u201ct\u1ed9i\u201d c\u1ee7a phe n\u00e0o m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c ti\u1ec5n c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. Gi\u00e1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi nay ch\u00ea tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn k\u1ebf s\u00e1ch \u1ea5y m\u1edbi l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ebd v\u1eady. S\u1ef1 ti\u1ebfp thu \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n l\u1ef1c, k\u0129 thu\u1eadt c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u00c1nh l\u00e0 do nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ph\u00eda T\u00e2y S\u01a1n. V\u00e0 b\u00e0n v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y th\u00ec e ph\u1ea3i vi\u1ebft m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u1eefa, quy\u1ec3n s\u00e1ch tuy v\u1eabn ch\u01b0a ho\u00e0n h\u1ea3o nh\u01b0ng c\u0169ng lo\u1ea1i b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh c\u00e1ch s\u1eed th\u1ea7n n\u01a1i c\u00e1c s\u1eed gia th\u1eddi m\u1edbi.<\/p>\n<p>V\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n chuy\u1ec7n tr\u1ea3 th\u00f9. Th\u1eafng tr\u1eadn, Nguy\u1ec5n \u00c1nh cho x\u1eed h\u00ecnh vua t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n theo m\u1ed9t cung c\u00e1ch kinh khi\u1ebfp \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi nay m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f2n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd gi\u00e1o s\u0129 de La Bissach\u00e8re h\u1ecfi d\u00f2 v\u00e0 ghi l\u1ea1i. D\u00f9 l\u00e0 c\u1ed1 gi\u1eef tinh th\u1ea7n kh\u00f4ng phe ph\u00eda, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn th\u1ea5y x\u00fac \u0111\u1ed9ng v\u1edbi c\u1ea3nh c\u00f4 b\u00e9 ho\u1ea3ng h\u1ed1t k\u00eau khi th\u1ea5y con voi cu\u1ed1n v\u00f2i x\u00f4ng t\u1edbi: \u201cM\u1eb9 \u01a1i c\u1ee9u con!\u201d \u0111\u1ec3 vi\u00ean n\u1eef t\u01b0\u1edbng ng\u1eadm ng\u00f9i: \u201c\u0110\u1ebfn th\u00e2n m\u1eb9 c\u00f2n kh\u00f4ng gi\u1eef n\u1ed5i, l\u00e0m sao c\u1ee9u con?\u201d C\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 cho l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef ghi ch\u00e9p kh\u00f4 khan, l\u1ea1nh l\u00f9ng, l\u00e0 nh\u1edd \u00f4ng gi\u00e1o s\u0129 t\u00f2 m\u00f2 chuy\u1ec7n \u0111\u1eddi-th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng ch\u00fang ta c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn 20 n\u0103m sau (1831), con ch\u00e1u Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c tr\u1ed1n tr\u00ean v\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi b\u1ecb b\u1eaft \u0111em v\u1ec1 x\u1eed h\u00ecnh, tuy\u1ec7t d\u00f2ng T\u00e2y S\u01a1n. C\u00f2n chuy\u1ec7n \u0111\u00e0o m\u1ea3 ba anh em T\u00e2y S\u01a1n, l\u1ea5y s\u1ecd xi\u1ec1ng trong ng\u1ee5c th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh \u0111\u00f4 Hu\u1ebf v\u1edbi c\u00e1i Ng\u1ee5c \u00d4ng S\u1ecd ch\u1ec9 m\u1ea5t t\u00ean trong bi\u1ebfn lo\u1ea1n Th\u1ea5t th\u1ee7 kinh th\u00e0nh trong tay ng\u01b0\u1edbi Ph\u00e1p. C\u1ee9 ngh\u0129 m\u1ed9t trong ba c\u00e1i s\u1ecd n\u1eb1m l\u0103n l\u00f3c tr\u00ean n\u1ec1n \u0111\u1ea5t t\u1ed1i t\u0103m l\u1ea1nh l\u1ebdo \u0111\u00f3, m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u00ednh theo th\u00e2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tung ho\u00e0nh gi\u1eefa ba qu\u00e2n khi\u1ebfn Xi\u00eam \u201cs\u1ee3 T\u00e2y S\u01a1n nh\u01b0 s\u1ee3 c\u1ecdp\u201d, khi\u1ebfn v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi v\u1ec1 ph\u00eda Trung Qu\u1ed1c v\u1eafng b\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi sau tr\u1eadn \u0110\u1ed1ng \u0110a! [2008: L\u00f2ng t\u00f4n s\u00f9ng Quang Trung do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u1ec1 cao v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb, \u0111\u1ebfn nay tuy \u0111\u00e3 phai l\u1ea1t \u00fd h\u01b0\u1edbng ban \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e3 r\u1ebd h\u01b0\u1edbng h\u1ee3p l\u00ed h\u01a1n nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n trong d\u00f2ng ch\u1ee7 \u0111\u00edch ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u0169 n\u00ean \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng b\u00e0i \u201cnghi\u00ean c\u1ee9u\u201d c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 thu\u1ed9c lo\u1ea1i t\u1ec7 h\u1ea1i, nh\u01b0 tin t\u1ee9c loan truy\u1ec1n s\u01a1 s\u00e0i v\u1ec1 m\u1ed9t h\u1ed9i ngh\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n \u1edf Hu\u1ebf trong n\u0103m n\u00e0y, c\u00f3 c\u00e1c b\u00e0i tham lu\u1eadn cho r\u1eb1ng chuy\u1ec7n Gia Long t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3 Quang Trung \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o l\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u2013 Gia Long kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3 Quang Trung! Th\u1eadt t\u1ed9i nghi\u1ec7p cho cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thi\u1ec7n ch\u00ed \u0111i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u!]<\/p>\n<p>Nh\u00e0 Nguy\u1ec5n kh\u00f4ng gi\u1ea5u chuy\u1ec7n t\u00e0n s\u00e1t k\u1ebb \u201cngu\u1ef5\u201d, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean t\u1ef1 quy\u1ec1n uy m\u00e0 c\u00f3, do t\u00ednh c\u00e1ch ch\u00ednh th\u1ed1ng mang t\u1ef1 b\u1ea3n th\u00e2n d\u00f2ng h\u1ecd, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1eb1ng chi\u1ebfn th\u1eafng sau bao nhi\u00eau n\u0103m gian kh\u1ed5 ph\u1ee5c h\u1ed3i. Nh\u01b0ng v\u1edbi th\u1eddi m\u1edbi, khi thay ch\u1eef \u201cch\u00ednh th\u1ed1ng\u201d b\u1eb1ng \u201cch\u00ednh ngh\u0129a\u201d theo s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp b\u1eadc thang gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1edbi th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i coi h\u00e0nh vi tr\u1ea3 th\u00f9 kia l\u00e0 th\u1ea5p k\u00e9m, h\u00e8n h\u1ea1. Th\u00eam m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00e1ng l\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i tranh c\u00e3i. X\u00e9t theo s\u1ef1 tranh ch\u1ea5p ri\u00eang t\u01b0 th\u00ec d\u00f2ng ch\u00ednh ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 t\u1eebng su\u00fdt b\u1ecb tuy\u1ec7t di\u1ec7t, ch\u1ec9 c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t c\u1eadu b\u00e9 tr\u1ed1n chui nh\u1ee7i, ch\u1ecbu t\u1ee7i nh\u1ee5c \u0111\u1ec3 may ra tr\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f9 sau n\u00e0y. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o m\u1ea3 th\u00ec Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 c\u0169ng t\u1eebng l\u00e0m \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00f2ng h\u1ecd Nguy\u1ec5n. Tr\u1ea7n V\u0103n K\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y theo v\u1ec1 Nguy\u1ec5n \u00c1nh thu\u1eadt l\u1ea1i t\u00e2ng c\u00f4ng. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u1ee3i n\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t tinh th\u1ea7n s\u1eed h\u1ecdc tinh t\u1ebf h\u01a1n, tuy nhi\u00ean v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i c\u1ef1c nh\u1ecdc tr\u00ed \u00f3c l\u1eafm.<\/p>\n<p>L\u00ed l\u1ebd r\u1ea5t l\u00e0 gi\u1ea3n d\u1ecb m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ee9 hay qu\u00ean, hay c\u1ed1 t\u00ecnh qu\u00ean. Khoa \u0111\u1ecba l\u00ed phong thu\u1ef7 nay lan qua t\u1eadn x\u1ee9 M\u0129, \u0111\u00e3 d\u1ea1y r\u1eb1ng khi s\u1ed1ng n\u00ean t\u00ecm l\u1ea5y m\u1ed9t mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t sao cho sau khi ch\u1ebft ch\u00f4n \u0111i th\u00ec con ch\u00e1u s\u1ebd ph\u00e1t v\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t t\u01b0\u1edbng, hay \u00edt ra l\u00e0 ph\u00e1t t\u00e0i ph\u00e1t l\u1ed9c, \u0111\u1eebng ph\u1ea3i \u0111i \u0103n m\u00e0y \u0103n xin kh\u1eafp b\u00e0n d\u00e2n thi\u00ean h\u1ea1. C\u00f3 chuy\u1ec7n \u00f4ng T\u1ea3 Ao n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 khoa \u0111\u1ec3 m\u1ea3 cho ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eafc c\u0169ng nh\u1eafm s\u1eb5n cho m\u00ecnh m\u1ed9t ch\u1ed7 nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i v\u1edbi ai v\u00ec s\u1ee3 tranh m\u1ea5t, \u0111\u1ebfn khi s\u1eafp ch\u1ebft, b\u1ea3o con ch\u00e1u khi\u00eang \u0111i ch\u00f4n, th\u1ea5y kh\u00f4ng k\u1ecbp li\u1ec1n ch\u1ec9 m\u1ed9t mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u01a1 h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00fang t\u1ebf c\u1ee7a l\u00e0ng, c\u00f3 c\u00f2n h\u01a1n kh\u00f4ng! V\u1eady th\u00ec anh em T\u00e2y S\u01a1n ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 cho ai mu\u1ed1n ch\u00f4n m\u00ecnh \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec ch\u00f4n. \u0110\u00e1m c\u1eadn th\u1ea7n tha h\u1ed3 tr\u1ed5 t\u00e0i nh\u1eafm v\u00e0o c\u00e1c huy\u1ec7t \u0111\u1ea1o ph\u00e1t t\u00edch \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. Th\u1ebf th\u00ec Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u00f3 ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 m\u1ea5y c\u00e1c x\u00e1c n\u1eb1m \u0111\u00f3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i ng\u00e0y k\u1ebft ph\u00e1t kh\u00f4ng? Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 truy b\u1ee9c d\u00f2ng ch\u00faa c\u0169, c\u00f3 kh\u00f4ng nghe l\u1eddi c\u1eadn th\u1ea7n xin \u0111\u00e0o m\u1ea3 c\u00e1c ch\u00faa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean \u0111ang n\u1ed5i l\u00ean \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0111e do\u1ea1 c\u01a1 nghi\u1ec7p m\u00ecnh hay kh\u00f4ng? V\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u1ea3n d\u1ecb nh\u01b0 th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng hay qu\u00ean kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0m g\u00ec, \u0111\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed h\u1ecdc m\u00e0 v\u1eabn m\u00f9 m\u1edd th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tranh c\u00e3i \u0111\u1eb7t ra nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u1ec9 v\u00ec l\u1ea5y t\u00e2m t\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a r\u1ed3i mu\u1ed1n qu\u00e1 kh\u1ee9 ph\u1ea3i theo \u00fd ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a s\u1ed1ng trong hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00f3 c\u00e1ch khu x\u1eed c\u1ee7a t\u00e2m t\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, c\u1ee7a t\u00ecnh th\u1ebf h\u1ecd ph\u1ea3i \u1ee9ng ph\u00f3 mong \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u1ed1i \u01b0u n\u1ebfu \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a c\u00e1c tay l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. Qu\u00e1 kh\u1ee9 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ea3i s\u1eeda, l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ef1ng l\u1ea1i y nguy\u00ean nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u01b0 c\u0169 trong m\u1ee9c kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed1i \u0111a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi sau. \u1ede Gia \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n \u00c1nh kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng ngang t\u00e0ng ki\u1ec3u Nam K\u00ec: \u201cAi l\u1ea1i l\u00e0m t\u01b0\u1edbng m\u00e0 \u0111i l\u1ea1y \u0111\u00e0n b\u00e0 (v\u1ee3 Nguy\u1ec5n \u00c1nh)\u201d. Hay gi\u1ea5u t\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u00e2u xin gi\u1ebft B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c: \u201cB\u00e2y gi\u1edd \u0111ang l\u00fac c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ecbch v\u1ec1 h\u00e0ng, sau khi th\u1eed th\u00e1ch li\u1ec1n phong ngay ch\u1ee9c B\u00ecnh T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n trong m\u1ed9t chi\u1ebfn d\u1ecbch quan tr\u1ecdng. Tri\u1ec1u Gia Long nh\u1ed1n nh\u00e1o ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh ki\u1ec3u \u201ct\u00f2ng vong V\u1ecdng C\u00e1c\u201d th\u1eddi ba \u0111\u00e0o gian tru\u00e2n, v\u1edbi c\u00e1c quan vi\u00ean L\u00ea Tr\u1ecbnh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng l\u00e2u hay m\u1edbi theo khi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, v\u1edbi t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n trong chi\u1ebfn tranh ch\u1ea1y qua ch\u1ea1y l\u1ea1i... V\u00e0 im l\u00ecm ph\u1ee5c v\u1ee5, nh\u01b0 H\u1ed3 C\u00f4ng Di\u1ec7u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ea1c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c, hay n\u1ed5i b\u1eadt nh\u01b0 Phan Huy \u00cdch sau n\u00e0y vi\u1ebft Chi\u1ebfu tuy\u00ean c\u00e1o qu\u1ed1c hi\u1ec7u cho Gia Long. Tuy v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean th\u00e2n. Danh s\u0129 B\u1eafc H\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u00ean d\u00e2ng s\u1edb t\u1eeb ch\u1ee9c v\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu ng\u1ed3i chung v\u1edbi b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y qua ch\u1ea1y l\u1ea1i m\u1ea5t ph\u1ea9m ch\u1ea5t. \u0110\u1eb7ng Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng ch\u00ea bai l\u1ec7nh nguy\u00ean su\u00fd: \u201c(L\u00ea) Ch\u1ea5t m\u00e0 \u2018b\u00ecnh T\u00e2y\u2019 th\u00ec ai b\u00ecnh Ch\u1ea5t?\u201d Nh\u01b0ng r\u1ed1t l\u1ea1i v\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ebf m\u00e0 ch\u00ednh \u00f4ng danh s\u0129 B\u1eafc H\u00e0 theo qu\u00e2n t\u1eeb h\u1ed3i ch\u00faa c\u00f2n l\u1eadn \u0111\u1eadn \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft, \u00edt nhi\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng b\u1edfi quy\u1ec1n uy c\u1ee7a t\u00ean ngu\u1ef5 m\u1edbi v\u1ec1 h\u00e0ng. \u0110\u1ecdc s\u00e1ch v\u1edbi m\u1ed9t tinh th\u1ea7n b\u00ecnh th\u1ea3n ch\u00fat x\u00edu th\u00ec th\u1ea5y ngay vi\u1ec7c \u0111\u1eddi, l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3n trong m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u kh\u1ea9u hi\u1ec7u ng\u1eafn ng\u1ee7n \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng n\u00eau ra \u0111\u1ec3 tranh lu\u1eadn kia th\u1eadt ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1eed h\u1ecdc. S\u1ef1 tranh lu\u1eadn c\u00f3 g\u1ed1c g\u00e1c n\u1eb1m trong th\u00f3i quen lu\u1eadn c\u1ed5 suy kim v\u01b0\u1edbng v\u00edu c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9, ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u00ednh ch\u1ea5t phe ph\u00eda b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00eau tr\u00ean l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1eed h\u1ecdc ch\u1ec9 v\u00ec nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 n\u00f3i, th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u1edbp s\u1eed gia n\u1eb7ng t\u00ednh ch\u1ea5t phe ph\u00eda, v\u1eeba b\u1edfi c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00edch \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn b\u1edfi ch\u1ee7 thuy\u1ebft c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t quy\u1ec1n b\u00ednh l\u00f4i s\u1eed gia v\u1ec1 th\u1eddi s\u1eed th\u1ea7n ng\u00e0y x\u01b0a. \u00c1p l\u1ef1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1eed gia hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u00f2n n\u1eb7ng n\u1ec1 h\u01a1n v\u1edbi s\u1eed th\u1ea7n x\u01b0a n\u1eefa. V\u00ec th\u1eadt ra tuy s\u1eed quan Nguy\u1ec5n tu\u00e2n theo khu\u00f4n kh\u1ed5 trung qu\u00e2n, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0o vai tr\u00f2 \u201cngu\u1ef5\u201d trong m\u1ed9t \u201cquy\u1ec3n\u201d 30 ri\u00eang bi\u1ec7t c\u1ee7a Ch\u00ednh bi\u00ean li\u1ec7t truy\u1ec7n, v\u00e0 c\u0169ng t\u1eebng n\u1eb7ng l\u1eddi v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean \u201c\u0111\u1ea7u s\u1ecf\u201d nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng b\u1ecf qua nh\u1eefng \u01b0u \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a k\u1ebb \u0111\u1ecbch, kh\u00f4ng d\u00ecm nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e1n t\u1ee5ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng phe trong c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 phe ngu\u1ef5. H\u1ecd nh\u1eadn x\u00e9t Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 \u201cti\u1ebfng n\u00f3i nh\u01b0 chu\u00f4ng l\u1edbn, m\u1eaft s\u00e1ng nh\u01b0 ch\u1edbp... ai c\u0169ng s\u1ee3 c\u1ea3\u201d! V\u00e0 h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i ghi l\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 can gi\u00e1n Nguy\u1ec5n \u00c1nh ngay trong l\u00fac \u0111ang tranh chi\u1ebfn, ngh\u0129a l\u00e0 l\u00fac th\u00f9 h\u1eb1n l\u00ean t\u1ed9t \u0111\u1ec9nh, l\u00fac d\u1ec5 ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng l\u1eddi \u201cl\u00e0m l\u1ee3i cho \u0111\u1ecbch\u201d nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ec7n d\u1eabn ra: \u201c K\u1ebb kia Nh\u1ea1c Hu\u1ec7, anh em t\u1eeb d\u00e2n \u00e1o v\u1ea3i, kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t c\u1eafm d\u00f9i, v\u01b0\u01a1n tay h\u00f4 m\u1ed9t ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi theo c\u00f3 c\u1ea3 v\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 5, 6 n\u0103m c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc...\u201d<\/p>\n<p>\u00cdt ra th\u00ec trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y ta c\u0169ng c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 \u01b0u \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a s\u1eed quan x\u01b0a, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi b\u00e2y gi\u1edd, ho\u1eb7c b\u1edfi dua n\u1ecbnh th\u1eddi th\u1ebf, ho\u1eb7c do s\u1ef1 b\u1ea5t l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, \u0111\u00e3 g\u00e1n cho c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed nh\u1eefng t\u1ed9i tr\u1ea1ng, nh\u1eefng th\u00f3i h\u01b0 t\u1eadt x\u1ea5u h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3, hay v\u1ed1n ch\u1ec9 l\u00e0 chuy\u1ec7n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nay kh\u00f4ng hi\u1ec3u ra trong l\u00fac c\u1ee9 mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ph\u1ea9m b\u00ecnh Xu\u00e2n Thu v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><strong>(T\u1ea1 Ch\u00ed \u0110\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u1ef1 tranh ch\u1ea5p gi\u1eefa hai nh\u00e0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Mi\u00eau h\u1eb3n kh\u00f4ng g\u00e2y th\u00e0nh m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed gay g\u1eaft n\u1ebfu n\u00f3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o th\u1eddi xa x\u01b0a, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7y m\u00e2u thu\u1eabn, nhi\u1ec1u ch\u1eef-ngh\u0129a v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh to\u00e0n c\u1ea7u nh\u01b0 ng\u00e0y nay. Nh\u00e0 H\u1ed3 ch\u1ecbu ti\u1ebfng so\u00e1n \u0111o\u1ea1t Tr\u1ea7n trong su\u1ed1t 6 th\u1ebf k\u1ec9 \u2013 d\u00f9 r\u1eb1ng Tr\u1ea7n c\u0169ng c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i L\u00ed nh\u01b0 ai. Nh\u00e0 M\u1ea1c c\u0169ng ch\u1ecbu chung s\u1ed1 ph\u1eadn g\u1ea7n 5 th\u1ebf k\u1ec9 v\u00ec c\u01b0\u1edbp ng\u00f4i L\u00ea. Ch\u1ec9 c\u00f3 T\u00e2y S\u01a1n m\u1edbi c\u00f3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ec9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c h\u1ed3i th\u00e0nh m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ngang ng\u1eeda trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam nh\u1edd t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi ho\u00e1 qua m\u1ed9t d\u1ea5u v\u1ebft \u0111au th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam tr\u1edf th\u00e0nh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p khi\u1ebfn quan ni\u1ec7m ch\u00ednh th\u1ed1ng v\u1ec1 v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n ph\u1ea3i suy t\u00e0n theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc. Ch\u00ednh \u00f4ng gi\u00e1o T\u00e2y h\u1ecdc Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111em T\u00e2y S\u01a1n tho\u00e1t v\u00f2ng \u201cngu\u1ef5\u201d \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u00e0 cho nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc vinh quang ti\u1ebfp theo. Chi\u1ebfn tranh tuy b\u1ecb th\u00f9 gh\u00e9t b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eb1m trong bi\u1ebfn c\u1ed1 nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 h\u1ea5p l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ebd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-720","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-suu-tam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=720"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/720\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}