{"id":4949,"date":"2011-03-10T01:51:54","date_gmt":"2011-03-09T18:51:54","guid":{"rendered":"http:\/\/lamthien.byethost24.com\/?p=4949"},"modified":"2011-03-10T01:51:54","modified_gmt":"2011-03-09T18:51:54","slug":"giai-tho%e1%ba%a1i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=4949","title":{"rendered":"Giai tho\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<p>Khi ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u00f2n b\u00f4n ba gian nan \u1edf mi\u1ec1n Nam l\u1ea9n tr\u00e1nh qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u00f3 d\u1ea5u ch\u00e2n \u00f4ng \u0111i qua, k\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, h\u1ea7u nh\u01b0 n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00f4 c\u00f9ng s\u00e2u \u0111\u1eadm. T\u1eeb ph\u01b0\u1eddng \u0103n m\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7n n\u00f4ng c\u00f9ng kh\u1ed5, \u0111\u1ebfn th\u00e0y tu ho\u1eb7c nh\u1eefng tay c\u1ef1 ph\u00fa g\u1ea1o ti\u1ec1n n\u1ee9t \u0111\u1ed1 \u0111\u1ed5 v\u00e1ch\u2026 ai ai c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n tinh th\u1ea7n h\u00e0o hi\u1ec7p v\u1edbi ch\u00faa. C\u0169ng c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt anh h\u00f9ng h\u00e0o ki\u1ec7t s\u1eb5n trong tay h\u00e0ng tr\u0103m, h\u00e0ng ng\u00e0n qu\u00e2n gia, \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n th\u1ebf khi nghe bi\u1ebft ch\u00faa sa c\u01a1, kh\u1ed5 s\u1edf \u0111\u1ec1u d\u1eabn qu\u00e2n theo v\u1ec1, k\u1ec3 c\u1ea3 l\u00e3nh t\u1ee5 \u201cng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c\u201d c\u0169ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn xin ph\u00f2 t\u00e1, r\u1ea5t m\u1ef1c trung th\u00e0nh. Chung nh\u1ea5t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea3m th\u00f4ng, l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng, l\u00e0 th\u00f3i n\u1ebft<em> \u201cKi\u1ebfn ngh\u0129a b\u1ea5t vi v\u00f4 d\u00f5ng gi\u1ea3\u201d<\/em> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u d\u00e2n tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam.<\/p>\n<p>Nh\u1edd v\u00e0o \u00fd ch\u00ed, s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, s\u1ef1 ki\u00ean tr\u00ec c\u1ed9ng c\u00f9ng c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 \u201cthi\u00ean th\u1eddi, \u0111\u1ecba l\u1ee3i, nh\u00e2n h\u00f2a\u201d n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u2013 Gia Long \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c ngai v\u00e0ng, giang san thu v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i.<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y xin ghi l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 d\u1ea5u \u1ea5n tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam d\u01b0\u1edbi th\u1eddi nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, m\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 th\u1eddi Nguy\u1ec5n \u00c1nh tr\u00e1nh T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n<p><strong>1. V\u1edbi lo\u00e0i v\u1eadt. <\/strong><\/p>\n<p>C\u00e1 s\u1ea5u, r\u1eafn bi\u1ec3n c\u1ea3n thuy\u1ec1n ng\u1ef1 ch\u00faa.<\/p>\n<p><em>Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ch\u00e1nh bi\u00ean to\u00e1t y\u1ebfu<\/em> ch\u00e9p, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m B\u00ednh Th\u00e2n (1764), <em>\u201cNg\u00e0i [Nguy\u1ec5n \u00c1nh] mu\u1ed1n nh\u01a1n ban \u0111\u00eam qua bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00f3 c\u00e1 s\u1ea5u \u0111\u00f3n ngang tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n ba l\u1ea7n, r\u1ed3i Ng\u00e0i kh\u00f4ng \u0111i; s\u00e1ng ng\u00e0y d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u00eam \u1ea5y c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c \u0111\u00f3n \u0111\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/em><\/p>\n<p>C\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3, <em>\u201cTh\u00e1ng 4 n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu (1781), Ng\u00e0i ng\u1ef1 v\u00e0o H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111i thuy\u1ec1n nh\u1ecf ra bi\u1ec3n, \u0111\u00eam t\u1ed1i qu\u00e1, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 v\u1eadt chi \u0111\u1ed9i d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y thuy\u1ec1n, m\u1edd s\u00e1ng m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea7y r\u1eafn. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u00f9ng th\u1ea7n ai c\u0169ng s\u1ee3 h\u00e3i. Ng\u00e0i gi\u1ee5c \u0111i cho mau, m\u1ed9t ch\u1eb7p b\u1ea7y r\u1eafn \u0111i h\u1ebft, r\u1ed3i thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111i ra c\u00f9 lao Ph\u00fa Qu\u1ed1c\u201d. <\/em><\/p>\n<p>C\u00e1 \u00f4ng c\u1ee9u Nguy\u1ec5n \u00c1nh, Nguy\u1ec5n \u00c1nh nh\u1edb \u01a1n c\u1ee9u t\u1eed, phong ch\u1ee9c. Trong m\u1ed9t cu\u1ed9c giao chi\u1ebfn v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n t\u1ea1i B\u00ecnh Thu\u1eadn (Phan Thi\u1ebft), Nguy\u1ec5n \u00c1nh thua ph\u1ea3i thu g\u00f3p t\u00e0n qu\u00e2n xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e1u ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda Nam. Trong l\u00fac qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n truy \u0111u\u1ed5i r\u1ea5t r\u00e1t \u1edf ph\u00eda sau th\u00ec tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00e2y tr\u1eddi \u0111en ngh\u1ecbt, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Soi R\u1ea1p (G\u00f2 C\u00f4ng) th\u00ec gi\u00f4ng b\u00e3o n\u1ed5i l\u00ean d\u1eef d\u1ed9i. T\u00ecnh th\u1ebf th\u1eadp ph\u1ea7n nguy k\u1ecbch, Nguy\u1ec5n \u00c1nh ng\u1eeda m\u1eb7t l\u00ean tr\u1eddi m\u00e0 kh\u1ea5n:<em> \u201cN\u1ebfu l\u00f2ng tr\u1eddi c\u00f2n t\u1ef1a nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, xin ph\u00f2 h\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u00c1nh n\u00e0y tho\u00e1t qua c\u01a1n th\u1eadp t\u1eed nh\u1ee9t sinh!\u201d.<\/em> C\u01a1n s\u00f3ng l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean d\u1eef d\u1ed9i th\u00eam, c\u00e1c thuy\u1ec1n T\u00e2y S\u01a1n r\u01b0\u1ee3t theo g\u1ea7n k\u1ecbp th\u00ec b\u1ecb gi\u00f3 th\u1ed5i g\u00e3y c\u1ed9t bu\u1ed3m, v\u0103ng b\u00e1nh l\u00e1i, thuy\u1ec1n xoay v\u00f2ng r\u1ed3i l\u1eadt \u00fap. Qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u0111ang th\u1eafng h\u00f3a b\u1ea1i, Nguy\u1ec5n \u00c1nh s\u1eafp l\u00e2m nguy th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng an, t\u1eeb d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc n\u1ed5i l\u00ean m\u1ed9t c\u1eb7p c\u00e1 ong k\u1eb9p hai b\u00ean m\u1ea1n thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u00e0o b\u1edd, nh\u1eb1m \u0111\u1ecba ph\u1eadn V\u00e0m L\u00e0ng, t\u1ed5ng Ki\u1ec3ng Ph\u01b0\u1edbc, G\u00f2 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Gia Long kh\u00f4ng qu\u00ean c\u00f4ng c\u1ee9u gi\u00e1, b\u00e8n phong cho c\u00e1 ong t\u01b0\u1edbc Nam H\u1ea3i \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1eedi cho m\u1ed7i l\u00e0ng duy\u00ean h\u1ea3i g\u1ea7n n\u01a1i chi\u1ebfn thuy\u1ec1n \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1eadp b\u1ebfn ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t b\u1eb1ng s\u1eafc phong th\u1ea7n, v\u1edbi l\u1ec7nh x\u00e2y c\u1ea5t m\u1ed9t \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 th\u1edd ph\u1ee5ng c\u00e1 ong, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u1ebfn m\u00f9a lo c\u00fang t\u1ebf.<\/p>\n<p>M\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e1 nh\u1ecf c\u1ee9u ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh tho\u00e1t n\u1ea1n: C\u00e1 Linh<\/p>\n<p>\u00d4ng V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n t\u00ecm th\u1ea5y trong m\u1ed9t t\u01b0 li\u1ec7u b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p <em>Excursious et Reconnaissances,<\/em> q. X, th\u00e1ng 6\/1885, tr. 178:<em> Nguy\u1ec5n \u00c1nh t\u1eeb V\u00e0m Nao [con s\u00f4ng n\u1ed1i Ti\u1ec1n Giang v\u1edbi H\u1eadu Giang \u1edf An Giang] \u0111\u1ecbnh ra bi\u1ec3n nh\u01b0ng v\u00ec th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1 nh\u1ecf t\u1ef1 nhi\u00ean nh\u1ea3y v\u00e0o thuy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi sanh nghi n\u00ean kh\u00f4ng \u0111i, sau r\u00f5 l\u1ea1i n\u1ebfu \u0111i th\u00ec kh\u1ed1n v\u00ec c\u00f3 binh ph\u1ee5c c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n t\u1ea1i Th\u1ee7 Chi\u1ebfn Sai [Ch\u1ee3 Th\u1ee7, ngang \u0111\u1ea7u C\u00f9 lao Gi\u00eang, nay thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ch\u1ee3 M\u1edbi], v\u00ec v\u1eady ng\u01b0\u1eddi [Nguy\u1ec5n \u00c1nh] \u0111\u1eb7t t\u00ean (c\u00e1 \u1ea5y) l\u00e0 c\u00e1 linh \u0111\u1ec3 tri \u00e2n. <\/em><\/p>\n<p>Chim b\u00e1o \u0111i\u1ec1m, th\u1ea7y tu \u0111o\u00e1n chuy\u1ec7n ki\u1ebft\/hung r\u1ed3i cho l\u1eddi khuy\u00ean, Nguy\u1ec5n \u00c1nh nghe theo n\u00ean tho\u00e1t ch\u1ebft<\/p>\n<p>Theo Hu\u1ef3nh Minh <em>\u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng x\u01b0a<\/em>, kho\u1ea3ng n\u0103m \u1ea5t T\u1ef5 (1775), ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh tr\u00e1nh m\u1eb7t T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ea1y v\u00e0o Nam, xu\u1ed1ng t\u1edbi \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. N\u00e1u m\u00ecnh trong b\u1ed9 y ph\u1ee5c d\u00e2n d\u00e3, Ng\u00e0i c\u00f9ng v\u1edbi n\u0103m s\u00e1u v\u1ecb quan theo h\u1ea7u \u0111\u1ebfn xin t\u00e1 t\u00fac n\u01a1i ch\u00f9a Long Tuy\u1ec1n. M\u1eb7c d\u1ea7u kh\u00f4ng r\u00f5 Ng\u00e0i l\u00e0 ai, nh\u01b0ng H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng tr\u1ee5 tr\u00ec c\u0169ng s\u1eb5n l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m bao dung, v\u00ec c\u1eeda ch\u00f9a v\u1ed1n ch\u1eb3ng h\u1eb9p ai, g\u1eb7p khi ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u0111au y\u1ebfu, H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng t\u1ef1 tay ch\u1ea9n m\u1ea1ch h\u1ed1t thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ea5t t\u1eadn t\u00ecnh.<br \/>\nM\u1ed9t \u0111\u00eam c\u00f3 chim linh bay v\u1ea7n v\u0169 quanh ch\u00f9a, k\u00eau la inh \u1ecfi m\u00e3i d\u01b0\u1eddng b\u00e1o \u0111i\u1ec1m g\u00ec. Th\u1ea5y l\u1ea1, H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh tay xem \u0111i\u1ec1u hung ki\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o. \u0110o\u00e1n bi\u1ebft s\u1ebd c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eb3ng l\u00e0nh cho kh\u00e1ch l\u1ea1 ph\u01b0\u01a1ng xa, H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng ng\u1eadm ng\u00f9i b\u1ea3o ch\u00faa Nguy\u1ec5n:<br \/>\n<em>- Qu\u00fd kh\u00e1ch n\u00ean xa l\u00e1nh ch\u1ed1n n\u00e0y, \u1edf l\u00e2u \u1eaft c\u00f3 chuy\u1ec7n ch\u1eb3ng l\u00e0nh x\u1ea3y ra. <\/em><br \/>\nVua nghe theo. Th\u1ebf l\u00e0 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 truy l\u00f9ng c\u1ee7a qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n<p>Sau khi l\u00ean ng\u00f4i Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Gia Long, nh\u1edb c\u00f4ng \u01a1n H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng ch\u00f9a Long Tuy\u1ec1n, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 10 (T\u00e2n T\u1ef5, 1811), nh\u00e0 vua ng\u1ef1 t\u1ee9 t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 Long Nguy\u00ean (b\u00e3i \u0111\u1ea5t r\u1ed3ng), thay cho t\u00ean c\u0169 ch\u00f9a l\u00e0 Long Tuy\u1ec1n (su\u1ed1i r\u1ed3ng), \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea5p m\u1ed9t s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i m\u1eabu \u0111\u1ec3 ch\u00f9a l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa, v\u00e0 cho qu\u00e2n l\u00ednh g\u00ecn gi\u1eef ng\u00f4i ch\u00f9a, k\u1ec3 nh\u01b0 \u201cch\u00f9a vua\u201d, (Sau, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi Thi\u1ec7u Tr\u1ecb \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 Linh Th\u1ee9u).<\/p>\n<p><em>\u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed<\/em> ch\u00e9p v\u1ec1 ng\u00f4i ch\u00f9a Linh Th\u1ee9u: <em>\u201c\u1edf th\u00f4n Th\u1ecbnh Ph\u00fa, huy\u1ec7n Ki\u1ebfn H\u01b0ng, ch\u00f9a r\u1ea5t c\u1ed5, c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i danh th\u1eafng, n\u0103m Gia Long th\u1ee9 10 ban bi\u1ec3n ng\u1ea1ch \u0111\u1ec1 \u201cLong Tuy\u1ec1n t\u1ef1\u201d, n\u0103m th\u1ee9 11 s\u01b0 ch\u00f9a m\u1ed9 10 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1eb7t l\u00e0m phu ch\u00f9a, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh dao, n\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 1, \u0111\u1ed5i t\u00ean hi\u1ec7n nay\u201d. <\/em><\/p>\n<p><strong>2. V\u1edbi c\u00e2y c\u1ecf <\/strong><\/p>\n<p>Hai lo\u00e0i c\u00e2y mi\u1ec1n Nam \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n \u00c1nh ban m\u1ef9 danh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem nh\u01b0 \u201cQu\u1ed1c d\u1ee5ng\u201d<\/p>\n<p><em>C\u00e2y b\u1ea7n <\/em><\/p>\n<p>Chuy\u1ec7n k\u1ec3 r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ea7n Nguy\u1ec5n \u00c1nh ch\u1ea1y n\u1ea1n theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n (ng\u00e3 Ba Tri) v\u00e0o H\u00e0m Long (sau do k\u1ef5 h\u00fay Gia Long, n\u00ean \u0111\u1ed5i g\u1ecdi H\u00e0m Lu\u00f4ng). N\u1eeda \u0111\u00eam \u0111i l\u1ea1c v\u00e0o r\u1ea1ch Ba Lai (C\u00e1i M\u00edt), d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3ng Tam Qu\u1ea3n (x\u00e3 Hi\u1ec7p H\u01b0ng, Gi\u1ed3ng Tr\u00f4m), ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u1ee5 gi\u00e0 t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n Kh\u01b0\u01a1ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0a ra C\u00f9 lao \u0110\u1ea5t \u0111\u1ebfn n\u01a1i an to\u00e0n, k\u00edn \u0111\u00e1o. T\u1ea1i n\u01a1i \u1ea9n tr\u1ed1n, v\u00ec \u0111ang \u0111\u00eam l\u1ea1i nh\u00e0 ngh\u00e8o n\u00ean gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ea1c (l\u00e0m ch\u1ee9c Cai n\u00ean c\u0169ng g\u1ecdi Cai H\u1ea1c) d\u00e2ng l\u00ean b\u1eefa \u0103n \u0111\u1ea1m b\u1ea1c \u0111\u1ee1 \u0111\u00f3i: c\u01a1m ngu\u1ed9i \u0103n v\u1edbi m\u1eafm s\u1ed1ng c\u00e1 ch\u1ed1t c\u1eb7p tr\u00e1i b\u1ea7n. C\u00f3 l\u1ebd do \u0111\u00f3i l\u1ea1i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng m\u00f3n l\u1ea1 mi\u1ec7ng n\u00ean ch\u00faa khen ngon, v\u00e0 h\u1ecfi t\u00ean tr\u00e1i. \u00d4ng Cai H\u1ea1c b\u1ea9m: <em>\u201cTr\u00e1i \u1ea5y t\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1eb9p, h\u1ea1 d\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00e2u l\u00ean\u201d<\/em>. Ch\u00faa cho ph\u00e9p n\u00f3i. Cai H\u1ea1c ch\u1ec9 v\u00e0o r\u1eb7ng c\u00e2y c\u1eb7p m\u00e9 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu s\u00e1ng b\u1edfi kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u01a1 man n\u00e0o l\u00e0 con \u0111om \u0111\u00f3m, v\u00e0 th\u01b0a l\u00e0 tr\u00e1i b\u1ea7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i th\u00eam v\u00e0i \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a n\u00f3 nh\u01b0, cho d\u00f9 c\u00f3 b\u1ecb ng\u1eadp m\u1eb7n c\u00e2y b\u1ea7n v\u1eabn kh\u00f4ng h\u00e9o l\u00e1, v\u1eabn ki\u00ean c\u01b0\u1eddng gi\u1eef \u0111\u1ea5t (ch\u1ed1ng x\u00f3i l\u1edf)\u2026 Th\u1ea5y d\u00e1ng c\u00e2y gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e2y li\u1ec5u trong thi ph\u00fa \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t th\u1ea5p, b\u00e3i b\u00f9n n\u00ean ch\u00faa ban cho c\u00e2y b\u1ea7n m\u1ef9 danh l\u00e0 th\u1ee7y li\u1ec5u \u2013 lo\u1ea1i li\u1ec5u m\u1ecdc d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><em>C\u00e2y m\u00f9 u<\/em><\/p>\n<p>C\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111\u00e3 ban cho c\u00e2y m\u00f9 u l\u00e0 nam mai (c\u00e2y mai ph\u01b0\u01a1ng nam \u2013 ch\u00e9p trong s\u1ef1 t\u00edch Gia Long t\u1ea9u qu\u1ed1c). N\u0103m K\u1ef7 T\u1ef5, B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u: \u201c<em>K\u1ebf ho\u1ea1ch 10 n\u0103m kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng tr\u1ed3ng c\u00e2y, v\u00ec v\u1eady xin s\u1ee9c \u0111\u1ec1u kh\u1eafp trong c\u00e1c h\u1ea1t ph\u1ea3i t\u1eadn d\u1ee5ng \u0111\u1ea5t m\u00e0 tr\u1ed3ng th\u1eadt nhi\u1ec1u nh\u1eefng lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 kinh t\u1ebf cao. Sau 5 n\u0103m, 10 n\u0103m, \u0111i ki\u1ec3m tra, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00ec ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng<\/em>\u201d (<em>\u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c<\/em>), \u0111\u1ed3ng th\u1eddi cho ch\u1ecdn m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e2y kinh t\u1ebf cao \u1ea5y l\u00e0 c\u00e2y m\u00f9 u, \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u1eafc nh\u1edb k\u1ef7 ni\u1ec7m ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng (Gia Long) th\u1eddi c\u00f2n b\u00f4n ba l\u1eadn \u0111\u1eadn \u1edf mi\u1ec1n Nam, Ng\u00e0i \u0111\u00e3 ban cho m\u00f9 u m\u1ef9 danh l\u00e0 nam mai, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi khuy\u1ebfn d\u1ee5 r\u1eb1ng, tr\u1ed3ng nam mai \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u00e2y cao b\u00f3ng m\u00e1t c\u0169ng \u0111em l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ee3i \u00edch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, do \u0111\u00f3 nh\u00e0 vua cho tr\u1ed3ng ngay hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o mi\u1ebfu th\u1edd x\u00e3 t\u1eafc \u0111\u1ec3 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><strong>3. V\u1ec1 c\u01a1m \u0103n, n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng <\/strong><\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u00c1nh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9 gi\u00e1 l\u00eanh \u0111\u00eanh gi\u1eefa bi\u1ec3n, nh\u1ecbn kh\u00e1t 7 ng\u00e0y \u0111\u00eam, tr\u1eddi \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng li\u1ec1n cho n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 7 n\u0103m Qu\u00fd M\u00e3o (1783), <em>\u201cNg\u00e0i ra c\u1eeda bi\u1ec3n Ma Ly th\u00e1m t\u00ecnh th\u1ebf gi\u1eb7c, g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c h\u01a1n 20 chi\u1ebfc v\u1ee5t t\u1edbi v\u00e2y s\u00e1t thuy\u1ec1n ng\u1ef1, thuy\u1ec1n ng\u1ef1 k\u00e9o bu\u1ed3m ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng, l\u00eanh \u0111\u00eanh ngo\u00e0i bi\u1ec3n 7 ng\u00e0y \u0111\u00eam, trong thuy\u1ec1n h\u1ebft n\u01b0\u1edbc, qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u kh\u00e1t, Ng\u00e0i l\u1ea5y l\u00e0m lo, ng\u1eefa m\u1eb7t l\u00ean tr\u1eddi kh\u1ea5n r\u1eb1ng: Nh\u01b0 t\u00f4i c\u00f3 m\u1ea1ng l\u00e0m vua, xin cho thuy\u1ec1n gh\u00e9 v\u00e0o trong b\u1edd \u0111\u1ec3 c\u1ee9u t\u00e1nh m\u1ea1ng m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n! N\u1ebfu kh\u00f4ng, th\u1eddi thuy\u1ec1n ch\u00ecm xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, t\u00f4i c\u0169ng cam t\u00e2m\u201d<\/em>. R\u1ed3i th\u1eddi gi\u00f3 l\u1eb7ng s\u00f3ng im, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc thuy\u1ec1n ng\u00f3 th\u1ea5y m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 nhi\u00ean chia ra d\u00f2ng tr\u1eafng d\u00f2ng \u0111en, th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc trong, trong thuy\u1ec1n c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00fac u\u1ed1ng, n\u1ebfm th\u1ea5y ng\u1ecdt, li\u1ec1n la to l\u00ean r\u1eb1ng: <em>\u201cN\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt! N\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt!\u201d<\/em>. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd ai c\u0169ng gi\u00e0nh nhau m\u00fac u\u1ed1ng. Ng\u00e0i m\u1eebng, khi\u1ebfn m\u00fac 4, 5 chum, r\u1ed3i n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n l\u1ea1i y nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Khi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 lui r\u1ed3i, thuy\u1ec1n ng\u1ef1 l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 Ph\u00fa Qu\u1ed1c. B\u00e0 Qu\u1ed1c m\u1eabu nghe Ng\u00e0i v\u1ec1, m\u1eebng qu\u00e1. Ng\u00e0i thu\u1eadt l\u1ea1i nh\u1eefng t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u1ed5 s\u1edf khi \u1edf bi\u1ec3n, B\u00e0 Qu\u1ed1c m\u1eabu than r\u1eb1ng: <em>\u201cCon \u0111i kh\u1eafp ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1eb7t bi\u1ec3n, nhi\u1ec1u l\u00fac gian nan; nh\u01b0ng \u1edf n\u00fai th\u1eddi g\u1eb7p gi\u00f3 l\u1edbn, \u1edf bi\u1ec3n th\u1eddi g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, coi \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u00fd tr\u1eddi, con \u0111\u1eebng l\u1ea5y gian hi\u1ec3m m\u00e0 ng\u00e3 l\u00f2ng!\u201d<\/em>. Ng\u00e0i l\u1ea1y t\u1ea1 r\u1eb1ng: <em>\u201cXin v\u00e2ng l\u1eddi m\u1eb9 d\u1ea1y\u201d.<\/em> Ng\u00e0i tuy c\u00f2n d\u01b0\u1ee1ng h\u1ed1i (ch\u1ecbu \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 \u0111\u1ee3i th\u1eddi v\u1eadn) m\u00e0 gi\u00f3 n\u00fai n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, \u1ee9ng nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t, th\u1ee9c gi\u1ea3 ai c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 m\u1ea1ng l\u00e0m vua.<\/p>\n<p>Nam k\u1ef3 d\u00e2ng th\u1ed5 s\u1ea3n l\u00ean vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c<\/p>\n<p><em>Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ch\u00e1nh bi\u00ean to\u00e1t y\u1ebfu<\/em> ch\u00e9p, th\u00e1ng 7 n\u0103m T\u00e2n M\u00f9i (1871) Ch\u00e1nh t\u1ed5ng Tr\u1ea7n V\u0103n Y \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ed3 s\u1ea3n v\u1eadt (chi\u1ebfu b\u00f4ng, m\u1eadt ong, s\u00e1p, n\u01b0\u1edbc m\u1eafm, c\u00e1 kh\u00f4, l\u00f4ng chim v.v.) nh\u1edd \u0111\u1ea1o Ph\u00fa Y\u00ean d\u00e2ng l\u00ean. Ng\u00e0i d\u1ea1y r\u1eb1ng: <em>\u201cL\u00f2ng d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf, thi\u1ec7t b\u1edfi \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 s\u00e2u\u201d<\/em>. Ng\u00e0i nh\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i ph\u00fa <em>Nam k\u1ef3 th\u1ed5 s\u1ea3n<\/em>.<\/p>\n<p><strong>4. Nh\u00e2n d\u00e2n che ch\u1edf, gi\u00fap \u0111\u1ee1 <\/strong><\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u00c1nh tho\u00e1t n\u1ea1n nh\u1edd b\u1ecdn \u0103n m\u00e0y, b\u00e8n nh\u1edb \u01a1n.<\/p>\n<p>Theo V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng S\u1ec3n k\u1ec3 trong <em>S\u00e0i G\u00f2n n\u0103m x\u01b0a<\/em>, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t t\u1eeb l\u00e0ng Nh\u01a1n Giang (tr\u01b0\u1edbc 1855 t\u00ean Nh\u01a1n Ng\u00e3i, v\u00f9ng Ch\u1ee3 Qu\u00e1n) \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u01b0\u1eddng C\u1ea7u Kho, x\u01b0a kia nh\u00e0 ph\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac l\u1eafm, m\u1ed7i nh\u00e0 chung quanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c, c\u00e2y tr\u00e1i sum s\u00ea. G\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t x\u00f3m nguy\u00ean l\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0103n xin \u0103n m\u00e0y khi tr\u01b0\u1edbc. Thu\u1edf Nguy\u1ec5n \u00c1nh t\u1ef5 n\u1ea1n trong Nam, b\u1ecdn n\u00e0y c\u00f3 c\u00f4ng c\u1ee9u gi\u00e1. Theo kh\u1ea9u truy\u1ec1n, b\u1eefa \u0111\u00f3 binh T\u00e2y S\u01a1n truy n\u00e3 ng\u1eb7t l\u1eafm. T\u01b0\u1edfng vua kh\u00f3 tho\u00e1t ch\u1ebft. May sao ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u1ecdn \u0103n m\u00e0y ra tay \u1ee7ng h\u1ed9. M\u1ed9t m\u1eb7t h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1eddng cho vua \u1ea9n n\u00fap. M\u1ed9t m\u1eb7t h\u1ecd x\u00fam l\u1ea1i k\u1ebb \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, \u0111\u1ee9a \u0111\u1eadp th\u00f9ng\u2026 l\u00e0m ph\u1edf l\u1edf th\u1ebf n\u00e0o, binh t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n ng\u1ed9 t\u01b0\u1edfng binh m\u00e3 ch\u00faa Nguy\u1ec5n t\u1ee5 t\u1eadp n\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u00f4ng l\u1eafm, e qu\u1ea3 b\u1ea5t \u0111\u1ecbch ch\u00fang, n\u00ean h\u1ecd r\u00fat lui. Nguy\u1ec5n \u00c1nh tho\u00e1t n\u1ea1n. V\u1ec1 sau nh\u1edb \u01a1n x\u01b0a, Gia Long cho ph\u00e9p l\u1eadp x\u00f3m n\u00e0y, ban cho ba ch\u1eef:<em> \u201cT\u00e2n L\u1ed9c ph\u01b0\u1eddng\u201d<\/em> (ph\u01b0\u1eddng l\u00e0 x\u00f3m).<\/p>\n<p><strong>5. V\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kh\u01a1me<\/strong><\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Kh\u01a1me t\u00f2ng qu\u00e2n theo v\u1ec1 v\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i trung th\u00e0nh ch\u00faa Nguy\u1ec5n<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 T\u1ed3n A La, Th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Uy\/Oai vi\u1ec5n (\u1edf b\u1edd ph\u00eda \u0111\u00f4ng s\u00f4ng Tr\u00e0 \u00d4n, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a, \u0111\u1eb7t t\u1eeb n\u0103m K\u1ef7 H\u1ee3i \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h\u01b0ng, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0m l\u1ef5 s\u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c H\u00f3a \u2013 Tr\u00e0 Vinh nay), <em>\u201cv\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi Cao M\u00ean, \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h\u01b0ng th\u01b0\u1eddng theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 c\u00f4ng theo \u0111i V\u1ecdng C\u00e1c, qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n binh Xi\u00eam La, ki\u00eam qu\u1ea3n hai ph\u1ee7 Tr\u00e0 Vinh, M\u00e2n Th\u00edt\u201d,<\/em> do l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00f4ng to, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh tin y\u00eau n\u00ean ban cho t\u00ean Vi\u1ec7t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n, l\u00e3nh coi kho\u1ea3ng 5.000 qu\u00e2n h\u1ea7u h\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kh\u01a1 me (\u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho y ph\u1ee5c nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t). \u00d4ng m\u1ea5t th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Canh Th\u00ecn (1820). Khi \u1ea5y, vua Minh M\u1ea1ng truy\u1ec1n d\u1ee5 B\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng: <em>\u201cNguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n tuy l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m t\u00f4i, th\u1edd \u0110\u1ee9c ti\u00ean \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u1ed9t l\u00f2ng trung ngh\u0129a, thi\u1ec7t n\u00ean th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc!\u201d<\/em>. Truy\u1ec1n quan tuy\u00ean l\u1eddi d\u1ee5, Ng\u00e0i cho \u00e2n t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0 cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m T\u00e0u, 20 c\u00e2y v\u1ea3i, 200 quan ti\u1ec1n. (Sau \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 9 T\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf). \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh t\u1ed5 b\u1ea3o B\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng<em>: \u201cNg\u01b0\u1eddi T\u1ed3n v\u1ed1n trung d\u00f5ng, nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i Kim M\u1eadt \u0110\u00ea nh\u00e0 H\u00e1n b\u00ean T\u00e0u, khi tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n b\u1eaft, th\u1ebf m\u00e0 \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 h\u1ebft, thi\u1ec7t l\u00e0 m\u1ea1nh v\u00e0 kh\u00f4n\u201d. <\/em><\/p>\n<p>V\u1eabn theo <em>Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ch\u00e1nh bi\u00ean to\u00e1t y\u1ebfu<\/em>, v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m T\u00e2n d\u1eadu (1801), ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111\u00f2i c\u00e1c v\u1ec7 h\u1eadu qu\u00e2n v\u1ec1 Kinh, l\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u00fac tr\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh b\u1ecb h\u00e3m, T\u1ed3n b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, T\u1ed3n gi\u1ea3 \u0111\u00f2 h\u1ebft s\u1ee9c gi\u00fap gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh m\u00ecnh, qu\u00e2n m\u00ecnh k\u00eau m\u00e0 T\u1ed3n kh\u00f4ng ng\u00f3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c l\u1ea5y l\u00e0m tin, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd l\u00e9n tr\u1ed1n v\u1ec1. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi T\u1ed3n r\u1eb1ng:<em> \u201cKhi \u0111i theo gi\u1eb7c sao m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eef th\u1ebf?\u201d.<\/em> T\u1ed3n n\u00f3i: <em>\u201cNh\u01b0 kh\u00f4ng l\u00e0m cho qu\u00e2n ta b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u1eddi gi\u1eb7c kh\u00f4ng tin, n\u00f3 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tin l\u00e0m sao \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n l\u00ednh m\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d<\/em>. Ai c\u0169ng ph\u1ee5c l\u00e0 c\u00f3 tr\u00ed.<\/p>\n<p>Nh\u1edb \u01a1n che ch\u1edf v\u00e0 c\u1ea3m th\u00f4ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u01a1 c\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u00e0o, Nguy\u1ec5n \u00c1nh truy\u1ec1n d\u1ee5: Cho ng\u01b0\u1eddi Kh\u01a1me \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do khai th\u00e1c thu\u1ef7 l\u1ee3i, kh\u00f4ng th\u00e2u thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Theo <em>Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ch\u00e1nh bi\u00ean to\u00e1t y\u1ebfu<\/em>, th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m \u0110inh s\u1eedu (1817), vua Gia Long ban d\u1ee5: <em>\u201cC\u1ea5m d\u00e2n ta kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3nh mua c\u00e1c ch\u1ed7 th\u1ee7y l\u1ee3i c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p\u201d<\/em>. Do tu\u00e2n th\u1ee7 l\u1eddi d\u1ee5 \u0111\u1eb7c \u00e2n n\u00e0y m\u00e0 Tri huy\u1ec7n Tr\u00e0 Vinh Th\u1ee7 Khoa Ngh\u0129a ph\u1ea3i ch\u1ecbu oan \u00e1n L\u00e1ng Th\u00e9. Ch\u00fang ta c\u00f2n nh\u1edb, l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u1edf L\u00e1ng Th\u00e9 (Tr\u00e0 Vinh) c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi h\u1ed1i l\u1ed9 v\u1edbi quan tr\u00ean gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n khai th\u00e1c t\u00f4m c\u00e1 d\u01b0\u1edbi r\u1ea1ch. Ng\u01b0\u1eddi Kh\u01a1me kh\u00f4ng ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean \u1ee9c l\u00f2ng \u0111\u1ec7 \u0111\u01a1n khi\u1ebfu n\u1ea1i l\u00ean huy\u1ec7n, nh\u1edd can thi\u1ec7p. Tri huy\u1ec7n B\u00f9i H\u1eefu Ngh\u0129a \u0111i\u1ec1u tra, n\u1eafm ch\u1eafc v\u1ea5n \u0111\u1ec1, b\u00e8n n\u00f3i: <em>\u201cVi\u1ec7c tha th\u1ee7y l\u1ee3i l\u00e0 \u00e2n ngh\u0129a cu\u1ea3 vua Th\u1ebf T\u1ed5. Nay ai nh\u1ecf h\u01a1n Ng\u00e0i m\u00e0 \u0111\u1ee9ng b\u00e1n L\u00e1ng Th\u00e9 th\u00ec c\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u c\u0169ng kh\u00f4ng sao\u201d<\/em>. R\u1ed3i cho ph\u00e9p n\u00f4ng d\u00e2n Kh\u01a1me \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u00e0i l\u01b0\u1edbi t\u1ef1 do nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng thu\u1ebf th\u1ee7y l\u1ee3i cho b\u1ea5t k\u1ef3 ai. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kia \u1ef7 quy\u1ec1n th\u1ebf \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp h\u1ecd. Hai b\u00ean x\u00f4 x\u00e1t g\u00e2y \u0111\u1ed5 m\u00e1u. S\u1eb5n gh\u00e9t t\u00ednh ki\u00eau h\u00e3nh c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c c\u1ee7a B\u00f9i, quan t\u1ec9nh cho l\u00ednh \u0111\u1ebfn b\u1eaft \u00f4ng v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e9t x\u1eed. B\u00f9i b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i ch\u1ee7 m\u01b0u \u0111\u1ec3 d\u00e2n l\u00e0m lo\u1ea1n, b\u00e8n th\u01b0\u1ee3ng s\u1edb xin c\u00e1ch ch\u1ee9c \u00f4ng r\u1ed3i k\u1ebft \u00e1n tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, t\u1ed9i n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u00e9m li\u1ec1n, ph\u1ea3i ng\u1ed3i t\u00f9, \u0111\u1ee3i l\u1ecbnh vua ph\u00ea chu\u1ea9n v\u00e0o m\u1ed7i m\u00f9a thu h\u00e0ng n\u0103m (g\u1ecdi thu th\u1ea9m). Do \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 tranh th\u1ee7 \u0111\u00f2i l\u1ea1i m\u1ea1ng s\u1ed1ng cho ch\u1ed3ng, theo l\u1eddi truy\u00ean, v\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 b\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb T\u1ed3n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh van xin, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean t\u1ee9c t\u1ed1c l\u1eb7n l\u1ed9i t\u1eadn kinh s\u01b0<em> \u201cgi\u00f3ng tr\u1ed1ng tam t\u00f2a\u201d<\/em> th\u01b0\u1ee3ng s\u1edb k\u00eau oan. Nh\u1edd \u0111\u00f3 \u00f4ng tho\u00e1t ch\u1ebft, nh\u01b0ng ph\u1ea3i theo qu\u00e2n ti\u1ec1n hi\u1ec7u l\u1ef1c, \u0111\u00e1i c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vua cho l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ebf chi\u1ebfn s\u0129 t\u1eed tr\u1eadn, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0u \u00e1i t\u1eed s\u0129 mi\u1ec1n Nam<\/p>\n<p><em>Qu\u1ed1c tri\u1ec1u ch\u00e1nh bi\u00ean to\u00e1t y\u1ebfu<\/em> ghi:<em> \u201cTh\u00e1ng 7 n\u0103m T\u00e2n T\u1ef5 (1821), vua Minh M\u1ea1ng cho l\u1eadp hai \u0111\u00e0n t\u1ebf chi\u1ebfn s\u0129 Nam, B\u1eafc, t\u1eed tr\u1eadn (nh\u01b0ng t\u1ebf Nam chi\u1ebfn s\u0129 th\u1eddi l\u1ec5 ph\u1ea9m tr\u1ecdng h\u01a1n)\u201d<\/em>.<\/p>\n<p><strong>6. M\u1ed9t s\u1ed1 s\u01a1n danh, \u0111\u1ecba danh, thu\u1ef7 danh l\u1ecbch s\u1eed <\/strong><\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1eb7t g\u1ecdi m\u1ed9t s\u1ed1 s\u01a1n danh, \u0111\u1ecba danh, thu\u1ef7 danh\u2026 \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb k\u1ef7 ni\u1ec7m n\u01a1i Nguy\u1ec5n \u00c1nh t\u1eebng d\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn trong th\u1eddi gian c\u00f2n l\u1ea9n tr\u00e1nh qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n<p><em>N\u00fai C\u1ea5m: <\/em><\/p>\n<p>L\u00e0 ng\u1ecdn n\u00fai ti\u00eau bi\u1ec3u v\u00f9ng Th\u1ea5t S\u01a1n (An Giang \u2013 cao nh\u1ea5t, v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u huy\u1ec1n tho\u1ea1i nh\u1ea5t). Ngay t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a n\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh m\u1ed9t truy\u1ec1n thuy\u1ebft, r\u1eb1ng ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u00f3 \u0111\u1ebfn l\u1ea9n tr\u1ed1n tr\u00ean n\u00fai n\u00e0y, do v\u1eady c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 n\u00fai C\u1ea5m (\u0111o\u00e0n h\u1ed9 gi\u00e1 <em>c\u1ea5m<\/em> b\u1ea5t k\u1ef3 ai l\u00e9o h\u00e1nh khu v\u1ef1c n\u00e0y, v\u00e0 canh ph\u00f2ng r\u1ea5t nghi\u00eam ng\u1eb7t, s\u1ee3 b\u1ecb \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t hi\u1ec7n).<\/p>\n<p><em>\u0110\u1ecba danh Gi\u00e1 Ng\u1ef1:<\/em><\/p>\n<p>\u1ea4p Gi\u00e1 Ng\u1ef1 thu\u1ed9c x\u00e3 T\u00e2n H\u01b0ng \u0110\u00f4ng (C\u00e0 Mau). X\u01b0a, Nguy\u1ec5n \u00c1nh t\u1eeb r\u1ea1ch C\u00e1i R\u1eafn ra bi\u1ec3n ph\u1ea3i qua r\u1ea1ch Rau Gi\u1eeba, t\u1edbi r\u1ea1ch C\u00e1i N\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 ra s\u00f4ng B\u00e3i H\u00e1p m\u1edbi ra V\u1ecbnh Xi\u00eam La (\u0111i ng\u1ea3 n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i qua s\u00f4ng \u00d4ng \u0110\u1ed1c). Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u00f3 d\u1eebng l\u1ea1i t\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i thu\u1ed9c h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng B\u00e3i H\u00e1p, \u1edf ch\u1ed7 v\u00e0m r\u1ea1ch C\u00e1i N\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 ra \u0111\u1ec3 c\u1ee5 b\u1ecb th\u00eam l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, nh\u01b0ng do nh\u1eb1m l\u00fac m\u01b0a b\u00e3o, cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i kho\u1ea3ng n\u1eeda th\u00e1ng. Khi Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111i r\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi trong v\u00f9ng g\u1ecdi n\u01a1i \u0111\u00e2y l\u00e0 x\u00f3m Gi\u00e1 Ng\u1ef1, sau n\u00e2ng l\u00ean th\u00e0nh \u1ea5p, v\u1eabn d\u00f9ng t\u00ean \u1ea5y. (Theo Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hi\u1ebfu, <em>T\u00ecm hi\u1ec3u ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ecba danh Nam B\u1ed9<\/em>).<\/p>\n<p><em>\u0110\u1ecba danh Long H\u01b0ng v\u00e0 C\u00e2y Da B\u1ebfn Ng\u1ef1:<\/em><\/p>\n<p>N\u0103m \u0110inh M\u00f9i \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi trung h \u01b0ng khi Nguy\u1ec5n \u00c1nh t\u1eeb Xi\u00eam La tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf N\u01b0\u1edbc Xo\u00e1y (g\u1ecdi \u0111\u1ed3n<em> H\u1ed3i Oa<\/em> x\u00e2y \u0111\u1eafp n\u0103m \u0110inh T\u1ef5 1787, thu\u1ed9c th\u00f4n T\u00e2n Long, huy\u1ec7n V\u0129nh An, nay thu\u1ed9c x\u00e3 Long H\u01b0ng, huy\u1ec7n L\u1ea5p V\u00f2, \u0110\u1ed3ng Th\u00e1p). Trong th\u1eddi gian tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2y, \u00f4ng th\u01b0\u1eddng ra ng\u1ed3i c\u00e2u c\u00e1, ho\u1eb7c suy ngh\u0129 lo toan vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u01a1 \u0111\u1ed3 t\u1ea1i g\u1ed1c da s\u00e1t m\u00e9 r\u1ea1ch. Sau khi l\u00ean ng\u00f4i, Gia Long cho \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00f4n T\u00e2n Long th\u00e0nh th\u00f4n Long H\u01b0ng v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e2y da b\u00ean n\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 \u00f4ng ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n gian g\u1ecdi l\u00e0 C\u00e2y Da B\u1ebfn Ng\u1ef1.<em> \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed<\/em> ghi: N\u0103m T\u1ef1 \u0110\u1ee9c th\u1ee9 2 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Do\u00e3n U\u1ea9n tra h\u1ecfi s\u1ef1 t\u00edch c\u0169, chu\u1ea9n cho l\u1eadp bia \u1edf n\u1ec1n \u0111\u1ed3n c\u0169 \u0111\u1ec3 ghi th\u1eafng t\u00edch.<\/p>\n<p><em>R\u1ea1ch Long \u1ea8n v\u00e0 Ao Ng\u1ef1: <\/em><\/p>\n<p>T\u00ean tr\u01b0\u1edbc r\u1ea1ch Long \u1ea8n l\u00e0 R\u1ea1ch R\u1eafn, m\u1ed9t nh\u00e1nh c\u1ee7a s\u00f4ng B\u1ea3y H\u00e1p, d\u00e0i ch\u1eebng 7 c\u00e2y s\u1ed1, r\u1ed9ng 30 th\u01b0\u1edbc, ng\u1ecdn \u0103n th\u00f4ng t\u1edbi x\u00f3m \u00d4ng T\u1ef1, thu\u1ed9c x\u00e3 Phong L\u1ea1c (C\u00e0 Mau) b\u1eb1ng m\u1ed9t con kinh \u0111\u00e0o.<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, l\u00fac Nguy\u1ec5n \u00c1nh b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n truy \u0111u\u1ed5i, c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi \u00f4ng l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u00e2y, n\u00ean sau n\u00e0y d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi n\u01a1i \u0111\u00e2y l\u00e0 r\u1ea1ch Long \u1ea8n.<\/p>\n<p>Khi b\u1ecb bao v\u00e2y, nh\u1edd c\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e0ng <em>\u201cli\u1ec1u m\u00ecnh c\u1ee9u ch\u00faa\u201d<\/em> n\u00ean Nguy\u1ec5n \u00c1nh m\u1edbi tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong th\u1eddi gian \u1edf \u0111\u00e2y, Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u0111\u00e3 cho binh s\u0129 \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp m\u1ed9t c\u00e1i n\u1ec1n cao \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng tr\u1ea1i (k\u1ebf b\u00ean X\u00f3m R\u1eafn hi\u1ec7n nay), v\u00e0 \u0111\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i ao \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh kho\u1ea3ng 15 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc sinh ho\u1ea1t. Ng\u00e0y nay, n\u1ec1n tr\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u00e2n ban ra l\u00e0m ru\u1ed9ng, song c\u00e1i ao v\u1eabn c\u00f2n, n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt quanh n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Ao Ng\u1ef1.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vua\/nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t g\u1ecdi s\u01a1n danh, thu\u1ef7 danh, \u0111\u1ecba danh.<\/p>\n<p><em>Kinh Tho\u1ea1i H\u00e0 <\/em><\/p>\n<p>S\u00e1ch <em>\u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed<\/em> ghi kinh n\u00e0y \u1edf b\u1edd ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng H\u1eadu Giang, c\u00e1ch huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean 63 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Ba R\u1ea1ch, t\u1eeb H\u1eadu Giang chia ra ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam 4 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng C\u1ea7n \u0110\u0103ng, l\u1ea1i ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam 59 d\u1eb7m \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng L\u1ea1c D\u1ee5c, t\u1eeb \u0111\u00e2y ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda nam 57 d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Song Kh\u00ea, g\u1ea7n \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u00e2y c\u1ecf um t\u00f9m, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng l\u1ea7y l\u1ed9i, thuy\u1ec1n ghe kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 17 sai Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi kinh, ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 1.500 ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 m\u00e0 \u0111\u00e0o v\u00e9t cho s\u00e2u r\u1ed9ng, h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng th\u00ec xong, t\u1eeb \u0111\u1ea5y m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng v\u1edbi Ki\u00ean Giang, r\u1ea5t l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i. Cho g\u1ecdi t\u00ean s\u00f4ng l\u00e0 \u201cTho\u1ea1i H\u00e0\u201d \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng lao c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i.<\/p>\n<p><em>N\u00fai Tho\u1ea1i S\u01a1n \u2013 huy\u1ec7n Tho\u1ea1i S\u01a1n <\/em><br \/>\nTheo<em> \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed<\/em>, n\u00fai \u1edf c\u00e1ch huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean 71 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda nam, cao 20 tr\u01b0\u1ee3ng, chu vi 11 d\u0103m r\u01b0\u1ee1i, t\u1ee5c g\u1ecdi n\u00fai L\u1ea5p. N\u0103m Gia Long th\u1ee9 17, Tr\u1ea5n th\u1ee7 V\u0129nh Thanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i s\u1eeda sang s\u00f4ng Tho\u1ea1i H\u00e0, c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean, nh\u00e0 vua th\u1ea5y b\u1edd \u0111\u00f4ng b\u1eafc s\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai L\u1ea5p (t\u1ee9c n\u00fai S\u1eadp), cho \u0111\u1ed5i t\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 Tho\u1ea1i S\u01a1n \u0111\u1ec3 n\u00eau c\u00f4ng lao c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i; \u00f4ng d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n \u1edf ch\u00e2n n\u00fai v\u00e0 l\u1eadp bia, kh\u1eafc hai ch\u1eef l\u1edbn <em>\u201cTho\u1ea1i S\u01a1n\u201d<\/em>. T\u1eeb s\u01a1n danh \u1ea5y, nay tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecba danh: huy\u1ec7n Tho\u1ea1i S\u01a1n, t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u00ean tuy ch\u1ec9 l\u00e0 <em>\u201cm\u1ed9t v\u00e0i\u201d<\/em> trong v\u00f4 s\u1ed1 s\u1ef1 ki\u1ec7n\/truy\u1ec1n thuy\u1ebft c\u00f3 li\u00ean quan, nh\u01b0ng thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng b\u1ea5y nhi\u00eau \u0111\u00f3 c\u0169ng qu\u00e1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 minh ch\u1ee9ng c\u00e1i t\u00ecnh, c\u00e1i ngh\u0129a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00faa Nguy\u1ec5n, v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean c\u00e1i tinh th\u1ea7n \u0111\u1ea1o ngh\u0129a \u1ea5y, Nguy\u1ec5n \u00c1nh v\u00e0 d\u00f2ng t\u1ed9c \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u01b0u t\u00e2m, t\u1ea1c d\u1ea1.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hi\u1ec7p<\/strong><sup>*<\/sup> H\u1ed9i vi\u00ean H\u1ed9i V\u0103n ngh\u1ec7 d\u00e2n gian Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khi ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh c\u00f2n b\u00f4n ba gian nan \u1edf mi\u1ec1n Nam l\u1ea9n tr\u00e1nh qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u00f3 d\u1ea5u ch\u00e2n \u00f4ng \u0111i qua, k\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, h\u1ea7u nh\u01b0 n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n t\u00ecnh c\u1ea3m v\u00f4 c\u00f9ng s\u00e2u \u0111\u1eadm. T\u1eeb ph\u01b0\u1eddng \u0103n m\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7n n\u00f4ng c\u00f9ng kh\u1ed5, \u0111\u1ebfn th\u00e0y tu ho\u1eb7c nh\u1eefng tay c\u1ef1 ph\u00fa g\u1ea1o ti\u1ec1n n\u1ee9t \u0111\u1ed1 \u0111\u1ed5 v\u00e1ch\u2026 ai ai c\u0169ng th\u1ec3 hi\u1ec7n tinh th\u1ea7n h\u00e0o hi\u1ec7p v\u1edbi ch\u00faa. C\u0169ng c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt anh h\u00f9ng h\u00e0o ki\u1ec7t s\u1eb5n trong tay h\u00e0ng tr\u0103m, h\u00e0ng ng\u00e0n qu\u00e2n gia, \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n th\u1ebf khi nghe bi\u1ebft ch\u00faa sa c\u01a1, kh\u1ed5 s\u1edf \u0111\u1ec1u d\u1eabn qu\u00e2n theo v\u1ec1, k\u1ec3 c\u1ea3 l\u00e3nh t\u1ee5 \u201cng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c\u201d c\u0169ng t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn xin ph\u00f2 t\u00e1, r\u1ea5t m\u1ef1c trung th\u00e0nh. Chung nh\u1ea5t, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea3m th\u00f4ng, l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng, l\u00e0 th\u00f3i n\u1ebft \u201cKi\u1ebfn ngh\u0129a b\u1ea5t vi v\u00f4 d\u00f5ng gi\u1ea3\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u d\u00e2n tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u01b0\u01a1ng Nam. Nh\u1edd v\u00e0o \u00fd ch\u00ed, s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, s\u1ef1 ki\u00ean tr\u00ec c\u1ed9ng c\u00f9ng c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 \u201cthi\u00ean th\u1eddi, \u0111\u1ecba l\u1ee3i, nh\u00e2n h\u00f2a\u201d n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u2013 Gia Long \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-4949","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-suu-tam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4949"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4949\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}