{"id":6009,"date":"2012-01-03T10:05:05","date_gmt":"2012-01-03T10:05:05","guid":{"rendered":"http:\/\/nhatmobienthao.wordpress.com\/?p=6009"},"modified":"2014-12-05T20:10:50","modified_gmt":"2014-12-05T13:10:50","slug":"h%e1%bb%93i-6-y-d%e1%bb%8bnh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=6009","title":{"rendered":"H\u1ed3i 6: \u00dd \u0111\u1ecbnh"},"content":{"rendered":"<p>Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Sorasak h\u1eb3n nhi\u00ean mang t\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u00f2n \u0111\u1ebfn s\u1edbm h\u01a1n h\u1eafn ngh\u0129.<\/p>\n<p>L\u1ec5 Hi\u1ebfn M\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ec5 h\u1ed9i quan tr\u1ecdng trong m\u00f9a thu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam Ayutthaya, th\u00e0nh th\u1ecb Tha Chin l\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng quan tr\u1ecdng b\u1eadc nh\u1ea5t v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, hi\u1ec3n nhi\u00ean s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Nh\u01b0 l\u00e0, m\u1ed9t v\u1ecb Chaophraya Phrakhlang s\u1ebd t\u1edbi d\u1ef1 l\u1ec5, v\u00e0 vi\u1ec7c \u1ea7m \u0129 m\u00e0 Sorasak g\u00e2y ra ngay tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng ch\u00f9a s\u1ebd ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c bay xa. C\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2u h\u00e1t c\u1ee7a c\u1eadu ta.<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ebfn c\u1ea3ng Tha Chin \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i t\u1edbi Tanawsri, Sorasak \u0111\u00e3 nh\u1eadn ngay \u0111\u01b0\u1ee3c \u2018l\u1eddi m\u1eddi\u2019 c\u1ee7a v\u1ecb Chaophraya m\u00e0 c\u1eadu ta g\u1ecdi l\u00e0 Kosa Pan. \u2018M\u1ed9t l\u00e3o l\u1ea9m c\u1ea9m c\u1ee9ng c\u00f2ng ch\u00e1n ng\u1eaft\u2019, Sorasak l\u1ea9m b\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc khi ph\u00e1c tay, quay tr\u1edf v\u00e0o d\u00e3y nh\u00e0 trong c\u1ea3ng, n\u01a1i m\u1ed9t chi\u1ebfc xe ng\u1ef1a \u0111\u00e3 \u0111\u1ee3i s\u1eb5n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a c\u1eadu ta \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i Tha Chin. V\u00ec nh\u00f3m c\u1ee7a Sorasak ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00f4i ng\u01b0\u1eddi, h\u1eafn v\u00e0 g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i theo, \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i c\u1eeda ch\u1edd \u0111\u1ee3i. M\u1ed9t h\u1ed3i l\u00e2u, ch\u1ee3t th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ra g\u1ecdi h\u1eafn v\u00e0o trong.<\/p>\n<p>Chaophraya Phrakhlang Kosa Pan qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u00e3 gi\u00e0, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nh\u01b0 m\u00f4 t\u1ea3 c\u1ee7a Sorasak, l\u00e0n da v\u1eabn c\u00f2n s\u00e1ng b\u00f3ng nh\u01b0 g\u1ed7. Ng\u1ed3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi nhau tr\u00ean t\u1ea5m th\u1ea3m d\u00e0y, c\u1ea3 hai quay \u0111\u1ea7u c\u00f9ng l\u00fac nh\u00ecn h\u1eafn b\u01b0\u1edbc v\u00e0o ph\u00f2ng. Khi h\u1eafn thi l\u1ec5, Kosa Pan kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f3 Sorasak g\u1ecdi h\u1eafn ng\u1ed3i th\u1eb3ng ng\u01b0\u1eddi l\u00ean.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u00e3 n\u00e9m dao v\u00e0o m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi xem?\u201d V\u1eabn khoanh tay, Kosa Pan h\u1ecfi Sorasak b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00e1n, r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 cho h\u1eafn c\u0169ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c. \u201cK\u1ebb ngo\u1ea1i qu\u1ed1c d\u00e1m c\u00e0n r\u1ee1 nh\u01b0 th\u1ebf\u2026\u201d<\/p>\n<p>\u201cTa b\u1ea3o h\u1eafn n\u00e9m bao gi\u1edd?\u201d Sorasak tr\u1eebng m\u1eaft n\u00e9m tr\u1ea3 c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u1ea7y t\u1ee9c b\u1ef1c v\u1edbi v\u1ecb quan l\u1edbn trong <em>phrakhlang<\/em>. \u201cTa b\u1ea3o, ta n\u00e9m dao cho h\u1eafn, r\u1ed3i c\u1ea3 hai c\u00f9ng tr\u01b0\u1ee3t tay, dao m\u1edbi bay v\u00e0o \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng.\u201d<\/p>\n<p>\u201cC\u1ee9 coi nh\u01b0 l\u1ee1 tay,\u201d Kh\u00f4ng soi m\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n \u1ee9ng n\u00e0o tr\u00ean khu\u00f4n m\u1eb7t b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng thanh s\u1eafc c\u1ee7a h\u1eafn v\u1edbi chuy\u1ec7n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i, Kosa Pan cau m\u00e0y. \u201cV\u1eady chuy\u1ec7n v\u1ec1 b\u00e0i h\u00e1t kia th\u00ec sao?\u201d<\/p>\n<p>\u201cTh\u00ec sao?\u201d Sorasak nh\u01b0\u1edbng m\u1eaft h\u1ecfi l\u1ea1i, tho\u00e1ng v\u1ebb gi\u1ec5u c\u1ee3t. \u201c\u00d4ng ch\u01b0a nghe \u0111\u1ed3ng dao bao gi\u1edd \u00e0?\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ed3ng dao? Ch\u1ec9 e n\u00f3 s\u1ebd th\u00e0nh b\u00e0i \u0111\u1ed3ng dao t\u1eeb r\u1eebng xu\u1ed1ng bi\u1ec3n.\u201d H\u1ea1 gi\u1ecdng, Kosa Pan tr\u1edf l\u1ea1i n\u00f3i b\u1eb1ng ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u1edbi v\u1ecb ho\u00e0ng t\u1eed. \u201cNg\u00e0i ngh\u0129 m\u00ecnh \u0111ang l\u00e0m g\u00ec?\u201d<\/p>\n<p>\u201cL\u00e0m g\u00ec?\u201d V\u1eabn th\u00e1i \u0111\u1ed9 n\u1eeda khinh kh\u1ec9nh n\u1eeda c\u1ee3t nh\u1ea1o, Sorasak h\u01a1i nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, nheo m\u1eaft. \u201cChuy\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec <em>v\u1edbi ta<\/em>, Chaophraya?\u201d<\/p>\n<p>\u201cTung tin \u0111\u1ed3n th\u1ea5t thi\u1ec7t kh\u1eafp n\u01a1i ch\u1ec9 l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi x\u00e1o \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch hay ho \u0111\u1ec3 l\u00e0m trong l\u00fac n\u00e0y, Chao wang na<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[1]<\/a>.\u201d Nh\u1ea5n gi\u1ecdng, Kosa Pan l\u1eafc \u0111\u1ea7u. \u201cNg\u00e0i ngh\u0129 tung c\u00e2u chuy\u1ec7n \u1ea5y ra th\u00ec ai s\u1ebd tin, hay ng\u00e0i ch\u1ec9 h\u00f3a th\u00e0nh tr\u00f2 c\u01b0\u1eddi cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c? Hay ng\u00e0i mu\u1ed1n nghe ng\u01b0\u1eddi ta b\u1ea3o nhau r\u1eb1ng, Chao wang na \u0111\u00e3 th\u00e8m quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ebfn ph\u00e1t \u0111i\u00ean, t\u1ef1 b\u1ecba c\u1ea3 xu\u1ea5t th\u00e2n th\u00e0nh k\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n? Hay ng\u00e0i \u0111\u00e3 qu\u00ean, ch\u00ednh ng\u00e0i l\u00e0 k\u1ebb c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i gi\u1ebft anh em c\u1ee7a nh\u00e0 vua Narai khi nh\u00e0 vua c\u00f2n tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng b\u1ec7nh? Ng\u00e0i ngh\u0129, khi bi\u1ebft chuy\u1ec7n, h\u1ecd s\u1ebd \u1ee7ng h\u1ed9 ng\u00e0i, khi th\u1eadm ch\u00ed so v\u1edbi Kromluang\u2026\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1eebng so s\u00e1nh ta v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u1ea5y!\u201d Sorasak gi\u1eadn d\u1eef ng\u1eaft l\u1eddi Kosa Pan. C\u1eadu ta \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t chuy\u1ec3n gi\u1ecdng n\u00f3i b\u1eb1ng ti\u1ebfng H\u00e1n. \u201c\u0110\u00e1m ng\u01b0\u1eddi theo \u0111u\u00f4i m\u1ed9t \u1ea3 \u0111\u00e0n b\u00e0 ph\u1ea3n ph\u00fac th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 c\u00e1ch ph\u00e1n x\u00e9t ta. \u0110\u00e1m ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u1ea7n g\u00ec, khi theo \u0111u\u00f4i c\u1ea3 m\u1ed9t b\u00f3ng ma t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i Prasat Thong nh\u01b0 Thammathien? Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea9u m\u00e1u th\u1ecbt c\u1ee7a Prasat Thong? Ta thi\u1ebfu \u00e0?\u201d<\/p>\n<p>\u201cChao wang na!\u201d Li\u1ebfc m\u1eaft qua h\u1eafn, Kosa Pan nh\u1eb9 gi\u1ecdng c\u1ea3nh c\u00e1o Sorasak. Nh\u01b0ng c\u1eadu thanh ni\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00e8m nghe \u00f4ng n\u00f3i th\u00eam. Ph\u1ee7i g\u1ed1i \u0111\u1ee9ng d\u1eady, Sorasak k\u00e9o tay \u00e1o h\u1eafn ra hi\u1ec7u \u0111i v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u201cD\u00f9 sao c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 ai tin, v\u1eady th\u00ec ta c\u00f3 h\u00e1t m\u1ed9t ng\u00e0n l\u1ea7n \u0111\u00e3 sao? \u0110\u1eebng bao gi\u1edd v\u00ec chuy\u1ec7n v\u1edb v\u1ea9n n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m phi\u1ec1n ta!\u201d Quay \u0111\u1ea7u nh\u00ecn v\u1ebb ph\u1eadt l\u00f2ng c\u1ee7a Kosa Pan, Sorasak h\u1ea7m h\u1eeb. V\u1ecb quan th\u1edf d\u00e0i.<\/p>\n<p>\u201cN\u1ebfu chuy\u1ec7n n\u00e0y t\u1edbi tai b\u1ec7 h\u1ea1, ng\u00e0i ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd c\u1ea3m th\u1ea5y th\u1ebf n\u00e0o?\u201d V\u1ecb quan n\u00f3i b\u1eb1ng gi\u1ecdng v\u1eabn m\u1ec1m m\u1ecfng, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 quen v\u1edbi th\u00e1i \u0111\u1ed9 n\u00e0y c\u1ee7a c\u1eadu ho\u00e0ng t\u1eed. \u201c\u0110\u1eebng qu\u00ean, b\u00e2y gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 Phra Khwan. Ng\u00e0i mu\u1ed1n d\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u00e9p ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 ch\u1eebng m\u1ef1c.\u201d<\/p>\n<p>C\u00e1i n\u1eafm c\u1ee7a Sorasak tr\u00ean vai h\u1eafn b\u1ea5t ch\u1ee3t si\u1ebft m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn ph\u00e1t \u0111au. Sorasak c\u01b0\u1eddi g\u1eb1n, quay l\u01b0ng \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng d\u00f9ng ng\u1ef1a c\u1ee7a ph\u1ee7 m\u00e0 \u0111i v\u1ec1 c\u1ea3ng, c\u1eadu ta \u0111\u00e1 g\u00e3y h\u01a1n n\u1eeda s\u1ed1 c\u00e2y con tr\u1ed3ng b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng cho \u0111\u1ebfn khi ra \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i. H\u1eafn kh\u00f4ng c\u1ea3n l\u1ea1i th\u00ec h\u1eb3n Sorasak \u0111\u00e3 r\u00fat dao ch\u00e9m c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a b\u00e9 ch\u1ea1y ngang va ph\u1ea3i c\u1eadu ta. V\u00f9ng kh\u1ecfi c\u00e1i n\u1eafm c\u1ee7a h\u1eafn, Sorasak vung ch\u00e2n \u0111\u00e1 li\u00ean ti\u1ebfp m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y c\u00fa v\u00e0o h\u1eafn. Khi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00fa \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u h\u1ee5t, c\u1eadu ta n\u1eafm c\u1ed5 g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 v\u1ed1n kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea3n \u1ee9ng, l\u1eb3ng v\u00e0o \u0111\u00e1m c\u1ecf b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u201cXong ch\u01b0a?\u201d Khi th\u00e2n h\u00ecnh to l\u1edbn c\u1ee7a g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 \u0111\u1eadp xu\u1ed1ng b\u00e3i c\u1ecf m\u00e0 g\u00e3 kh\u00f4ng d\u00e1m k\u00eau m\u1ed9t ti\u1ebfng, h\u1eafn khoanh tay h\u1ecfi, tay v\u1eabn c\u1ea7m con dao \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Sorasak. M\u00edm \u0111\u00f4i m\u00f4i run run, c\u1eadu thanh ni\u00ean tr\u1eebng m\u1eaft nh\u00ecn h\u1eafn m\u1ed9t l\u00fac, r\u1ed3i b\u1ea5t ch\u1ee3t ng\u1eeda \u0111\u1ea7u l\u00ean m\u00e0 c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cTa n\u00f3i cho ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft, ta l\u00e0 con trai c\u1ee7a Narai!\u201d Ch\u1ec9 tay l\u00ean tr\u1eddi, Sorasak c\u01b0\u1eddi g\u1eb1n nh\u01b0 \u0111ang n\u00f3i v\u1edbi k\u1ebb \u1edf tr\u00ean cao. \u201cTa n\u00f3i cho c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y bi\u1ebft, ta l\u00e0 con trai c\u1ee7a Narai!\u201d<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 tin kh\u00f4ng h\u1ea3?\u201d C\u01b0\u1eddi kh\u1eb1ng kh\u1eb7c, Sorasak h\u1ea1 tay, quay sang h\u1eafn, n\u00f3i l\u1eabn trong ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi. \u201cTa n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tin kh\u00f4ng? C\u00f3 ai tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y tin kh\u00f4ng, h\u1ea3?<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ee9c vua Narai v\u0129 \u0111\u1ea1i dan d\u00edu v\u1edbi c\u00f4ng ch\u00faa c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u01b0 h\u1ea7u, k\u1ebb \u0111\u00e3 l\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Khi ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a b\u00e0 ta ph\u00e1t hi\u1ec7n ra, b\u00e0 ta b\u1ecb g\u1ea3 sang Ai Lao, trong khi mang thai \u0111\u1ee9a con c\u1ee7a \u0111\u1ee9c vua v\u0129 \u0111\u1ea1i. Khi n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra, nh\u00e0 vua v\u00ec s\u1ee3 n\u00f3 b\u1ecb gi\u1eef trong tay k\u1ebb th\u00f9 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb ngai v\u00e0ng n\u00ean \u0111\u00f2i n\u00f3 v\u1ec1, qu\u1eb3ng cho m\u1ed9t th\u00e2n t\u00edn nu\u00f4i n\u1ea5ng. C\u00e2u chuy\u1ec7n hoang \u0111\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 ai tin kh\u00f4ng?\u201d Trong m\u1eaft s\u00e1ng l\u00ean tia nh\u00ecn cu\u1ed3ng d\u00e3 t\u1ef1a nh\u01b0 m\u00e3nh th\u00fa, ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Sorasak kh\u00e0n \u0111\u1eb7c trong c\u1ed5. \u201cNh\u00e0 vua \u0111\u00f2i \u0111\u1ee9a con v\u1ec1 ch\u1ec9 v\u00ec s\u1ee3 k\u1ebb th\u00f9 s\u1ebd l\u1ee3i d\u1ee5ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u00e0o Ayutthaya. Ng\u00e0i kh\u00f4ng h\u1ec1 mu\u1ed1n c\u00f3 n\u00f3, ng\u00e0i kh\u00f4ng cho n\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec h\u1ebft, ngay c\u1ea3 m\u1ed9t danh ph\u1eadn. Ng\u00e0i th\u00e0 n\u00e9m \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh cho m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con g\u00e1i, cho b\u1ecdn qu\u1ef7 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n h\u01a1n l\u00e0 th\u1eeba nh\u1eadn n\u00f3 k\u1ebf v\u1ecb. C\u00e2u chuy\u1ec7n hoang \u0111\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 ai tin kh\u00f4ng?\u201d<\/p>\n<p>\u201cChao wang na\u2026\u201d G\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 v\u1eeba l\u00f3p ng\u00f3p b\u00f2 d\u1eady tr\u00ean \u0111\u00e1m c\u1ecf ph\u00e1t ra ti\u1ebfng r\u00ean r\u1ec9, qu\u1ef3 r\u1ea1p m\u00e0 d\u1eadp \u0111\u1ea7u li\u00ean ti\u1ebfp xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. D\u00f9 kh\u00f4ng hi\u1ec3u ng\u00f4n ng\u1eef Sorasak \u0111ang s\u1eed d\u1ee5ng, g\u00e3 h\u1eb3n \u0111\u00e3 nghe ra t\u00ean c\u1ee7a nh\u00e0 vua tr\u01b0\u1edbc. G\u00e3 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00ean ti\u1ebfng khuy\u00ean can, ch\u1ec9 v\u1eeba g\u1ecdi v\u1eeba d\u1eadp \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng c\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i s\u1ee3 c\u00e1i g\u00ec?\u201d Sorasak c\u00e0ng c\u01b0\u1eddi l\u1edbn h\u01a1n. \u201cTa \u0111\u00e3 gi\u1ebft \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi anh em cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a h\u1ecd Prasat Thong, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t k\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n \u0111\u1ee9ng tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Linh h\u1ed3n c\u1ee7a Narai \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf \u1edf su\u1ed1i v\u00e0ng c\u1ee9 ch\u1ed1ng m\u1eaft l\u00ean m\u00e0 xem!\u201d<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0i d\u1ecda g\u00e3 l\u00e0m g\u00ec?\u201d Th\u1ea5y tr\u00e1n g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 \u0111\u00e3 t\u1ee9a m\u00e1u, h\u1eafn li\u1ec1n n\u1eafm vai Sorasak, nh\u1eb9 gi\u1ecdng n\u00f3i. Sorasak qu\u1eafc m\u1eaft nh\u00ecn h\u1eafn, n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi v\u1eabn \u0111\u1ecdng b\u00ean m\u00e9p c\u1eadu ta tr\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1ebfch m\u00f4i cay \u0111\u1ed9c. Nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u1eadu ta ch\u1ec9 im l\u1eb7ng quay l\u01b0ng \u0111i. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 thay \u0111\u1ed5i c\u0169ng nhanh nh\u01b0 khi c\u1eadu ta \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t n\u1ed5i gi\u1eadn.<\/p>\n<p>H\u1eafn ch\u1edd g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 l\u1ed3m c\u1ed3m \u0111\u1ee9ng l\u00ean r\u1ed3i \u0111i theo Sorasak ra b\u1ebfn c\u1ea3ng. \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ed1n xa, ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ecdn h\u1eafn c\u1ee9 c\u00e1ch qu\u00e3ng nhau m\u00e0 \u0111i, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u m\u1edbi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 tr\u1ecd. Sorasak c\u1ee5c c\u1eb1n qu\u00e1t g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 \u0111i coi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c trong nh\u00e0 tr\u1ecd, b\u1ea3n th\u00e2n v\u00f2ng ra b\u1ebfn mua m\u1ed9t g\u00f3i thu\u1ed1c l\u00e1. Lo\u1ea1i thu\u1ed1c \u0111i\u1ebfu n\u00e0y ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong d\u00e2n b\u1ea3n x\u1ee9 \u1edf b\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng c\u00e2y l\u00e1 kh\u00f4 nghi\u1ec1n v\u1ee5n tr\u1ed9n v\u1edbi h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, qu\u1ea5n ch\u1eb7t b\u1eb1ng l\u00e1 <em>thanal-phet<\/em><a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\"><em><strong>[2]<\/strong><\/em><\/a>. Ng\u1ed3i tr\u00ean b\u1edd k\u00e8 b\u1eb1ng g\u1ed7, ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c r\u00edt t\u1eebng h\u01a1i, Sorasak ra v\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn h\u1eafn v\u1eabn \u0111\u1ee9ng ph\u00eda sau. Khi h\u1eafn ng\u1ed3i xu\u1ed1ng b\u00ean c\u1ea1nh, c\u1eadu ta v\u1eabn h\u01b0\u1edbng m\u1eaft l\u00ean nh\u1eefng v\u1ea7ng m\u00e2y \u0111\u1ecf r\u1ef1c tr\u00ean tr\u1eddi. M\u00f9i qu\u1ebf c\u00f9ng m\u1eadt th\u01a1m trong \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c ph\u1ea3 v\u00e0o m\u1eb7t h\u1eafn theo gi\u00f3 l\u1ed3ng l\u1ed9ng t\u1eeb d\u00f2ng s\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i bi\u1ebft r\u1ed3i ph\u1ea3i kh\u00f4ng?\u201d Khi n\u1eafng v\u1eeba t\u1eaft, Sorasak ch\u1ee3t l\u00ean ti\u1ebfng. C\u1eadu n\u00f3i m\u00e0 kh\u00f4ng nh\u00ecn h\u1eafn. \u201cNg\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean hay m\u1eb7t ng\u01b0\u01a1i mu\u00f4n \u0111\u1eddi ch\u1ec9 bi\u1ec3u hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf?\u201d<\/p>\n<p>\u201cDo m\u1eb7t t\u00f4i \u0111\u1ea5y.\u201d H\u1eafn c\u01b0\u1eddi. \u201cM\u00e0 chuy\u1ec7n n\u00e0y th\u00ec c\u00f3 g\u00ec quan tr\u1ecdng?\u201d<\/p>\n<p>\u201cPh\u1ea3i, ch\u1eb3ng quan tr\u1ecdng g\u00ec, ch\u1ec9 l\u00e0 Pan c\u1ee9 ph\u00f3ng \u0111\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00ean, l\u00e0m nh\u01b0 ta h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng g\u00ec c\u0169ng sai.\u201d Sorasak c\u01b0\u1eddi trong c\u1ed5. \u201cTh\u1ee9 chuy\u1ec7n hoang \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y, n\u00f3i ra th\u00ec ai tin? Ch\u00ednh ta ban \u0111\u1ea7u c\u00f2n kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i tin.\u201d Nh\u00ecn theo \u00e1nh m\u1eaft c\u1ee7a Sorasak t\u1edbi m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111ang l\u1eb7n v\u1ec1 b\u1edd s\u00f4ng b\u00ean kia, h\u1eafn c\u01b0\u1eddi n\u00f3i. \u201cD\u00f9 sao, ng\u00e0i l\u00e0 ai th\u00ec v\u1edbi t\u00f4i quan tr\u1ecdng g\u00ec?\u201d<\/p>\n<p>\u201cV\u00ec ta l\u00e0 Chao wang na m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ng\u01b0\u01a1i \u0111i theo. B\u1eb1ng kh\u00f4ng, ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng nh\u00ecn ta \u0111\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai.\u201d Sorasak c\u01b0\u1eddi kh\u1ebd. \u201cB\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec ta c\u00f3, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i c\u01b0\u1edbp v\u1ec1.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ee9c Ph\u1eadt n\u00f3i, v\u00ec ham mu\u1ed1n qu\u00e1 nhi\u1ec1u n\u00ean m\u1edbi sinh ra phi\u1ec1n n\u00e3o. Ng\u01b0\u1eddi t\u1ea5t nhi\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 ham mu\u1ed1n, nh\u01b0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00ec m\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u0169ng n\u00ean bi\u1ebft gi\u1edbi h\u1ea1n th\u00f4i.\u201d H\u1eafn n\u00f3i, nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u1ecb ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Sorasak c\u1eaft ngang.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i bi\u1ebft ta mu\u1ed1n g\u00ec sao?\u201d N\u00e9m ph\u1ea7n thu\u1ed1c \u0111\u00e3 h\u00fat h\u1ebft xu\u1ed1ng s\u00f4ng, Sorasak l\u1ea5y ra \u0111i\u1ebfu kh\u00e1c, thu\u1eadn tay n\u00e9m c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111i\u1ebfu v\u00e0o tay h\u1eafn. Nu\u1ed1t v\u00e0o ng\u1ee5m kh\u00f3i \u0111\u0103ng \u0111\u1eafng n\u1ed3ng h\u01a1i m\u1eadt, h\u1eafn l\u1eafc \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u201c<em>Nh\u1ea5t ni\u1ec7m kh\u1edfi, thi\u1ec7n \u00e1c d\u1eef ph\u00e2n<\/em>. Nghi\u1ec7p, kh\u1ed5 \u0111\u1ec1u t\u1eeb kh\u1edfi ni\u1ec7m m\u00e0 ra. \u0110\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129, m\u1ed9t \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n, c\u00f3 khi ph\u1ea3i tr\u1ea3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 c\u0169ng ph\u00e1t sinh r\u1ea5t nhi\u1ec1u.\u201d L\u1edd m\u1edd nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m \u00fd c\u1ee7a Sorasak, h\u1eafn l\u1ea1i ngh\u0129 m\u00ecnh kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i. \u00dd mu\u1ed1n c\u1ee7a Sorasak? \u1ede m\u1ed9t \u0111\u1ecba v\u1ecb nh\u01b0 c\u1eadu ta, \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n n\u00e0y ch\u1eb3ng h\u1ec1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n. \u201cNgay c\u1ea3 k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 \u2018c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c\u2019 c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i s\u1ebd gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n, khi \u0111\u00e3 m\u1ea5t h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng si cu\u1ed3ng h\u01a1n, khi \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u m\u00ecnh theo \u0111u\u1ed5i th\u00ec c\u00e0ng \u0111\u1eb7t tham v\u1ecdng cao h\u01a1n, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1eefng thi\u1ebfu khuy\u1ebft t\u1eeb th\u01b0\u1edf nh\u1ecf m\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.\u201d<\/p>\n<p>\u201cR\u1ed3i ng\u01b0\u01a1i b\u1ecf m\u1eb7c y?\u201d Sorasak l\u1ea1i ng\u1eaft l\u1eddi h\u1eafn, m\u1eaft c\u1eadu ta nheo l\u1ea1i. H\u1eafn b\u00fang t\u00e0n thu\u1ed1c, nh\u00ecn nh\u1eefng t\u00e0n l\u1eeda \u0111\u1ecf t\u1eaft ngay khi v\u1eeba b\u1eafn ra, b\u1ecb gi\u00f3 cu\u1ed1n \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cB\u00e2y gi\u1edd th\u00ec y kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00f4i \u0111\u00e3 h\u1ee9a v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi\u2026\u201d H\u1eafn d\u1eebng l\u1eddi, kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i th\u00eam. \u0110\u1eebng bao gi\u1edd xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta, n\u00e0ng n\u00f3i, bu\u1ed9c h\u1eafn v\u00e0o m\u1ed9t t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn. Y \u0111\u00e3 nh\u1ea5t quy\u1ebft \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi n\u00e0ng, h\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9 c\u1ea3n \u1edf gi\u1eefa? L\u1eddi n\u00e0y, n\u00e0ng n\u00f3i c\u1ed1t \u0111\u1ec3 h\u1eafn r\u00fat lui, ngay c\u1ea3 trong tr\u1eadn chi\u1ebfn c\u1ee7a b\u1ecdn h\u1ecd. \u201cNh\u01b0ng m\u00e0, b\u00e2y gi\u1edd th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac.\u201d C\u00f3 \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh y b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u1edf Panduranga, h\u1ea3?\u201d Sorasak nh\u1ebfch m\u00f4i, kh\u1ebd c\u01b0\u1eddi khi h\u1eafn quay \u0111\u1ea7u. \u201cA Ban, t\u1ef1 x\u01b0ng Ng\u00f4 L\u00e3ng, thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Oc-nha Champa \u2013 c\u00e1i t\u00ean n\u00e0y, ta \u0111\u00e3 nghe t\u1eeb khi M\u1ea1c C\u1eedu c\u00f2n \u1edf \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 khi b\u1ecdn Ph\u00fa Lang Sa l\u00e0m lo\u1ea1n, ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 t\u00e2m nghe ng\u00f3ng kh\u1eafp n\u01a1i. \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc, l\u1ea1i tr\u1ec5 h\u01a1n Yothathep m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc trong vi\u1ec7c \u0111\u00f3n b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 \u0111\u00e2y. L\u00fac \u0111\u00f3, ta c\u00f2n \u1edf Thonburi.\u201d Th\u1edf b\u1ee5m kh\u00f3i th\u00e0nh h\u00ecnh c\u1ea7u l\u1edbn, Sorasak g\u1ee5c g\u1eb7c \u0111\u1ea7u. \u201cNg\u01b0\u01a1i ph\u00e1 h\u1ecfng \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta. Ta c\u1ee9 \u0111\u1ecbnh ch\u1edd An Nam c\u00f9ng Kampuchea \u0111\u00e1nh nhau l\u01b0\u1ee1ng b\u1ea1i c\u00e2u th\u01b0\u01a1ng th\u00ec nh\u1ea3y v\u00e0o, bao nhi\u00eau k\u1ebb d\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u1eeb Kampuchea, ta thu nh\u1eadn h\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec x\u1ea3y ra.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac \u1ea5y Ayutthaya \u0111ang c\u00f3 lo\u1ea1n?\u201d H\u1eafn nh\u01b0\u1edbn m\u00e0y h\u1ecfi l\u1ea1i. Sorasak c\u01b0\u1eddi l\u1edbn h\u01a1n.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng k\u1ebb ngu ng\u1ed1c ngh\u0129 r\u1eb1ng gi\u1ea3 m\u1ea1o l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i Prasat Thong th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm Ayutthaya \u2013 Khi ch\u00fang ta \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba k\u1ebf ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a Narai trong tay?\u201d Sorasak khinh mi\u1ec7t n\u00f3i. \u201cM\u1ed9t khi thuy\u1ebft ph\u1ee5c ph\u1ee5 v\u01b0\u01a1ng ta chi\u1ebfm l\u1ea5y ngai v\u00e0ng, ta \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ecdn ch\u00fang. B\u1ecdn ch\u00fang c\u1ee9 vi\u1ec7c ra m\u1eb7t m\u00e0 n\u1ed5i lo\u1ea1n, \u0111\u1ec3 ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e9m t\u1eebng k\u1ebb m\u1ed9t.<\/p>\n<p>\u201cVi\u1ec7c c\u1ee7a An Nam c\u00f9ng Kampuchea c\u0169ng ch\u1eb3ng m\u1ed9t ng\u00e0y hay th\u1eadm ch\u00ed v\u00e0i n\u0103m m\u00e0 xong.\u201d Ra v\u1ebb c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra \u1edf Ayutthaya, Sorasak nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1a vai v\u00e0o h\u00f2n \u0111\u00e1 g\u1ea7n \u0111\u00f3, \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c trong tay c\u1eadu ta v\u1ebd m\u1ed9t v\u00f2ng tr\u00f2n. \u201cT\u1eeb m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, ch\u00fang c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1eddn v\u1eddn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ngo\u00e0i Oudong. An Nam s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c Oudong. Ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm gi\u1eef Kampuchea, gi\u1ebft m\u1ed9t hai v\u1ecb vua, \u0111\u01b0a m\u1ed9t hai t\u00ean tr\u1ebb ranh l\u00ean ng\u00f4i, r\u1ed3i sau \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi Kampuchea s\u1ebd c\u00f9ng v\u1edbi ta \u0111\u00e1 ph\u0103ng ch\u00fang ra bi\u1ec3n. An Nam c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u1edf Kampuchea? Ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebbo \u0111\u1ea5t \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, m\u1ed9t nh\u00fam ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi s\u00fang c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u00fang ta c\u0169ng mua \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i \u0111i qua Champa nay ch\u1ed1ng mai ngh\u1ecbch, ngay c\u1ea3 nh\u00f3m \u0110\u01b0\u1eddng nh\u00e2n \u1edf \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 c\u0169ng chia n\u0103m x\u1ebb b\u1ea3y. Ch\u00fang l\u1ecdt v\u00e0o \u0111\u1ea5t Kampuchea l\u00e0 t\u1ef1 \u0111em th\u00e2n v\u00e0o r\u1eebng, may m\u1eafn c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e2n Kampuchea ch\u1ed1ng l\u01b0ng l\u00e0m danh ngh\u0129a th\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0103n kh\u00f4ng kh\u00ed m\u00e0 s\u1ed1ng, l\u1ea5y qu\u1ea3 cau l\u00e0m \u0111\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d<\/p>\n<p>\u201cN\u1ebfu nh\u01b0 Nam H\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c Chi\u00eam Th\u00e0nh?\u201d H\u1eafn c\u0169ng b\u1ecf qua \u00fd l\u1ea5p l\u1eedng c\u1ee7a Sorasak m\u00e0 h\u1ecfi ti\u1ebfp. C\u1eadu ho\u00e0ng t\u1eed tr\u1ebb nh\u00fan vai.<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i, k\u1ebb tham mu\u1ed1n qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00ec ch\u1ec9 t\u1ef1 h\u1ea1i m\u00ecnh.\u201d Ph\u00e0 kh\u00f3i ra m\u0169i, m\u1eaft Sorasak tho\u00e1ng v\u1ebb l\u1edd \u0111\u1edd, say say thu\u1ed1c. \u201cNgh\u0129 xem tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Ph\u00fa Xu\u00e2n l\u00e0 ai? M\u1ed9t to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi An Nam b\u1ecb \u0111u\u1ed5i, m\u1ed9t \u0111\u00e1m di d\u00e2n m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 t\u00f9 binh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u2013 v\u1edbi m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ef1 x\u01b0ng t\u1ef1 qu\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi. Mu\u1ed1n \u0111i xu\u1ed1ng Champa th\u00ec ch\u00fang c\u0169ng m\u1ea5t v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh \u0111\u1ebfn, x\u00e2y l\u00e0ng l\u1ea5n \u0111\u1ea5t. B\u00e2y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi An Nam, ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi Champa, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi Kampuchea s\u1ed1ng l\u1eabn v\u1edbi nhau, lo\u1ea1n nh\u1ecf c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f3a th\u00e0nh lo\u1ea1n to. B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang lo l\u1ea5y l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111em ti\u1ec1n b\u1ea1c d\u1ee5 d\u1ed7 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, l\u1ea5y quy\u1ec1n l\u1ee3i thuy\u1ebft ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n x\u1ee9, nay gi\u1ea3m mai mi\u1ec5n thu\u1ebf cho n\u00f4ng d\u00e2n - Nh\u01b0ng c\u1ee9 th\u1eed chi\u1ebfn tranh l\u1edbn m\u00e0 xem, ti\u1ec1n h\u1ebft th\u00ec Nam H\u00e0 kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng ngay l\u1eadp t\u1ee9c. \u0110\u00e1m c\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed3i \u0111\u1ec3 \u0103n th\u00ec ch\u00e9n c\u1ea3 ch\u1ee7 nh\u00e2n. Nh\u00ecn xem Kampuchea v\u1edbi Champa \u0111\u00e1nh nhau bao nhi\u00eau n\u0103m, r\u1ed1t cu\u1ed9c c\u00f3 ai th\u00f4n t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ai? Nu\u1ed1t Champa v\u00e0o b\u1ee5ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nu\u1ed1t ph\u1ea3i T\u00f4n H\u00e0nh Gi\u1ea3.\u201d<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam La ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u0169ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc?\u201d H\u1eafn v\u1eabn gi\u1eef th\u00e1i \u0111\u1ed9 n\u00f3i chuy\u1ec7n phi\u1ebfm m\u00e0 c\u01b0\u1eddi nh\u1eafc. Sorasak ph\u00e1c tay.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1ch \u0111\u00e2y n\u0103m tr\u0103m n\u0103m r\u1ed3i. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, Kampuchea v\u1eabn ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i Krung Tai<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[3]<\/a> \u0111\u1ea5y th\u00f4i.\u201d C\u1eadu ch\u1ec9 tay ra xung quanh. \u201cBan \u0111\u1ea7u, ng\u01b0\u1eddi Mon chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea5t Lavo c\u00f9ng v\u1edbi Khmer; nh\u01b0ng s\u00e1u tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Pagan m\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 Taungoo t\u1eeb Nam Chi\u1ebfu l\u1ea5n xu\u1ed1ng ph\u00eda \u0110\u00f4ng Nam, t\u1ea5n c\u00f4ng Lavo. Ph\u1ea3n kh\u00e1ng l\u1ea1i c\u1ea3 Pagan v\u00e0 Khmer, Lavo gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp ng\u1eafn ng\u1ee7i. Ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi ng\u01b0\u1eddi Tai l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Sukhothai m\u1edbi th\u00e0nh h\u00ecnh v\u00e0o b\u1ed1n tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. Ch\u00fang ta c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh nhau l\u00e2u d\u00e0i. B\u00e2y gi\u1edd, c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Mon l\u1eabn ng\u01b0\u1eddi Khmer \u0111\u1ec1u th\u1ebf n\u00e0o?\u201d<\/p>\n<p>\u201cB\u00e2y gi\u1edd, h\u00f3a ra to\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.\u201d H\u1eafn ch\u1ec9 c\u01b0\u1eddi, tuy \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra \u00fd c\u1ee7a Sorasak. Ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Nam Chi\u1ebfu, hi\u1ec7n th\u1eddi l\u00e0 V\u00e2n Nam, \u0111i xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[4]<\/a>. L\u1edbn m\u1ea1nh trong h\u1ea7u nh\u01b0 c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, hai k\u1ebb c\u00f3 c\u00f9ng ngu\u1ed3n g\u1ed1c l\u00e0 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0 Xi\u00eam La \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh k\u1ebb th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp.<\/p>\n<p>C\u1ee5c di\u1ec7n n\u01a1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ph\u1ee9c t\u1ea1p \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ed1i th\u1ee7 n\u1eefa \u0111\u1ebfn t\u1eeb ph\u00eda B\u1eafc. K\u1ebb \u0111\u1ebfn tr\u1ec5 v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eefng ch\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5t n\u00e0y? Kh\u00f4ng ph\u1ea3i Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u1ea1i Th\u00e0nh th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, th\u1eadm ch\u00ed, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, s\u1ebd c\u1ea3n l\u1ea1i. Nam H\u00e0 \u0111\u00e3 l\u1ee3i d\u1ee5ng b\u1ed1i c\u1ea3nh ph\u1ee9c t\u1ea1p \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng Nam, nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1eb7t ch\u00e2n l\u00ean chi\u1ebfm gi\u1eef n\u00f3 l\u00e0 chuy\u1ec7n kh\u00e1c.<\/p>\n<p>M\u1ea5y tr\u0103m n\u0103m r\u1ed3i, Sorasak nh\u1eb9 nh\u00e0ng n\u00f3i, nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u0103m ng\u00e0n n\u0103m, t\u1eebng t\u1ea5c \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u th\u1ea5m \u0111\u1ecf m\u00e1u x\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau l\u1ea7n \u2018tr\u0103m n\u0103m\u2019?<\/p>\n<p>\u201cB\u1ea1n ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n th\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec \u1edf Champa.\u201d H\u00fat h\u1ebft \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c, Sorasak nh\u1eeba nh\u1ef1a n\u00f3i, th\u00f4ng b\u00e1o cho h\u1eafn \u0111i\u1ec1u m\u00e0 c\u1eadu ta h\u1eb3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o l\u1ea1i. \u201cOc-nha That thu\u1ed9c phe ch\u1ee7 chi\u1ebfn nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vua Po Saut<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\">[v]<\/a> tin d\u00f9ng. L\u1ea1i c\u00f3 xung \u0111\u1ed9t c\u1ee7a Oc-nha That v\u00e0 m\u1ed9t ho\u00e0ng th\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f2a trong tri\u1ec1u. N\u00f3i \u0111\u00fang ra, ai c\u0169ng ch\u1ee7 chi\u1ebfn nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u0169ng \u0111i k\u00ecnh ch\u1ed1ng nhau, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi quy\u1ebft m\u1ed9t \u00fd. \u0110\u00e1nh m\u00e3i m\u00e0 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t qua n\u1ed5i m\u1ea5y l\u0169y \u0111\u1ea5t \u1edf Kauthara. \u0110\u1ee3i Nam H\u00e0 h\u1ecdp qu\u00e2n \u0111\u00e1nh xu\u1ed1ng th\u00ec ch\u1eb3ng bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o. K\u1ebb kh\u00f4n ph\u1ea3i bi\u1ebft ch\u1ecdn ch\u1ee7 m\u00e0 th\u1edd, ph\u00f9 tr\u1ee3 m\u1ed9t \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi nh\u1ed1n nh\u00e1o nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng lai g\u00ec?\u201d<\/p>\n<p>\u201cE r\u1eb1ng y c\u0169ng ch\u1eb3ng mu\u1ed1n th\u1edd ai l\u00e0m ch\u1ee7.\u201d H\u1eafn n\u00f3i kh\u1ebd, nh\u01b0 ch\u1ec9 cho m\u00ecnh nghe. Sorasak cong m\u00f4i nh\u01b0ng kh\u00f4ng b\u00e0n th\u00eam.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ec3 ta \u0111o\u00e1n, ng\u01b0\u01a1i \u0111ang ch\u1edd cho \u0111\u1ebfn khi y c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 hai n\u0103m r\u00f5 m\u01b0\u1eddi r\u1ed3i m\u1edbi nh\u1ea3y ra d\u00e0n x\u1ebfp, h\u1ea3?\u201d Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, c\u1eadu ta h\u01a1i nghi\u00eang ng\u01b0\u1eddi sang v\u1ed7 vai h\u1eafn. \u201cV\u1eady c\u00f3 mu\u1ed1n h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ta kh\u00f4ng? D\u00f9 k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o, ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 v\u1edbi th\u00e2n ph\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n t\u1ea1i th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec? N\u1ebfu An Nam chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Champa, ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 m\u00ecnh ch\u1ec9 c\u1ea7n nh\u1ea3y v\u00e0o l\u00f4i b\u1ea1n ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 c\u00e1i l\u00e0ng ven bi\u1ec3n l\u00e0m s\u1ee9a chung v\u1edbi ng\u01b0\u01a1i? N\u1ebfu An Nam bi\u1ebfn lo\u1ea1n, Champa gi\u00e0nh l\u1ee3i th\u1ebf th\u00ec cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ebf n\u00e0o, B\u1eafc H\u00e0 c\u0169ng s\u1ebd d\u1ef1a th\u1eddi c\u01a1 m\u00e0 nh\u1ea3y v\u00e0o ngay th\u00f4i. M\u00e0 d\u00f9 k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec tr\u1eadn chi\u1ebfn n\u00e0y c\u0169ng ch\u1eb3ng d\u1ec5 d\u00e0ng k\u1ebft th\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c, Nam H\u00e0 c\u00f3 c\u00e1i \u0111u\u00f4i \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1 kia ch\u1eb3ng mu\u1ed1n b\u1ecf \u0111\u00e2u. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea1ch \u0111inh \u2013 th\u1eadm ch\u00ed c\u00f2n kh\u00f4ng b\u1eb1ng k\u1ebb b\u1ea1ch \u0111inh khi ch\u1eb3ng ph\u1ea3i d\u00e2n n\u01b0\u1edbc n\u00e0o, trong tay kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 quy\u1ec1n, th\u00ec l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i ai nghe?\u201d<\/p>\n<p>\u201cH\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ng\u00e0i \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec?\u201d H\u1eafn c\u00e2n nh\u1eafc h\u1ecfi.<\/p>\n<p>\u201cChi\u1ebfm l\u1ea5y Kampuchea, ch\u1eb3ng h\u1ea1n. R\u1ed3i sau \u0111\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3, \u0111i l\u00ean ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.\u201d Sorasak tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean. \u201cKampuchea r\u1ea5t kh\u00f3 nhai. M\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh v\u00e0o Lovek, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u vua Sattha, \u0111\u1eb7t Kampuchea d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 qu\u1ea3n ch\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang ta. Nh\u01b0ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u1ecbu an ph\u1eadn, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i c\u1ea7u vi\u1ec7n Nam H\u00e0, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i th\u00e0nh t\u00ecnh th\u1ebf nh\u01b0 b\u00e2y gi\u1edd. N\u1ebfu nh\u01b0 ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi Kampuchea th\u00e0nh nhi\u1ec1u ti\u1ec3u qu\u1ed1c nh\u1ecf, c\u00e0i c\u1eafm ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd, t\u1eeb t\u1eeb h\u1ea1 b\u1ec7 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Oudong cho ch\u00fang t\u1ef1 \u0111\u00e1nh nhau \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n, kh\u00f4ng nhi\u1ec1u th\u00ec \u00edt, Kampuchea s\u1ebd l\u1ecdt v\u00e0o tay ta.\u201d<\/p>\n<p>\u201cD\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Minh?\u201d Nh\u00ecn v\u00e0o m\u1eaft Sorasak, h\u1eafn th\u1eadn tr\u1ecdng n\u00f3i. L\u00fd do m\u00e0 c\u1eadu ho\u00e0ng t\u1eed n\u00e0y \u0111\u1ed9t nhi\u00ean l\u00f4i k\u00e9o h\u1eafn ch\u1ee3t tr\u1edf n\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n l\u00fac n\u00e0o. C\u1eadu ta bi\u1ebft quan h\u1ec7 c\u1ee7a h\u1eafn v\u1edbi Ng\u00f4 L\u00e3ng c\u00f9ng nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0110\u00f4ng Ph\u1ed1, c\u00e0ng r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a l\u00e3o C\u1eedu trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng. Ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 t\u1eeb b\u1ecf t\u1ed5 qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u0111i xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng Nam m\u01b0u c\u1ea7u m\u1ed9t n\u01a1i sinh s\u1ed1ng. L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng d\u00e2n ch\u00fang c\u00f9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ebf l\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb n\u00e0o \u2013 cho \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb l\u00f4i k\u00e9o ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u00f5 s\u0129 lang b\u1ea1t Yamada Nagamasa bu\u1ed9c ph\u1ea3i r\u1eddi b\u1ecf Nh\u1eadt B\u1ea3n sau khi M\u1ea1c Ph\u1ee7 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh Chi\u1ebfn qu\u1ed1c, c\u00f9ng v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 vua Ayutthaya cho tr\u00fa ng\u1ee5 t\u1ea1i Ligor. Ligor \u2013 ti\u1ec3u qu\u1ed1c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda Nam b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai, m\u1edbi \u0111\u00e2y l\u1ea1i v\u1eeba n\u1ed5i d\u1eady. D\u00f9ng k\u1ebb ngo\u1ea1i nh\u00e2n \u1ed5n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ea5t ngo\u1ea1i bi\u00ean, d\u00f9ng k\u1ebb ngo\u1ea1i nh\u00e2n tr\u1ecb k\u1ebb ngo\u1ea1i nh\u00e2n \u2013 V\u00e0 sau \u0111\u00f3, h\u1ee7y di\u1ec7t b\u1ecdn h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t m\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng chuy\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e2u ph\u1ea3i l\u00e0 hi\u1ebfm th\u1ea5y x\u01b0a nay.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f9y v\u1eadn s\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i.\u201d Nh\u01b0 th\u1ec3 c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng c\u1ee7a h\u1eafn, Sorasak r\u00f9ng vai. \u201cNh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Tai ch\u00fang ta hay b\u1ecdn Taungoo c\u0169ng \u0111i t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc xu\u1ed1ng, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u1ea5t ch\u01b0 h\u1ea7u nho nh\u1ecf m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea5n ch\u1ee7 th\u00e0nh ch\u1ee7, m\u1ea1nh nh\u01b0 ng\u00e0y h\u00f4m nay. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 v\u00ec ta mu\u1ed1n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i sau n\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3n ta nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng ta cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i. \u0110\u1eddi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u1ea7n c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i, c\u00f2n th\u00e0nh b\u1ea1i ph\u1ea3i nh\u1edd v\u00e0o th\u1ef1c l\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee9 thua th\u00ec \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ng\u01b0\u1eddi ta \u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00fang kh\u00f4ng? Coi nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1ea1c v\u1edbi tr\u1eddi, th\u1eafng l\u00e0m vua thua l\u00e0m gi\u1eb7c, c\u00f2n ch\u1eb3ng h\u01a1n l\u00e0m rong r\u00eau nay \u0111\u00e2y mai \u0111\u00f3, ch\u1eb3ng c\u00f3 n\u01a1i tr\u00fa ch\u00e2n, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 lo\u1ea1i thu\u1ed9c h\u1ea1 - c\u00f4ng c\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng xong th\u00ec v\u1ee9t? K\u1ebb l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1edbn v\u00ec bi\u1ebft ngh\u0129 xa, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i lo\u1ea1i ch\u1ec9 ngh\u0129 s\u1ef1 t\u1ee7n m\u1ee7n \u0103n b\u1eefa nay lo b\u1eefa mai, s\u1ed1ng ch\u1ebft ph\u00f3 m\u1eb7c cho tr\u1eddi.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTa bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i \u0111ang l\u00e0m g\u00ec \u1edf Cheal Meas.\u201d S\u1ef1 l\u1edd \u0111\u1edd say thu\u1ed1c b\u1ea5t ch\u1ee3t ti\u00eau t\u00e1n h\u1ebft, tr\u1ea3 l\u1ea1i \u00e1nh m\u1eaft Sorasak s\u00e1ng qu\u1eafc nh\u01b0 m\u1eaft m\u00e8o, nh\u01b0 th\u1ec3 xuy\u00ean th\u1ea5u qua t\u00e2m gan h\u1eafn. \u201cTa c\u1ea7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm gi\u1eef v\u1ecbnh Xi\u00eam La.\u201d<\/p>\n<p>Ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a Sorasak tr\u1ea7m \u0111\u1ee5c, thanh \u00e2m n\u1eb1ng n\u1eb7ng nh\u01b0 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u1ea3n kh\u00e1ng n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u01b0a ra v\u1edbi c\u1eadu ta.<\/p>\n<p>Thuy\u1ebft ph\u1ee5c ph\u1ee5 v\u01b0\u01a1ng ta, h\u1eafn ch\u1ee3t nh\u1edb \u0111\u1ebfn l\u1eddi c\u1eadu ta h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u00e3 bu\u1ed9t mi\u1ec7ng n\u00f3i ra. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh em, thu\u1ed9c h\u1ea1, b\u00e8 ph\u00e1i c\u1ee7a nh\u00e0 vua Narai \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft ngay khi ng\u00e0i ta c\u00f2n tr\u00ean gi\u01b0\u1eddng b\u1ec7nh. Ayutthaya \u0111\u00e3 b\u1ecb kh\u1ed1ng ch\u1ebf ho\u00e0n to\u00e0n ch\u1ec9 trong v\u00f2ng v\u00e0i th\u00e1ng r\u1ed1i lo\u1ea1n t\u1ea1m th\u1eddi, \u0111\u1ee7 s\u1ee9c qu\u00e9t s\u1ea1ch T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng kh\u1ecfi bi\u00ean th\u1ed5. M\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ho\u00e0n h\u1ea3o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh.<\/p>\n<p>T\u1eeb b\u00e0n tay ph\u00eda sau Phra Phetracha.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ch\u00fa th\u00edch:<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[1]<\/a> <em>Chao wang na: M\u1ed9t danh x\u01b0ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi Th\u00e1i t\u1eed. L\u00fac n\u00e0y, v\u00ec chi\u1ebfn c\u00f4ng ph\u1ee5 gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi cha, Sorasak \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t danh x\u01b0ng l\u00e0 Chao wang na.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[2]<\/a> <em>Thu\u1ed1c \u0111i\u1ebfu n\u00e0y c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 x\u00ec-g\u00e0, hai \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u m\u1edf, l\u00e0 d\u1ea1ng thu\u1ed1c l\u00e1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a Myanmar, sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u00f3 l\u00e0 cheroot.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[3]<\/a> <em>Krung Tai: V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Tai (Th\u00e1i). C\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Ayutthaya t\u1ef1 g\u1ecdi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[4]<\/a> <em>Ng\u01b0\u1eddi Myanmar (Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n) c\u00f3 xu\u1ea5t x\u1ee9 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Nam Chi\u1ebfu, nay l\u00e0 V\u00e2n Nam c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Nam Chi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp v\u00e0o n\u0103m 737, g\u1ed3m 7 nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 M\u00f4ng X\u00e1, M\u00f4ng T\u00e2y, L\u00e3ng Khung, Thi L\u00e3ng, Vi\u1ec7t T\u00edch; trong \u0111\u00f3, nh\u00f3m d\u00e2n t\u1ed9c ch\u00ednh l\u00e0 B\u1ea1ch T\u1ed9c n\u00f3i ti\u1ebfng Di, m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi ti\u1ebfng Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. Trong th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 8-9, Nam Chi\u1ebfu l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia h\u00f9ng m\u1ea1nh \u00e1n ng\u1eef v\u00f9ng T\u00e2y Nam Trung Qu\u1ed1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb Nam Chi\u1ebfu \u0111\u00e1nh b\u1ea1i trong nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1eabm m\u00e1u, c\u00f3 l\u1ea7n Nam Chi\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u1ea5n chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn t\u1eadn T\u1ee9 Xuy\u00ean. Trong th\u1eddi k\u1ef3 h\u00f9ng m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u00ecnh, Nam Chi\u1ebfu \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 L\u00e0o v\u00e0 Th\u00e1i Lan. Th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 10, v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Nam Chi\u1ebfu b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5 v\u00e0 thay th\u1ebf b\u1edfi \u0110\u1ea1i L\u00fd. Nh\u00e0 Nguy\u00ean chi\u1ebfm \u0110\u1ea1i L\u00fd v\u00e0 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[5]<\/a> <em>Po Saut: B\u00e0 Tranh.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Sorasak h\u1eb3n nhi\u00ean mang t\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3, nh\u01b0ng n\u00f3 c\u00f2n \u0111\u1ebfn s\u1edbm h\u01a1n h\u1eafn ngh\u0129. L\u1ec5 Hi\u1ebfn M\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ec5 h\u1ed9i quan tr\u1ecdng trong m\u00f9a thu c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng Nam Ayutthaya, th\u00e0nh th\u1ecb Tha Chin l\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng quan tr\u1ecdng b\u1eadc nh\u1ea5t v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, hi\u1ec3n nhi\u00ean s\u1ebd nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Nh\u01b0 l\u00e0, m\u1ed9t v\u1ecb Chaophraya Phrakhlang s\u1ebd t\u1edbi d\u1ef1 l\u1ec5, v\u00e0 vi\u1ec7c \u1ea7m \u0129 m\u00e0 Sorasak g\u00e2y ra ngay tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng ch\u00f9a s\u1ebd ch\u1eb3ng m\u1ea5y ch\u1ed1c bay xa. C\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2u h\u00e1t c\u1ee7a c\u1eadu ta. T\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ebfn c\u1ea3ng Tha Chin \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111i t\u1edbi Tanawsri, Sorasak \u0111\u00e3 nh\u1eadn ngay \u0111\u01b0\u1ee3c \u2018l\u1eddi m\u1eddi\u2019 c\u1ee7a v\u1ecb Chaophraya m\u00e0 c\u1eadu ta g\u1ecdi l\u00e0 Kosa Pan. \u2018M\u1ed9t l\u00e3o l\u1ea9m c\u1ea9m c\u1ee9ng c\u00f2ng ch\u00e1n ng\u1eaft\u2019, Sorasak l\u1ea9m b\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc khi ph\u00e1c tay, quay tr\u1edf v\u00e0o d\u00e3y nh\u00e0 trong c\u1ea3ng, n\u01a1i m\u1ed9t chi\u1ebfc xe ng\u1ef1a \u0111\u00e3 \u0111\u1ee3i s\u1eb5n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a c\u1eadu ta \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 c\u1ee7a quan l\u1ea1i Tha Chin. V\u00ec nh\u00f3m c\u1ee7a Sorasak ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u00f4i ng\u01b0\u1eddi, h\u1eafn v\u00e0 g\u00e3 c\u1eadn v\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i theo, \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i c\u1eeda ch\u1edd \u0111\u1ee3i. M\u1ed9t h\u1ed3i l\u00e2u, ch\u1ee3t th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u ra g\u1ecdi h\u1eafn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[86,85,19,84,82,83,75],"class_list":["post-6009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nhat-mo-bien-thao-iii","tag-ha-tien","tag-mac","tag-nguyn","tag-nguyen-phuc","tag-nhat-mo-bien-thao-2","tag-nhu-yen","tag-truyen-lich-su"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6009"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6009\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}