{"id":6067,"date":"2012-04-25T09:51:32","date_gmt":"2012-04-25T09:51:32","guid":{"rendered":"http:\/\/nhatmobienthao.wordpress.com\/?p=6067"},"modified":"2014-12-05T20:10:49","modified_gmt":"2014-12-05T13:10:49","slug":"h%e1%bb%93i-19-r%e1%bb%9di-b%e1%bb%8f","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=6067","title":{"rendered":"H\u1ed3i 19: R\u1eddi b\u1ecf"},"content":{"rendered":"<p>Khi n\u00e0ng \u0111\u1ebfn, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1ecd \u0111ang c\u00f3 lo\u1ea1n.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, Panduranga \u0111ang h\u1ed7n lo\u1ea1n. Nh\u01b0ng y kh\u00f4ng \u0111\u01b0a n\u00e0ng \u0111\u1ebfn Panduranga, m\u00e0 l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n xa x\u00f4i h\u01a1n. V\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, b\u0103ng r\u1eebng, \u0111i qua hoang m\u1ea1c l\u1eabn n\u00fai cao, \u0111i qua c\u00e1c n\u1ebbo \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ea3n x\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u00e0o s\u00e2u trong n\u00fai, khi \u0111\u01b0\u1ee3c con voi th\u1ea3 xu\u1ed1ng, n\u00e0ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n l\u00e0ng nh\u1ecf n\u1eb1m gi\u1eefa r\u1eebng tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p. L\u00e0ng ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n ch\u1ee5c c\u0103n nh\u00e0 s\u00e0n d\u00e0i c\u00f3 m\u00e1i cong v\u00fat n\u1eb1m d\u1ef1a v\u00e0o s\u01b0\u1eddn n\u00fai, m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf tr\u1ea3i b\u00ean l\u00e0ng c\u00f2n tr\u01a1 g\u1ed1c r\u1ea1. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn n\u00e0ng ch\u00fa \u00fd ngay l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0 ti\u1ebfng voi r\u1ed1ng d\u1ed9i qua r\u1eebng, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ebfng r\u1ed1ng t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u00e0n voi l\u1edbn nh\u1ea5t m\u00e0 n\u00e0ng t\u1eebng th\u1ea5y. Ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tr\u0103m con voi, k\u1ec3 c\u1ea3 voi con, \u0111ang x\u1ebfp h\u00e0ng hai \u0111i v\u00f2ng qua r\u1eaby.<\/p>\n<p>N\u00e0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ea3n l\u00e0ng s\u00e2u trong n\u00fai ph\u01b0\u01a1ng Nam, v\u00e0 trong m\u1ed9t l\u00fac l\u00e2u, n\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng ng\u00e2y ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn \u0111\u00e0n voi di\u1ec5u qua tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Th\u1ea5y con voi v\u1eeba \u0111\u01b0a n\u00e0ng t\u1edbi, con \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n gi\u01a1 v\u00f2i r\u1ed1ng nh\u01b0 ch\u00e0o, k\u00e9o theo h\u00e0ng lo\u1ea1t voi \u0111\u1ef1c trong \u0111\u00e0n. Nh\u1eefng con voi v\u00f9ng n\u00fai to l\u1eebng l\u1eefng nh\u01b0 c\u1ea3 m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0, da x\u00f9 x\u00ec d\u00e0y s\u1ea7n t\u1eebng c\u1ee5c nh\u01b0 n\u1eafm tay, c\u00e1i ng\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c lau ch\u00f9i ch\u0103m s\u00f3c k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng b\u00f3ng l\u00ean trong n\u1eafng. Ng\u1ed3i tr\u00ean c\u1ed5 voi m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n y\u00ean \u0111\u1ec7m, ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf th\u00f3 g\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1ea7n tr\u1ee5i l\u1eafc l\u01b0 \u0111\u1ea7u nh\u00ecn xu\u1ed1ng n\u00e0ng.<\/p>\n<p>V\u00ec \u0111\u00e0n voi, m\u1ea5t m\u1ed9t l\u00fac n\u00e0ng m\u1edbi nh\u1eadn bi\u1ebft m\u00ecnh \u0111ang l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xung quanh. \u0110\u1ee9ng b\u00ean r\u00e0o, m\u1ed9t \u0111\u00e1m tr\u1ebb l\u00f5 m\u1eaft nh\u00ecn n\u00e0ng. M\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u00fang nh\u00ecn \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng \u0111ang \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda n\u00e0ng. M\u1ed9t nh\u00f3m c\u0169ng ph\u1ea3i g\u1ea7n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, trang ph\u1ee5c v\u1eeba Th\u1ed5 v\u1eeba Chi\u00eam r\u1eddi kh\u1ecfi c\u0103n nh\u00e0 r\u00f4ng l\u1edbn nh\u1ea5t gi\u1eefa l\u00e0ng m\u00e0 \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba t\u1edbi. V\u01b0\u1ee3t qua r\u1eebng, ch\u1ec9 c\u00f3 Ng\u00f4 L\u00e3ng \u0111\u01b0a n\u00e0ng \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi Man trong l\u00e0ng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng nh\u01b0 th\u1ec3 c\u1ea3 l\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i s\u1eb5n b\u1ecdn n\u00e0ng t\u1eeb s\u1edbm.<\/p>\n<p>Th\u1eadm ch\u00ed h\u01a1n c\u1ea3 m\u1ed9t l\u00e0ng, Nh\u01b0 Y\u00ean ngh\u0129 th\u1ea7m, nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u00eda nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam h\u1eb3n theo \u0111\u1ea1o H\u1ed3i \u0111ang b\u01b0\u1edbc theo m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e0 r\u00e2u t\u00f3c b\u1ea1c ph\u01a1 ch\u1eafc l\u00e0 gi\u00e0 l\u00e0ng. H\u1ecd ch\u1ec9 li\u1ebfc nh\u00ecn qua n\u00e0ng \u0111ang \u0111\u1ee9ng c\u1ea1nh con voi, r\u1ed3i t\u1eadp trung v\u1ec1 ph\u00eda Ng\u00f4 L\u00e3ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 phi\u00ean d\u1ecbch cho y. N\u00e0ng nghe ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng m\u1ea5t khi g\u00e3 h\u1ea1 gi\u1ecdng qu\u00e1 nh\u1ecf, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u00ecnh y nghe. M\u1ed9t l\u00fac l\u00e2u sau \u0111\u00f3, y g\u1eadt \u0111\u1ea7u, v\u1ed7 b\u00ean ng\u00e0 con voi qu\u1ef3 l\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eadp v\u00f2i n\u00f4n n\u00f3ng, ra hi\u1ec7u cho qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a n\u00f3 v\u1ec1 \u0111\u00e0n. G\u00f3i \u0111\u1ed3 tr\u00ean b\u00e0nh voi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e9m v\u00e0o tay n\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u00f4i ba c\u00f4 g\u00e1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n, d\u1eabn n\u00e0ng v\u1ec1 m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 trong l\u00e0ng. Kh\u00f4ng ngo\u1ea3nh l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 d\u1eb7n d\u00f2 n\u00e0ng, Ng\u00f4 L\u00e3ng v\u1eabn th\u00ec th\u1ea7m to nh\u1ecf v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam trong khi \u0111i v\u1ec1 ng\u00f4i nh\u00e0 l\u1edbn, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 y c\u00f3 v\u1ebb c\u0103ng th\u1eb3ng.<\/p>\n<p>Ch\u1eafc ch\u1eafn y c\u0103ng th\u1eb3ng, n\u00e0ng ngh\u0129 khi v\u00e0o c\u0103n nh\u00e0 b\u00ean h\u00f4ng l\u00e0ng, n\u01a1i c\u1eeda sau nh\u00ecn xu\u1ed1ng tri\u1ec1n \u0111\u1ed3i d\u1ed1c, xanh r\u00ec m\u1ed9t m\u00e0u c\u1ecf. M\u00e0u xanh c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng c\u1ecf l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt l\u00ean nh\u1eefng th\u00e2n g\u1ed7 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em v\u1ec1 \u0111\u1ec3 la li\u1ec7t tr\u00ean \u0111\u1ed3ng, c\u00f3 v\u00e0i c\u0103n ch\u00f2i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng. G\u1ecdi l\u00e0 ch\u00f2i v\u00ec ch\u00fang \u0111\u01a1n s\u01a1 h\u01a1n h\u1eb3n nh\u1eefng c\u0103n nh\u00e0 r\u00f4ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, m\u00e1i b\u1eb1ng ph\u1ee7 r\u01a1m c\u1ecf. \u0110\u00e0n voi v\u1eabn \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda r\u1eebng, c\u00f2n nh\u1eefng c\u0103n ch\u00f2i tr\u00ean \u0111\u1ed3ng c\u1ecf tr\u1ed1ng kh\u00f4ng, ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t b\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi. Khi gi\u00f3 xao \u0111\u1ed9ng, n\u00e0ng th\u1ea5y th\u1ea5p tho\u00e1ng nh\u01b0 c\u00f3 \u00e1nh kim kh\u00ed l\u00f3e qua c\u1eeda m\u1ed9t c\u0103n ch\u00f2i.<\/p>\n<p>Theo s\u1ed1 g\u1ed7 n\u00e0y, h\u1eb3n ph\u1ea3i c\u00f3 th\u00eam r\u1ea5t nhi\u1ec1u ch\u00f2i n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>C\u00f4 g\u00e1i b\u1ea3n ra d\u1ea5u b\u1eb1ng tay, m\u1eddi n\u00e0ng u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0103n th\u1ecbt kh\u00f4 c\u00f9ng mu\u1ed1i \u1edbt. Ng\u00f4i l\u00e0ng n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng theo t\u1ee5c di c\u01b0 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ed9c trong v\u00f9ng, t\u1ef1 c\u00e0y c\u1ea5y l\u1ea5y l\u00faa g\u1ea1o, nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2. V\u1eeba qua l\u1ec5 c\u01a1m m\u1edbi, tr\u00ean m\u00e2m c\u1ee7a n\u00e0ng c\u00f3 th\u00eam ch\u00e9 r\u01b0\u1ee3u nh\u1ecf. \u0110\u1ee3i n\u00e0ng \u0103n xong, h\u1ecd tr\u1ea3i chi\u1ebfu cho n\u1eb1m, r\u1ed3i t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i \u1edf hi\u00ean tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0. Kh\u00f4ng th\u1ea5y bu\u1ed3n ng\u1ee7, c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ec3 h\u1ecfi chuy\u1ec7n m\u1ea5y c\u00f4 g\u00e1i, n\u00e0ng nh\u00ecn loanh quanh trong ngo\u00e0i l\u00e0ng m\u1ed9t l\u00fac r\u1ed3i ng\u1ed3i xu\u1ed1ng b\u00ean c\u00e2y \u0111\u00e0n l\u00e0m b\u1eb1ng \u1ed1ng tre \u0111\u1ec3 trong g\u00f3c nh\u00e0, l\u1ea5y d\u00f9i m\u00e0 g\u00f5. M\u1ed7i \u1ed1ng tre ph\u00e1t ra thanh \u00e2m kh\u00e1c nhau, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t h\u1ed3i l\u00e2u, n\u00e0ng cho r\u1eb1ng m\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2m nh\u1ecbp c\u1ee7a n\u00f3. Nghe ti\u1ebfng \u0111\u00e0n, m\u1ea5y c\u00f4 g\u00e1i ngo\u00e0i c\u1eeda l\u00f3 \u0111\u1ea7u v\u00e0o, n\u00f3i l\u00edu lo v\u1edbi nhau b\u1eb1ng th\u1ee9 ti\u1ebfng n\u00e0ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u. \u0110\u1ebfn khi n\u00e0ng ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh ra b\u00e0i ra nh\u1ecbp, y \u0111\u1ea9y c\u00e1nh c\u1eeda kh\u00e9p h\u1edd m\u00e0 v\u00e0o. H\u00ecnh d\u00e1ng cao l\u1edbn c\u1ee7a y \u0111\u1ee9ng ch\u1eafn g\u1ea7n h\u1ebft c\u1eeda.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e0n n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u01a1i trong nh\u00e0.\u201d Nh\u00ecn n\u00e0ng khoanh ch\u00e2n ng\u1ed3i ngh\u1ecbch c\u00e1i \u0111\u00e0n \u1ed1ng tre, y cau m\u00e0y. Ng\u1eebng m\u1ed9t tho\u00e1ng, y n\u00f3i th\u00eam. \u201cNgay c\u1ea3 trong l\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng.\u201d<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2y l\u00e0m g\u00ec?\u201d Nh\u01b0 Y\u00ean b\u0129u m\u00f4i. Nh\u01b0ng l\u00fac n\u00e0y kh\u00f4ng ti\u1ec7n g\u00e2y chuy\u1ec7n, n\u00e0ng x\u1ebfp hai c\u00e1i d\u00f9i sang b\u00ean, nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi qua \u0111\u00e0n m\u00e0 nh\u00ecn y. \u201cC\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec th\u1ebf?\u201d<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng v\u1ed9i tr\u1ea3 l\u1eddi n\u00e0ng, y \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i tr\u00ean chi\u1ebfu m\u00e0 n\u00e0ng v\u1eeba ng\u1ed3i d\u00f9ng b\u1eefa, u\u1ed1ng s\u1ed1 r\u01b0\u1ee3u trong c\u00e1i ch\u00e9 v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. N\u00e0ng nh\u00e8 nh\u1eb9 nh\u01b0\u1edbn m\u00e0y. Tr\u01b0\u1edbc kia y r\u1ea5t \u00edt u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p>\u201cTa c\u1ea7n \u0111i \u0111\u00f3n ng\u01b0\u1eddi.\u201d M\u1ed9t l\u00fac, y m\u1edbi m\u1edf mi\u1ec7ng. Nh\u00ecn tho\u00e1ng qua n\u00e0ng, y h\u1ea1 gi\u1ecdng. \u201cS\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ta \u1edf \u0111\u00e2y.\u201d<\/p>\n<p>\u201cN\u01a1i n\u00e0y ta kh\u00f4ng hay kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ed g\u00ec, ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed3i cho th\u00fa d\u1eef, ta \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d Hi\u1ec3u \u00fd y, n\u00e0ng li\u1ec1n c\u01b0\u1eddi. Xoay c\u00e1i v\u00f2ng ng\u1ecdc quanh c\u1ed5 tay, n\u00e0ng d\u00f9ng gi\u1ecdng c\u1ee3t nh\u1ea1o \u1ea5y m\u00e0 h\u1ecfi l\u1ea1i. \u201cC\u00f3 chuy\u1ec7n g\u00ec v\u1eady?\u201d<\/p>\n<p>\u201cNam H\u00e0 \u0111\u1eb7t h\u1ea1n tri\u1ec1u c\u1ed1ng.\u201d \u00c1nh m\u1eaft y r\u01a1i tr\u00ean n\u00e0ng l\u1ea1nh nh\u01b0 \u0111\u00eam. Nh\u01b0 th\u1ec3 y cho r\u1eb1ng n\u00e0ng \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i hi\u1ec3u r\u00f5 chuy\u1ec7n \u0111ang x\u1ea3y ra. \u201cQu\u00e1 h\u1ea1n kh\u00f4ng n\u1ed9p, s\u1ebd san b\u1eb1ng Parik.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTa ngh\u0129 n\u00ean n\u1ed9p l\u00e0 h\u01a1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec c\u1ee9 xin kh\u1ea5t, nh\u01b0 Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u1eb3ng h\u1ea1n.\u201d N\u00e0ng c\u01b0\u1eddi n\u00f3i, d\u00f9 bi\u1ebft l\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 ngh\u0129a. Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e1i c\u1edb. V\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng Chi\u00eam Dao Lu\u1eadt \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn b\u00e1o, v\u1edbi cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng g\u00e2y chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a vua B\u00e0 Tranh, Chi\u00eam Th\u00e0nh ch\u1eb3ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 thanh minh cho m\u00ecnh. Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ch\u00e2n L\u1ea1p, Nam H\u00e0 c\u1ea7n \u00edt l\u00fd l\u1ebd h\u01a1n v\u1edbi n\u01a1i \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u00e0 vua trong tay, vi\u1ec7c qu\u00e2n Nam H\u00e0 ti\u1ebfn v\u00e0o Parik ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1edbm mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, y kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi n\u00e0ng. N\u00e0ng \u2018khuy\u00ean nh\u1ee7\u2019 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u00eau t\u1ee9c y, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2. Nguy c\u01a1 qu\u00e2n Nam H\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, nguy c\u01a1 m\u1ea5t ch\u1ee7 quy\u1ec1n qu\u1ed1c gia, nguy c\u01a1 b\u1ecb thanh tr\u1eebng tr\u1eeb di\u1ec7t n\u1ebfu ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i\u2026 T\u1ea5t c\u1ea3 \u00e1p l\u1ef1c \u0111ang \u0111\u00e8 l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Parik l\u1eabn Panduranga s\u1ee9c n\u1eb7ng kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft.<\/p>\n<p>C\u1ed1ng n\u1ed9p \u2013 v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn tr\u1edf th\u00e0nh tr\u1ea5n Thu\u1eadn Th\u00e0nh d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a Nam H\u00e0. M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u s\u1ebd g\u00e2y ph\u1eabn n\u1ed9 ngay trong ch\u00fang d\u00e2n \u2013 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Bi\u1ebfn lo\u1ea1n s\u1ebd x\u1ea3y ra, v\u00e0 n\u1ebfu nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n thanh tr\u1eebng, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e1i c\u1edb cho t\u1ea5t c\u1ea3. Qu\u00e2n Nam H\u00e0 v\u00e0o Bal Canar, \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi bi\u1ebfn lo\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u1ed1ng n\u1ed9p \u2013 v\u00e0 c\u1ed1 th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng Parik tr\u01b0\u1edbc hai g\u1ecdng k\u1ec1m t\u1eeb B\u00ecnh Khang v\u00e0 B\u00e0 R\u1ecba. M\u1ed9t vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng. Kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee9c vua, ho\u00e0ng t\u1ed9c, b\u1ecb chia r\u1ebd b\u1edfi \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng v\u00e0 b\u1ecb l\u1eeba g\u1ea1t b\u1edfi nh\u1eefng g\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Nam H\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ee9a h\u1eb9n, \u00fd ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ea5y ph\u1ea7n? \u1ed2, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00f2 ch\u01a1i t\u00e2m l\u00fd gian ngoan t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u1ecd. N\u1eafm gi\u1eef con tin, nh\u1eed mi\u1ebfng m\u1ed3i ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng v\u00e0o trong tay \u0111\u1ed1i th\u1ee7. M\u1ecdi k\u1ebb s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ea3nh hy v\u1ecdng nh\u1ecf nhoi, nh\u01b0 h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c; khi c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ea5y k\u1ebft qu\u1ea3, h\u1ecd v\u1eabn c\u00f2n tin.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u1ed1ng n\u1ed9p, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn danh ngh\u0129a \u0111\u1ec3 c\u1ed1 th\u1ee7 Parik, b\u1ecdn y c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f2n.<\/p>\n<p>D\u00f9 sao, y c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u1edbi di\u1ec5n bi\u1ebfn n\u00e0y. M\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch quen thu\u1ed9c, h\u1eb3n nhi\u00ean. C\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng quen thu\u1ed9c khi v\u1ecb ch\u00faa tr\u1ebb v\u1eeba l\u00ean ng\u00f4i kia c\u1ea7n m\u1ed9t chi\u1ebfn th\u1eafng l\u1edbn lao \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 \u0111\u1ecba v\u1ecb cho m\u00ecnh. Sau khi tranh ch\u1ea5p v\u1edbi Tr\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0n x\u1ebfp y\u00ean, Nam H\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng ch\u1eefng l\u1ea1i m\u1ed9t th\u1eddi gian kh\u00e1 l\u00e2u. \u0110\u1ee7 l\u00e2u \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u1eefng tham v\u1ecdng m\u1edbi, cho nh\u1eefng m\u1ea7m tham v\u1ecdng m\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 l\u1edbn m\u1ea1nh. L\u1eadp qu\u1ed1c khi v\u1eeba m\u00e3n tang cha, v\u1ecb ch\u00faa tr\u1ebb \u0111\u00e3 ph\u1ea5t l\u00ean l\u00e1 c\u1edd v\u1eeba ch\u00f3i s\u00e1ng v\u1eeba th\u00e1ch th\u1ee9c, \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111i. M\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 tu\u1ed5i tr\u1ebb li\u1ec1u l\u0129nh c\u1ee7a c\u1eadu ta m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng d\u00f9 \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc, y v\u1eabn c\u00f2n r\u1ea5t c\u1ea9n tr\u1ecdng. Sai l\u1ea7m c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u01b0u toan c\u1ee7a Nam H\u00e0, m\u00e0 l\u00e0 trong ch\u00ednh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Chi\u00eam qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Oc-nha That v\u1ed9i v\u00e3 cho g\u1ecdi y v\u1ec1 Parik, nh\u01b0ng trong th\u1eddi gian y v\u1eafng m\u1eb7t, h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m g\u00ec v\u1edbi c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ph\u00eda sau l\u00e0ng n\u00e0y? D\u1ef1ng nh\u00e0 th\u00ec y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u, nh\u01b0ng d\u1ef1ng ch\u00f2i \u1edf t\u1ea1m nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf? Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a tin kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, ch\u1ec9 b\u1ea3o y \u0111\u1ebfn Bal Canar t\u00ecm hi\u1ec3u.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh r\u00fat v\u00e0o n\u00fai, nh\u01b0 c\u00e1ch h\u1ecd ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a Nam \u0110\u1ea3o, Ch\u00e2n L\u1ea1p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, y th\u1ea7m ngh\u0129. Nh\u01b0ng nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ea1i sao Oc-nha That ph\u1ea3i v\u1ed9i g\u1ecdi y?<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1eebng l\u00e0m chuy\u1ec7n \u0111i\u00ean r\u1ed3.\u201d U\u1ed1ng c\u1ea1n ch\u00e9 r\u01b0\u1ee3u, y n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ee9ng d\u1eady \u0111i ra ngo\u00e0i. Nghe nh\u01b0 c\u00f3 ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi nh\u1eb9 t\u1ef1a gi\u00f3 sau l\u01b0ng y.<\/p>\n<p>M\u1eb7c k\u1ec7 n\u00e0ng ta, y t\u1ef1 nh\u1ee7 khi \u0111i xu\u1ed1ng thang g\u1ed7, b\u01b0\u1edbc tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecf b\u1ecb ch\u00e2n voi gi\u1eabm b\u1eeba m\u00e0 \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ea7u l\u00e0ng, n\u01a1i to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi kia \u0111ang \u0111\u1ee3i. D\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u1ea3n th\u00e2n l\u1ecdt v\u00e0o tay b\u1ecdn y v\u00ec l\u00fd do g\u00ec, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0ng ta ra tay th\u00ec y v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea3 l\u1ecfng. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, n\u00e0ng t\u1ecf v\u1ebb nghe l\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n th\u00edch th\u00fa nh\u00ecn ng\u1eafm nh\u1eefng n\u01a1i m\u00ecnh \u0111i qua nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111ang du ngo\u1ea1n. Nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111\u00fang l\u00e0 n\u00e0ng nh\u00ecn ng\u1eafm t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111ang di\u1ec5n ra v\u1edbi c\u1eb7p m\u1eaft c\u1ee7a k\u1ebb rong ch\u01a1i. Nh\u1eefng lo\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a n\u00e0ng, nh\u01b0ng n\u00e0ng v\u1eabn mu\u1ed1n lao v\u00e0o, t\u1ef1 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ch\u1ec9 v\u00ec \u00fd th\u00edch li\u1ec1u l\u0129nh b\u1ea3n th\u00e2n. C\u00f2n m\u1ee5c \u0111\u00edch th\u1eadt s\u1ef1 c\u1ee7a n\u00e0ng, d\u00f9 n\u00e0ng c\u00f3 ra tay hay kh\u00f4ng, y ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00e0o l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>N\u00e0ng \u0111\u00e3 mu\u1ed1n ch\u01a1i \u0111\u00f9a, y c\u0169ng ch\u1eb3ng ng\u0103n.<\/p>\n<p>\u201cNgo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c c\u00e1 nh\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00f4 ta ra ngo\u00e0i.\u201d Y n\u00f3i v\u1edbi tr\u01b0\u1edfng to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef. \u201cT\u1ed1t nh\u1ea5t l\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 c\u00e1 nh\u00e2n nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc t\u1eafm, \u1ed1ng nh\u1ed5, thau ch\u1eadu c\u0169ng c\u1ee9 \u0111\u01b0a v\u00e0o ph\u00f2ng cho c\u00f4 ta.\u201d<\/p>\n<p>\u00d4ng gi\u00e0 tr\u01b0\u1edfng nh\u00f3m nh\u00ecn l\u00ean y v\u1edbi \u00e1nh m\u1eaft l\u00e0 l\u1ea1, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ec9 g\u1eadt \u0111\u1ea7u. Con voi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a t\u1edbi, y qu\u00e0ng g\u00f3i h\u00e0nh l\u00fd c\u00f2n ch\u01b0a k\u1ecbp ngu\u1ed9i m\u00f9i n\u1eafng l\u00ean b\u00e0nh, g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 Parik.<\/p>\n<p>Khi y \u0111\u1ebfn Parik, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 b\u1ecb bao v\u00e2y b\u1eb1ng nhi\u1ec1u l\u0169y \u0111\u1ea5t l\u1edbn nh\u1ecf. Th\u1ea5y \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eeb v\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o, s\u1ef1 c\u1ea3nh gi\u00e1c c\u00f3 h\u01a1i h\u1ea1 xu\u1ed1ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn khi y ch\u00eca ra kim b\u00e0i c\u1ee7a Oc-nha That, nh\u1eefng m\u0169i gi\u00e1o tr\u00ean tay qu\u00e2n ph\u00f2ng, m\u0169i t\u00ean \u0111\u00e3 l\u00ean d\u00e2y tr\u00ean nh\u1eefng c\u00e2y cung m\u1edbi r\u1eddi kh\u1ecfi m\u1ee5c ti\u00eau. Qua khu v\u1ef1c \u0111\u1ed3i n\u00fai, b\u1ecdn y xu\u00f4i theo d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Bal Battinon<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[1]<\/a>. Khu th\u00e0nh tr\u1ea3i d\u00e0i h\u01a1n hai tr\u0103m d\u1eb7m, t\u01b0\u1eddng cao s\u1eebng s\u1eefng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ba tr\u01b0\u1ee3ng n\u1ed5i r\u00f5 tr\u00ean khu \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, t\u1eeb xa nh\u00ecn nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai nh\u1ecf. V\u00e0o m\u00f9a m\u01b0a, n\u01b0\u1edbc t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n \u0111\u1ed5 v\u1ec1 con s\u00f4ng ch\u1ea3y qua m\u1eb7t B\u1eafc th\u00e0nh cu\u1ed3n cu\u1ed9n, h\u1ee3p c\u00f9ng v\u00e0nh \u0111ai cao b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0111\u1eafp b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 s\u1ecfi cao kh\u00f4ng k\u00e9m t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh bao quanh b\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u1eefng v\u00e0ng.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng th\u00e0nh l\u0169y lu\u00f4n v\u1eefng v\u00e0ng h\u01a1n con ng\u01b0\u1eddi trong n\u00f3, ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u, y nheo m\u1eaft trong \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi t\u1eeb bi\u00ean ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5 l\u1ea1i, ngh\u0129 th\u1ea7m khi nh\u00ecn c\u00e1i b\u00f3ng c\u1ee7a th\u00e0nh l\u0169y kh\u1ed5ng l\u1ed3 ph\u1ee7 tr\u00f9m l\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t xung quanh n\u00f3. V\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, n\u1eafng gi\u00f3 r\u00e1p m\u1eb7t khi tr\u1eddi v\u1eeba s\u00e1ng. Kh\u1eafp n\u01a1i v\u00e0ng m\u00e0u \u0111\u1ea5t, m\u00e0u c\u00e1t, m\u00e0u c\u1ecf ch\u00e1y, c\u1ea3 m\u00e0u c\u1ee7a nh\u1eefng con s\u00f4ng. R\u1eebng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng n\u1eb1m l\u1eabn v\u1edbi \u0111\u00e1, c\u00e1t r\u00e0o r\u00e0o trong gi\u00f3. Nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai bi\u00ean T\u00e2y vi\u1ec1n m\u1ed9t d\u1ea3i xanh th\u1eabm v\u00e0o n\u1ec1n tr\u1eddi. Hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, x\u01b0\u01a1ng r\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng l\u00e0m r\u00e0o nh\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng th\u00e0nh c\u00e1c d\u1ea3i xanh h\u1eb9p th\u1eb3ng ngay ng\u1eafn. Nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng c\u00e1t d\u1ec5 d\u00e0ng t\u00ecm th\u1ea5y kh\u1eafp n\u01a1i \u1edf \u0111\u00e2y, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u1ea3nh s\u1eafc, c\u1ea3 c\u00e2y, c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi, t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i thay c\u00f9ng nh\u1eefng c\u01a1n gi\u00f3.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a y khi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ven b\u1edd bi\u1ec3n n\u00e0y. D\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1eafng tr\u00e0n tr\u1ec1 nh\u1ee9c nh\u1ed1i v\u00e0 m\u00e0u v\u00e0ng c\u1ee7a c\u00e1t, \u0111\u1ea5t, d\u00f2ng s\u00f4ng, c\u1ee7a th\u00e0nh qu\u00e1ch, \u0111\u1ec1n th\u00e1p, nh\u00e0 c\u1eeda, c\u00e2y tr\u00e1i \u2013 v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi. D\u01b0\u1edbi \u00e1nh n\u1eafng v\u00e0 c\u01a1n gi\u00f3, bi\u1ec3n l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ebb v\u1eefng v\u00e0ng v\u00e0 <em>x\u00e1c \u0111\u1ecbnh<\/em> h\u01a1n l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u00ean c\u1ea1nh n\u00f3, m\u00e0u xanh ng\u00fat ng\u00e1t m\u00eanh m\u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ebb ch\u1eafc ch\u1eafn an t\u00e2m h\u01a1n l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3i c\u00e1t ch\u1ef1c ch\u1edd \u0111\u1ed5i thay m\u1ed7i gi\u1edd m\u1ed7i kh\u1eafc.<\/p>\n<p>Khu th\u00e0nh l\u0169y mang m\u00e0u g\u1ea1ch \u0111\u1ecf v\u00e0ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Chi\u00eam Th\u00e0nh v\u1eabn s\u1eebng s\u1eefng trong n\u1eafng, nh\u01b0ng y \u0111\u00e3 k\u1ecbp nh\u1eadn th\u1ea5y s\u1ef1 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t xung quanh th\u00e0nh. Nh\u1eefng \u0111\u00e0n b\u00f2 d\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103n th\u1ea3 tr\u00ean c\u00e1c c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng \u00edt t\u1edbi h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng l\u00faa \u0111\u00e3 qua m\u00f9a g\u1eb7t \u0111\u1ebfn m\u00f9a l\u00e0m r\u1eaby nh\u01b0ng h\u1ea7u nh\u01b0 v\u1eabn khan m\u00e0u n\u01b0\u1edbc s\u00e1nh c\u00f9ng b\u00f9n. B\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn th\u1ea5p tho\u00e1ng quanh c\u00e1c ng\u00f4i l\u00e0ng, nh\u01b0ng s\u1ef1 s\u1ed1ng h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1ec9 b\u00f3 g\u1ecdn trong ph\u1ea1m vi \u1ea5y, ngo\u1ea1i tr\u1eeb c\u00e1c to\u00e1n qu\u00e2n c\u00f9ng voi ng\u1ef1a chi\u1ebfn v\u1eabn l\u1ea1i qua tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. D\u00f9 trong th\u1eddi chi\u1ebfn, c\u1ea3 d\u00e2n ch\u00fang, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh hay qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng c\u1ea7n \u0103n u\u1ed1ng, v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ecf m\u1eb7c s\u1ea3n xu\u1ea5t l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u nh\u01b0 th\u1ec3 c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa x\u1ea3y \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 im l\u1eb7ng nh\u01b0 k\u1ebb \u0111\u00e3 b\u00e1o tin cho y. H\u00e0ng qu\u00e2n l\u00ednh canh c\u1eeda gi\u00e3n ra \u0111\u1ec3 \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecdn y v\u00e0o th\u00e0nh. Kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ec3 y v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a y \u0111\u1ebfn c\u1eeda sau cung \u0111i\u1ec7n, v\u00f2ng qua khu \u1edf c\u1ee7a c\u00e1c tr\u1ecdng th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng nh\u00e0 c\u1ee7a Oc-nha That. Th\u1ea5y y, ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng tr\u00e1nh sang b\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n v\u00e0o b\u00e1o.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, y t\u00ecnh c\u1edd ch\u1ea1m m\u1eb7t Po Chongchan khi \u00f4ng ta v\u1eabn c\u00f2n ng\u1ed3i trong gian nh\u00e0 ch\u00ednh nh\u00ecn ra s\u00e2n. Nh\u00ecn nh\u1eefng ly t\u00e1ch ch\u00e9n \u0111\u0129a \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecdn \u0111i tr\u00ean chi\u1ebfc chi\u1ebfu l\u1edbn gi\u1eefa nh\u00e0, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ecdp v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Po Chongchan kh\u00f4ng nh\u1eadn ra y cho \u0111\u1ebfn khi y k\u00e9o chi\u1ebfc kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng. D\u00f9 kh\u00f4ng m\u1eb7c <em>sarong<\/em> gi\u1ed1ng \u0111\u00e0n \u00f4ng n\u01a1i n\u00e0y, y v\u1eabn m\u1eb7c \u00e1o kho\u00e1c v\u00e0 tr\u00f9m kh\u0103n l\u1edbn h\u1ea7u nh\u01b0 che k\u00edn m\u1eb7t khi \u0111i l\u1ea1i nh\u1eb1m tr\u00e1nh nh\u1eefng \u00e1nh m\u1eaft t\u00f2 m\u00f2. Th\u1ea5y y, ch\u00f9m r\u00e2u b\u00ean m\u00e9p Po Chongchan kh\u1ebd gi\u1eadt, y nghe nh\u01b0 th\u1ec3 \u00f4ng ta \u0111\u00e3 \u2018h\u1eeb\u2019 m\u1ed9t ti\u1ebfng trong c\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1eb7t ly n\u01b0\u1edbc trong tay xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng g\u1eb7p, Po Chongchan.\u201d Y ch\u1eafp tay thi l\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc, theo ki\u1ec3u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. L\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng g\u1eb7p, qu\u1ea3 th\u1eadt l\u00e0 Oc-nha That \u0111\u00e3 tr\u00e1nh cho y ch\u1ea1m m\u1eb7t Po Chongchan b\u1ea5t c\u1ee9 khi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3.<\/p>\n<p>\u201cT\u00ecnh h\u00ecnh ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc th\u1ebf n\u00e0o?\u201d Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1i g\u1eadt \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1p l\u1ec5, Po Chongchan h\u1ecfi b\u1eb1ng gi\u1ecdng kh\u00e0n kh\u00e0n trong c\u1ed5. \u00d4ng ta l\u1ea1i m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi. \u201cTa hy v\u1ecdng r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00e1 kh\u1ea9m h\u01a1n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc.\u201d<\/p>\n<p>\u201cK\u1ebft qu\u1ea3 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng t\u1ed1t?\u201d Y nh\u01b0\u1edbn m\u00e0y, t\u1ef1 t\u00ecm ch\u1ed7 m\u00e0 ng\u1ed3i b\u00ean kia ph\u00f2ng, ch\u1edd \u0111\u1ee3i Oc-nha That xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Y th\u1ea5y Po Chongchan cau m\u00e0y, b\u00ean m\u00e9p v\u1ec3nh l\u00ean l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u01b0ng \u00f4ng ta kh\u00f4ng n\u00f3i th\u00eam.<\/p>\n<p>L\u1ea5y m\u1ea1ng m\u1ed9t v\u1ecb ch\u00faa c\u1ee7a \u0111\u1ecbch th\u1ee7, khi\u1ebfn c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u1ea5n xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam c\u1ee7a k\u1ebb \u0111\u1ecbch ph\u1ea3i ng\u1eebng l\u1ea1i, h\u1eb3n nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 t\u1ed3i. Sau n\u00e0y, b\u1ecdn y ph\u00e1t hi\u1ec7n ra, tr\u01b0\u1edbc khi m\u1ea5t, ch\u00faa Nam H\u00e0 \u0111\u00e3 ban s\u1eafc l\u1ec7nh c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u1eabn nh\u1eefng nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a s\u1eafc l\u1ec7nh \u1ea5y \u2013 S\u1ef1 tri\u1ec7t ti\u00eau m\u1ecdi ngu\u1ed3n cung \u1ee9ng, ti\u1ebfp t\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb bi\u1ec3n cho \u0111\u1ed1i th\u1ee7, khi c\u00f3 chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do y v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00e0y, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh trong n\u00f3. Cho \u0111\u1ebfn khi nh\u00e0 vua B\u00e0 Tranh quy\u1ebft \u0111em qu\u00e2n kh\u1edfi chi\u1ebfn. Kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda nh\u00e0 vua, t\u1eeb ch\u1ed1i m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed trong qu\u00e2n, y nh\u1edd th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a Oc-nha That m\u00e0 r\u1eddi kh\u1ecfi Parik, \u0111i v\u1ec1 bi\u00ean T\u00e2y, \u0111\u1ebfn khu v\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Orang \u0110\u00ea<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[2]<\/a>. Khi nh\u00e0 vua th\u1ea5t b\u1ea1i, b\u1ecb b\u1eaft trong tay k\u1ebb th\u00f9, y li\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1, kh\u00f4ng kh\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Po Chongchan l\u00fac n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u201c\u1ede \u0111\u00e2y th\u1ebf n\u00e0o?\u201d Sau m\u1ed9t l\u00fac, y h\u1ecfi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y y c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edd h\u1ecfi Oc-nha That, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe t\u1eeb nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u1eabn c\u00f3 l\u1ee3i h\u01a1n.<\/p>\n<p>\u201cKh\u00f4ng ai c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh.\u201d Im l\u1eb7ng h\u1ed3i l\u00e2u r\u1ed3i Po Chongchan n\u00f3i trong c\u1ed5 h\u1ecdng. Y nghe nh\u01b0 c\u00f3 ti\u1ebfng r\u0103ng nghi\u1ebfn v\u00e0o nhau. \u00d4ng nh\u00ecn ra kho\u1ea3ng s\u00e2n n\u1eafng ch\u00f3i m\u1eaft m\u00e0 n\u00f3i. Y th\u1ed5i nh\u1eb9 l\u1edbp kh\u00f3i tr\u00ean ly tr\u00e0 m\u00e0 con h\u1ea7u v\u1eeba \u0111\u01b0a t\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u00ecn \u00f4ng ta.<\/p>\n<p>Ngay c\u1ea3 qu\u00e2n nh\u00e0 vua c\u00f2n \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec? T\u00ednh m\u1ea1ng nh\u00e0 vua c\u00f9ng ho\u00e0ng t\u1ed9c \u1edf trong tay k\u1ebb th\u00f9, ai mu\u1ed1n hy sinh b\u1ecdn h\u1ecd? V\u00e0 k\u1ebb hy sinh nh\u00e0 vua \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng ch\u1edd m\u1ed9t cu\u1ed9c t\u1eed th\u1ee7 \u1edf Parik c\u00e0ng kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ec3 n\u1eafm gi\u1eef tinh th\u1ea7n qu\u00e2n d\u00e2n \u0111ang gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn m\u1ee9c th\u1ea5p nh\u1ea5t n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u201cTa \u0111\u00e3 cho s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1edbi Nguy\u1ec5n H\u1eefu Oai, nh\u01b0ng hy v\u1ecdng r\u1ea5t th\u1ea5p.\u201d Ti\u1ebfng n\u00f3i vang tr\u1ea7m v\u1ecdng \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u1eeda sau khi Oc-nha That b\u01b0\u1edbc v\u00e0o. G\u1eadt \u0111\u1ea7u ch\u00e0o y, \u00f4ng \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i c\u1ea1nh Po Chongchan, \u0111\u01b0a cu\u1ed9n gi\u1ea5y \u0111ang c\u1ea7m cho con h\u1ea7u \u0111em sang ph\u00eda y. \u201cSau vi\u1ec7c v\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p, kh\u00f4ng ai mu\u1ed1n li\u1ec1u m\u1ea1ng.\u201d<\/p>\n<p>S\u1ef1 ch\u00f9ng ch\u00ecnh c\u1ee7a qu\u00e2n Nam H\u00e0 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y \u0111o\u00e0n qu\u00e2n n\u00e0y v\u00e0o t\u00ecnh th\u1ebf c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f3 x\u1eed. V\u1ecb Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u00f2 m\u00e3 thay m\u1eb7t ch\u00faa c\u00f4ng \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 Mai V\u1ea1n Long hay Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u00e0o ng\u00e0y x\u01b0a, d\u00f9 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t tr\u0103m Chi\u00eam Dao Lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Y m\u1edf cu\u1ed9n gi\u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ecdc b\u1ee9c th\u01b0 T\u1ed5ng binh Nam H\u00e0 g\u1eedi t\u1edbi, v\u1edbi r\u1ea5t \u00edt c\u1ea3m gi\u00e1c ng\u1ea1c nhi\u00ean hay th\u1ea5t v\u1ecdng. Khi y bu\u00f4ng cu\u1ed9n gi\u1ea5y xu\u1ed1ng, Oc-nha That \u0111\u00e3 v\u1ed9i h\u1ecfi ngay.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00eda T\u00e2y th\u1ebf n\u00e0o?\u201d \u00d4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea5u th\u00e1i \u0111\u1ed9 n\u00f4n n\u00f3ng. Y li\u1ebfc qua Po Chongchan c\u0169ng \u0111ang nh\u00ecn m\u00ecnh, h\u1ea1 gi\u1ecdng.<\/p>\n<p>\u201cSkanda l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t.\u201d Y d\u00f9ng bi\u1ec7t hi\u1ec7u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 l\u0129nh trong n\u00fai m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u1eb7t ly tr\u00e0 xu\u1ed1ng s\u1eadp. \u201cM\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u thu\u1eadn l\u1ee3i.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u00c0\u2026\u201d Oc-nha That g\u1eadt \u0111\u1ea7u, nh\u00ecn Po Chongchan r\u1ed3i quay v\u1ec1 ph\u00eda y. \u201cV\u1eady ch\u00fang ta \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i.\u201d<\/p>\n<p>C\u00e2u n\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5 \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi ai. Ch\u1ec9 nghe Po Chongchan th\u1edf ra m\u1ed9t ti\u1ebfng kh\u00f9ng kh\u1ee5c trong c\u1ed5, kh\u00f4ng r\u00f5 l\u00e0 c\u01b0\u1eddi hay th\u1edf d\u00e0i, l\u1ea1i nghe nh\u01b0 ti\u1ebfng n\u1ea5c.<\/p>\n<p>\u201cTh\u00f4i v\u1eady, ai mu\u1ed1n \u0111i, ph\u1ea3i \u0111i th\u00ec \u0111i th\u00f4i.\u201d \u00d4ng n\u00f3i, g\u1eadt \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ee9ng d\u1eady ch\u00e0o Oc-nha That m\u00e0 c\u00e1o t\u1eeb ra v\u1ec1. N\u1eafng h\u1eaft c\u00e1i b\u00f3ng c\u1ee7a \u00f4ng tr\u00f2n d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n.<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i b\u00f3ng l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i, y th\u1ea7m ngh\u0129 khi con voi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a Po Chongchan qua c\u1eeda dinh th\u1ef1. X\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y, \u00e1nh n\u1eafng t\u1eeb ban mai cho \u0111\u1ebfn khi s\u1eadp t\u1ed1i gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i b\u00f3ng l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i.\u201d Oc-nha That th\u1edf d\u00e0i, l\u1eafc \u0111\u1ea7u. Gi\u00f3 \u0111ang th\u1ed5i c\u00e1t r\u00e0o r\u00e0o qua s\u00e2n khi \u00f4ng c\u00fai \u0111\u1ea7u x\u1ebfp m\u1ea5y c\u00e1i ch\u00e9n s\u1ee9 sang b\u00ean. \u201cNh\u01b0 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.\u201d<\/p>\n<p>\u201cB\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e0 vua Po Nraup<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[3]<\/a> thua tr\u1eadn, ph\u1ea3i giao n\u1ed9p Kauthara cho Nam H\u00e0, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf \u0111i.\u201d B\u1eaft g\u1eb7p \u00e1nh m\u1eaft y, Oc-nha That gi\u1ea3i th\u00edch. M\u1ea5y c\u00e1i ch\u00e9n s\u1ee9 lanh canh d\u01b0\u1edbi tay \u00f4ng. \u201cH\u1ecd b\u1ecf \u0111\u1ea5t m\u00e0 \u0111i, v\u01b0\u1ee3t qua v\u00f9ng Orang \u0110\u00ea \u0111\u1ebfn Ayutthaya. Hai tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi th\u00e0nh Vijaya b\u1ecb h\u1ea1, c\u0169ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ch\u1ea1y n\u1ea1n sang Ch\u00e2n L\u1ea1p. Ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u1ee3 b\u1ecb tr\u1ea3 th\u00f9, ng\u01b0\u1eddi th\u00ec kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t cai tr\u1ecb, th\u1ebf l\u00e0 d\u1eaft nhau \u0111i.\u201d<\/p>\n<p>\u201cB\u00e2y gi\u1edd ai s\u1ebd \u0111i?\u201d Im l\u1eb7ng m\u1ed9t l\u00fac, y h\u1ecfi. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2y, y kh\u00f4ng th\u1ec3 xen v\u00e0o hay thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi Bani, \u0111a s\u1ed1.\u201d Oc-nha That l\u1ea1i th\u1edf d\u00e0i. Y cau m\u00e0y. Hi\u1ec3u th\u00e1i \u0111\u1ed9 y, Oc-nha That g\u1eadt \u0111\u1ea7u. \u201cR\u1ea5t \u0111\u00f4ng, ch\u1eebng n\u0103m ng\u00e0n nh\u00e0.\u201d<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0 v\u1eady\u2026\u201d C\u00e1i cau m\u00e0y c\u1ee7a y c\u00e0ng s\u00e2u th\u00eam. Nh\u01b0ng nh\u00ecn \u00e1nh m\u1eaft Oc-nha That, y quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng n\u00f3i ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00fd gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c cho s\u1ef1 hoang v\u1eafng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y. H\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u1eb5n s\u00e0ng b\u1ecf \u0111i. R\u1eddi kh\u1ecfi Panduranga.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f2n nh\u00e0 vua, kh\u00f4ng c\u00f2n quan t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng c\u00f2n binh l\u00ednh, kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ea3 d\u00e2n ch\u00fang. Panduranga b\u1ecf tr\u1ed1ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ch\u00fa th\u00edch:<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[1]<\/a> <em>Theo nh\u00e0 kh\u1ea3o c\u1ed5 Henri Parmentier, th\u00e0nh n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Ban Han\u01a1n, l\u00e0 th\u00e0nh l\u0169y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Panduranga t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XV. Ng\u00e0y nay di t\u00edch n\u00e0y mang t\u00ean th\u00e0nh c\u1ed5 S\u00f4ng L\u0169y, \u1edf B\u1eafc B\u00ecnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 4, ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef9 thu\u1eadt luy\u1ec7n kim, x\u00e2y th\u00e0nh c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c th\u00f4ng qua m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n (Fan Wen). <\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[2]<\/a> <em>\u0110\u00eagar: C\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi \u00ca\u0111\u00ea t\u1ef1 g\u1ecdi to\u00e0n c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng m\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Orang \u0110\u00ea, tr\u01b0\u1edbc 1975 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Ra\u0111\u00ea. Ng\u01b0\u1eddi \u00ca\u0111\u00ea t\u1ef1 g\u1ecdi m\u00ecnh l\u00e0 Anak A\u00ea Di\u00ea, sau n\u00e0y \u0111\u1ecdc ch\u1ec7ch \u0111i l\u00e0 Anak \u00ca \u0110\u00ea, theo t\u00ean c\u1ee7a v\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft l\u00e0 A\u00ea Di\u00ea. Nh\u00f3m d\u00e2n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 t\u1eeb Nam \u0110\u1ea3o, v\u00f9ng bi\u1ec3n Malaysia \u2013 Indonesia t\u1edbi, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1ed1n s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng ven bi\u1ec3n. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XIII, ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m t\u1eeb nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng di c\u01b0 l\u00ean \u1edf c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u00ca\u0111\u00ea c\u1ed5, t\u1ea1o ra nh\u00f3m t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi t\u1ef1 g\u1ecdi l\u00e0 Anak Jarai, \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u00e1nh l\u1edbn c\u1ee7a t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Orang \u0110\u00ea c\u1ed5.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[3]<\/a> <strong><em>Po<\/em><\/strong><strong><em> Nraup:<\/em><\/strong><em> B\u00e0 T\u1ea5m.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khi n\u00e0ng \u0111\u1ebfn, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1ecd \u0111ang c\u00f3 lo\u1ea1n. \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, Panduranga \u0111ang h\u1ed7n lo\u1ea1n. Nh\u01b0ng y kh\u00f4ng \u0111\u01b0a n\u00e0ng \u0111\u1ebfn Panduranga, m\u00e0 l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n xa x\u00f4i h\u01a1n. V\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, b\u0103ng r\u1eebng, \u0111i qua hoang m\u1ea1c l\u1eabn n\u00fai cao, \u0111i qua c\u00e1c n\u1ebbo \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ea3n x\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u00e0o s\u00e2u trong n\u00fai, khi \u0111\u01b0\u1ee3c con voi th\u1ea3 xu\u1ed1ng, n\u00e0ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n l\u00e0ng nh\u1ecf n\u1eb1m gi\u1eefa r\u1eebng tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p. L\u00e0ng ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n ch\u1ee5c c\u0103n nh\u00e0 s\u00e0n d\u00e0i c\u00f3 m\u00e1i cong v\u00fat n\u1eb1m d\u1ef1a v\u00e0o s\u01b0\u1eddn n\u00fai, m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf tr\u1ea3i b\u00ean l\u00e0ng c\u00f2n tr\u01a1 g\u1ed1c r\u1ea1. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn n\u00e0ng ch\u00fa \u00fd ngay l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0 ti\u1ebfng voi r\u1ed1ng d\u1ed9i qua r\u1eebng, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ebfng r\u1ed1ng t\u1eeb m\u1ed9t \u0111\u00e0n voi l\u1edbn nh\u1ea5t m\u00e0 n\u00e0ng t\u1eebng th\u1ea5y. Ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tr\u0103m con voi, k\u1ec3 c\u1ea3 voi con, \u0111ang x\u1ebfp h\u00e0ng hai \u0111i v\u00f2ng qua r\u1eaby. N\u00e0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ea3n l\u00e0ng s\u00e2u trong n\u00fai ph\u01b0\u01a1ng Nam, v\u00e0 trong m\u1ed9t l\u00fac l\u00e2u, n\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng ng\u00e2y ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn \u0111\u00e0n voi di\u1ec5u qua tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Th\u1ea5y con voi v\u1eeba \u0111\u01b0a n\u00e0ng t\u1edbi, con \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n gi\u01a1 v\u00f2i r\u1ed1ng nh\u01b0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[86,85,19,84,82,83,75],"class_list":["post-6067","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nhat-mo-bien-thao-iii","tag-ha-tien","tag-mac","tag-nguyn","tag-nguyen-phuc","tag-nhat-mo-bien-thao-2","tag-nhu-yen","tag-truyen-lich-su"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6067"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6067\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}