{"id":1757,"date":"2009-12-02T05:44:02","date_gmt":"2009-12-01T22:44:02","guid":{"rendered":"http:\/\/lamthien.byethost24.com\/?p=1757"},"modified":"2014-12-05T20:19:25","modified_gmt":"2014-12-05T13:19:25","slug":"a-voyage-to-cochinchina-10","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=1757","title":{"rendered":"A voyage to Cochinchina &#8211; 10"},"content":{"rendered":"<p><center>CHAPTER XI<\/p>\n<p><strong>L\u1ee2I TH\u1ebe C\u1ee6A GIAO L\u01afU BU\u00d4N B\u00c1N V\u1edaI NAM H\u00c0<\/strong><\/p>\n<p><small>B\u00e1n \u0111\u1ea3o v\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng \u0110\u00e0 N\u1eb5ng - C\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u1ec1 nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecba c\u1ee7a h\u1ecd - S\u1ef1 quan tr\u1ecdng v\u1edbi Anh qu\u1ed1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi China - Nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t kh\u1ea9u c\u1ee7a Nam H\u00e0 - M\u1eabu \u0111\u1ec3 thi\u1ebfp l\u1eadp giao h\u1ea3o v\u1edbi qu\u1ed1c gia n\u00e0y - Ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i trong vi\u1ec7c nh\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i giao l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n - Th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ed5 x\u01b0a c\u1ee7a Nam H\u00e0 - L\u00fd do m\u00e0 n\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 x\u1ea5u c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u - M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 ngo\u1ea1i l\u1ec7 cho s\u1ef1 T\u00e0n b\u1ea1o - Th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a China v\u1edbi H\u00e0 Lan - Thu\u1eadn l\u1ee3i v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc t\u1eeb nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi - S\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ed5 x\u01b0a - M\u1ed9t l\u1ed1i m\u1edf cho Anh qu\u1ed1c giao th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi Nam H\u00e0.<\/small><\/center><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<p>Gi\u00e1m m\u1ee5c Adran, trong cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc gi\u1eefa ch\u00faa Nam H\u00e0 v\u00e0 vua Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ecf ra r\u1eb1ng d\u00f9 c\u00f3 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi v\u1ecb ch\u00faa bao nhi\u00eau, \u00f4ng ta c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a nh\u00e0 vua. Hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc c\u0169ng ch\u1ee9ng t\u1ecf \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 khi b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i cho vua Ph\u00e1p. Gi\u00e1m m\u1ee5c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u1ee3i \u00edch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i n\u1ed9i b\u1ed9 m\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng n\u00e0y chi\u1ebfm gi\u1eef. \u00d4ng ta c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 nh\u1eadn r\u00f5 r\u1eb1ng m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng \u00fd gi\u1eef m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u00e0y, Ph\u00e1p s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng b\u1ea3o v\u1ec7 cho b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng. Th\u1eadt s\u1ef1, b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u1edf m\u0169i \u0111\u1ea5t \u0110\u00e0 N\u1eb5ng (hay H\u1ed9i An) v\u1edbi Nam H\u00e0 gi\u1ed1ng nh\u01b0 Gibraltar v\u1edbi T\u00e2y Ba Nha; s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u1ee7a \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 s\u1ef1 v\u1eefng v\u00e0ng c\u1ee7a n\u00f3, m\u1ed9t thu\u1eadn l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng v\u1edbi m\u1ed9t b\u1ebfn c\u1ea3ng v\u00e0 v\u1ecbnh thu\u1eadn ti\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eafn gi\u00f3 trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c m\u00f9a trong n\u0103m, c\u00f3 m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u thi\u1ebft y\u1ebfu \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t c\u1ea3ng trung chuy\u1ec3n l\u1edbn qu\u1ed1c t\u1ebf, n\u01a1i t\u00e0u thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa v\u00e0 l\u00e0m m\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o, v\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt phong ph\u00fa m\u00e0u m\u1ee1 ch\u1ea3y t\u1eeb c\u00e1c thung l\u0169ng \u0111\u1ed5 v\u1ec1 b\u1edd bi\u1ec3n. T\u1ea1i m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o nh\u1ecf li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi b\u00e1n \u0111\u1ea3o th\u00f4ng qua m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ea5t n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, t\u00e0u thuy\u1ec1n m\u1ecdi \u0111\u1ed9 l\u1edbn c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o xu\u1ed1ng v\u00e0 l\u1eadt nghi\u00eang thu\u1eadn ti\u1ec7n. \u0110\u1ed1i l\u1ea1i, tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o, l\u00e0 kho\u1ea3ng r\u1ed9ng v\u1eeba \u0111\u1ee7 c\u1ee7a b\u1ec1 m\u1eb7t m\u1ed9t th\u1ecb tr\u1ea5n nh\u1ecf, v\u1edbi x\u01b0\u1edfng thu\u1ef7 qu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 kho m\u1ecdi h\u1ea1ng: t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 ho\u00e0n h\u1ea3o ch\u1ec9 b\u1eb1ng l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u00edt \u1ecfi.<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 Callao \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng xa 30 mile v\u1ec1 ph\u00eda Nam c\u1ee7a v\u1ecbnh \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, c\u0169ng n\u1eb1m trong v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng. H\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n n\u1eb1m ch\u1eafn nh\u00e1nh s\u00f4ng ch\u00ednh v\u00e0o Fai-foo, m\u1ed9t th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng c\u1ed5 d\u00e0nh cho th\u01b0\u01a1ng bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e2m nh\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o t\u1eeb h\u01b0\u1edbng n\u00e0o ngo\u1ea1i tr\u1eeb b\u1eb1ng nh\u00e1nh s\u00f4ng. N\u01a1i \u0111\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t thung l\u0169ng nh\u1ecf nh\u01b0ng m\u00e0u m\u1ee1 v\u00e0 d\u1ed3i d\u00e0o ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc, t\u00e0u thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea3 neo trong an to\u00e0n tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i.<\/p>\n<p>C\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u1ec1 ph\u1ea7n n\u00e0y b\u1edd bi\u1ec3n, r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ea5t nhi\u00ean t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng k\u1ec3 tr\u00ean trong hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc; ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng thu\u1ef7 qu\u00e2n m\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 ph\u1ea7n m\u00e0 ch\u00fang ta chi\u1ebfm gi\u1eef \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng; v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn r\u1eb1ng \u00fd \u0111\u1ecbnh n\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng l\u1eb7p l\u1ea1i khi m\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 C\u1ed9ng ho\u00e0 Ph\u00e1p ch\u1eafc kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u1eefng g\u00ec Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Ph\u00e1p m\u1edbi ch\u1ec9 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh. Khi b\u1ecb \u0111u\u1ed5i kh\u1ecfi b\u1edd bi\u1ec3n Hindu, Nam H\u00e0 s\u1ebd c\u00e0ng h\u1ea5p d\u1eabn h\u01a1n v\u1edbi h\u1ecd, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi ngu\u1ed3n l\u1ee3i m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 \u1edf China, c\u0169ng nh\u01b0 ph\u1ea7n m\u00e0 ch\u00fang ta chi\u1ebfm gi\u1eef t\u1ea1i \u1ea4n \u0110\u1ed9, t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed5n th\u1ea5t v\u00e0 qu\u1ea5y r\u1ea7y. Nh\u01b0ng ngo\u00e0i m\u1ed1i nguy l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb th\u00f9 ch\u1ed1ng l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a ch\u00fang ta \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, nh\u1eefng thu\u1eadn l\u1ee3i v\u1ec1 c\u00e1c m\u1eb7t kh\u00e1c, m\u00e0 thu\u1ef7 qu\u00e2n v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a ch\u00fang ta tr\u00ean ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t n\u00e0y c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi d\u1ef1a v\u00e0o, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2n nh\u1eafc nhi\u1ec1u h\u01a1n nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta \u0111\u00e3 c\u00f3. T\u00f4i kh\u00f4ng coi hay n\u00f3i v\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m r\u1eb1ng ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t n\u00e0y c\u1ee7a Nam H\u00e0 l\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba hay l\u00e3nh th\u1ed5. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm h\u1eefu bao nhi\u00eau thu\u1ed9c \u0111\u1ecba m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ed1t, ch\u1eebng n\u00e0o l\u00e3nh th\u1ed5 \u1ea5y c\u00f2n h\u1eefu \u00edch v\u1edbi ch\u00fang ta; nh\u01b0ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m b\u1ea3o v\u1ec7 cho vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m thu\u1eadn l\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ec7n nghi cho vi\u1ec7c trung chuy\u1ec3n c\u1ee7a m\u00ecnh. T\u1ed5n th\u1ea5t v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u1ed5n th\u1ea5t \u0111\u1ecba v\u1ecb m\u00e0 Anh qu\u1ed1c \u0111ang chi\u1ebfm gi\u1eef trong c\u00e1c qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng ngo\u00e0i m\u1ee5c ti\u00eau b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an to\u00e0n, vi\u1ec7c chi\u1ebfm gi\u1eef b\u1ebfn c\u1ea3ng m\u1ea1nh m\u1ebd \u0110\u00e0 N\u1eb5ng s\u1ebd cho ph\u00e9p \u0111o\u00e0n thu\u1ef7 qu\u00e2n gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a ch\u00fang ta bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi China, m\u1eb7t kh\u00e1c, n\u00f3 s\u1ebd \u0111em \u0111\u1ebfn cho ch\u00fang ta phi\u1ec1n ph\u1ee9c n\u1ebfu l\u1ecdt v\u00e0o tay m\u1ed9t k\u1ebb th\u00f9 li\u1ec1u l\u0129nh. Th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1edbi \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m b\u1eb1ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf ph\u1ea7n n\u00e0y m\u1ed9t b\u1ebfn c\u1ea3ng an to\u00e0n, n\u01a1i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1ecdi th\u1ef1c ph\u1ea9m c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p.<\/p>\n<p>M\u1ee9c l\u1ea1m ph\u00e1t h\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ec1n b\u1ea1c kh\u00f3 kh\u0103n t\u1eeb China s\u1ebd b\u1edbt h\u1eadu q\u1ee7a v\u1edbi ch\u00fang ta ch\u1eebng n\u00e0o, s\u1ef1 cung c\u1ea5p c\u1ee7a ch\u00fang ta cho ch\u00e2u \u00c2u l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 gi\u00e1 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e0 m\u00e1y v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb c\u00e1c thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ch\u00fang ta. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p hi\u1ec7n t\u1ea1i, v\u1eabn \u0111\u00e1ng ao \u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1t t\u1edbi m\u1ee9c l\u1ee3i nhu\u1eadn ngang b\u1eb1ng gi\u1eefa \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u00e0 China, v\u00e0 nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 ng\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 l\u1ea1m ph\u00e1t c\u1ee7a ch\u00fang ta sau n\u00e0y. M\u1ed9t m\u1ed1i li\u00ean k\u1ebft th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Nam H\u00e0, theo \u00fd t\u00f4i, s\u1ebd \u0111em \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 cho m\u1ee5c \u0111\u00edch n\u00e0y. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u00e0ng h\u00f3a gi\u00e1 tr\u1ecb ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng China, v\u00e0 s\u1ebd m\u1edf m\u1ed9t n\u01a1i ti\u00eau th\u1ee5 m\u1edbi c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00e1ng k\u1ec3 cho h\u00e0ng h\u00f3a c\u1ee7a ch\u00fang ta. V\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a n\u00f3 tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n t\u1eeb Anh \u0111\u1ebfn China l\u00e0 \u0111\u00e1ng k\u1ec3 kh\u00f4ng mong \u0111\u1ee3i. R\u1eebng \u1edf Nam H\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u lo\u1ea1i g\u1ed7 c\u00f3 h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m nh\u01b0 g\u1ed7 h\u1ed3ng, g\u1ed7 di\u1ec1u, \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau th\u1ee5 m\u1ea1nh v\u00e0 tr\u1ea3 gi\u00e1 r\u1ea5t cao \u1edf China. Qu\u1ebf \u1edf Nam H\u00e0, d\u00f9 c\u00f3 v\u1ecb kh\u00f4 x\u00e1c v\u00e0 cay g\u1eaft, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi China \u01b0a th\u00edch. V\u1edbi g\u1ea1o, lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 nhu c\u1ea7u trong d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 ti\u00eau c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m h\u00e0ng n\u0103m trong nh\u1eefng thung l\u0169ng m\u00e0u m\u1ee1 c\u1ee7a Nam H\u00e0. Gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng kho\u1ea3ng 3 \u0111\u00f4 la 133lb., gi\u00e1 ti\u00eau kho\u1ea3ng 6-8 \u0111\u00f4 la cho ch\u1eebng \u1ea5y, v\u00e0 g\u1ea1o ch\u1ec9 c\u00f3 n\u1eeda \u0111\u00f4 la. Nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam cau, b\u1ea1ch \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, g\u1eebng v\u00e0 nhi\u1ec1u gia v\u1ecb kh\u00e1c; t\u1ed5 y\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch phong ph\u00fa trong c\u00e1c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o l\u1edbn ch\u1ea1y d\u1ecdc theo b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u1edbi trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa (Paracels), Bichos do Mar, hay r\u1eafn bi\u1ec3n, t\u1ea3o bi\u1ec3n th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 Trepan trong ng\u00f4n ng\u1eef th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, c\u00f9ng v\u1edbi v\u00e2y c\u00e1 m\u1eadp Moluccas hay s\u1ee9a bi\u1ec3n, c\u00e1c lo\u00e0i h\u1ea3i s\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng r\u1ea5t cao d\u00f9 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt hay th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Chian t\u00ecm mua b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fac n\u00e0o. N\u00f3 c\u00f2n cung c\u1ea5p nhi\u1ec1u h\u00e0ng h\u00f3a gi\u00e1 tr\u1ecb kh\u00e1c, nh\u01b0 s\u01a1n, camboge, ch\u00e0m, ng\u00e0 voi, v\u1ea3i th\u00f4, l\u1ee5a th\u00f4, v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ea7u nh\u01b0 v\u00f4 t\u1eadn trong \u0111\u1ea5t n\u00e0y l\u00e0 v\u00e0ng, b\u1ea1c, \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ea7u chu\u00f4i g\u01b0\u01a1m v\u00e0 m\u1eb7t th\u1eaft l\u01b0ng c\u1ee7a c\u00e1c quan ch\u1ee9c th\u01b0\u1eddng l\u00e0m b\u1eb1ng b\u1ea1c, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y h\u1ecd d\u00f9ng \u0111\u1ed3 to\u00e0n b\u1eb1ng v\u00e0ng kh\u1ed1i. Nghe n\u00f3i r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ecf v\u00e0ng r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y \u1edf g\u1ea7n Hu\u1ebf, th\u1ee7 \u0111\u00f4 ph\u01b0\u01a1ng Nam. B\u1ea1c th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng thanh d\u00e0i ch\u1eebng 5 inch, gi\u00e1 tr\u1ecb ch\u1eebng 7 \u0111\u00f4 la T\u00e2y Ba Nha.<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau th\u1ee5 t\u1ed1t trong th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng China, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi ch\u00fang ta b\u1eb1ng v\u0169 kh\u00ed, thu\u1ed1c s\u00fang, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, g\u01b0\u01a1m, dao k\u00e9o hay nh\u1eefng v\u1eadt l\u00e0m b\u1eb1ng th\u00e9p kh\u00e1c, qu\u1ea7n \u00e1o b\u1eb1ng v\u1ea3i len nh\u1eb9, nhung d\u1ea1, v\u1ea3i Manchester, v\u1ea3i mutxilin c\u1ee9ng, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng th\u1ee7y qu\u00e2n, thu\u1ed1c phi\u1ec7n hay c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ed1c kh\u00e1c. Nh\u1eefng h\u00e0ng h\u00f3a n\u00e0y, khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em t\u1edbi c\u1ea3ng Nam H\u00e0, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c mua v\u1edbi gi\u00e1 cao h\u01a1n 20 -30 ph\u1ea7n tr\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 b\u1eb1ng b\u1ea1c tr\u1eafng.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi Nam H\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ea5t c\u1ee9 ph\u1ea7n b\u1edd bi\u1ec3n hay \u0111\u1ea3o n\u00e0o cho c\u00e1c s\u1ee9c m\u1ea1nh ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, m\u00e0 sau chuy\u1ec3n bi\u1ebfn c\u00f3 l\u1ee3i v\u1edbi v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u h\u1ee3p ph\u00e1p, ch\u00fang ta v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng thu\u1eadn l\u1ee3i l\u1edbn trong vi\u1ec7c giao l\u01b0u bu\u00f4n b\u00e1n. Ch\u1ec9 g\u1ed7 trong \u0111\u1ea5t n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p, ph\u00f9 h\u1ee3p cho vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng t\u00e0u thuy\u1ec1n, ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Con s\u00f4ng S\u00e0i G\u00f2n, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Cambodia, ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n t\u1eeb c\u1ef1c Nam c\u1ee7a Nam H\u00e0, qua nh\u1eefng khu r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p v\u1edbi c\u00e2y cao v\u00fat ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n cho x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ee7y qu\u00e2n nh\u01b0 c\u00e2y t\u1ebfch, thi\u1ebft b\u1ea3ng (Sydcroxylon), m\u00f9 u (Callophyllum); lo\u00e0i c\u00e2y cu\u1ed1i m\u1ecdc th\u1eb3ng v\u00e0 cao, c\u1ef1c k\u1ef3 th\u00edch h\u1ee3p cho \u0111\u00f3ng s\u00e0n t\u00e0u. Trong r\u1eebng c\u1ee7a Nam H\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 g\u1ed7 mun (Diospcros), tuy\u1ebft t\u00f9ng, mimosa, \u00f3c ch\u00f3, v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 m\u1ecdi lo\u00e0i c\u00e2y m\u1ecdc trong r\u1eebng \u1ea4n \u0110\u1ed9. H\u1ea1 ngu\u1ed3n d\u00f2ng s\u00f4ng tr\u00e1ng l\u1ec7 n\u00e0y l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em t\u1edbi \u0111\u1ea3o Prince of Wales.<\/p>\n<p>V\u00ec nh\u1eefng thu\u1eadn l\u1ee3i quan tr\u1ecdng n\u00e0y, m\u1ed9t m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi Nam H\u00e0 hy v\u1ecdng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng, ti\u1ebfp theo l\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 n\u00e0y s\u1ebd theo ki\u1ec3u n\u00e0o \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u q\u1ee7a nh\u1ea5t. V\u1edbi c\u00e1ch nh\u00ecn n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf l\u1ee1 y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1ch, hay m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc n\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c ti\u00eau mong mu\u1ed1n. C\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 thi\u1ebfp l\u1eadp quan h\u1ec7 b\u1ea1n b\u00e8 v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi Mr. Hastings v\u00e0o n\u0103m 1778, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn  cho ph\u00e9p t\u1edbi nh\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 g\u1eedi 2 t\u00e0u ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y h\u00e0ng h\u00f3a, c\u00f9ng l\u00fac \u1ea5y k\u00fd k\u1ebft m\u1ed9t h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u00e1n th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u1edbi m\u1ed9t qu\u00fd \u00f4ng trong c\u00f4ng ty t\u1ea1i ng\u00f4i nh\u00e0 \u1ea5y. D\u00f9 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng n\u00e0o \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng Hastings l\u00fac \u1ea5y, k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a k\u00fd k\u1ebft n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ecba v\u1ecb c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n t\u1ea1i \u0111\u00e2y, c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf China, b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ea5t th\u1ea5p, v\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u0169ng ghen t\u1ee9c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng cho ph\u00e9p \u0111\u1ed1i x\u1eed kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i t\u1ea1i b\u1ebfn c\u1ea3ng. D\u00f9 th\u1ebf n\u00e0o, v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n b\u1ecb ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, v\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f4n ngoan \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec ng\u0103n c\u1ea5m t\u00e0u Anh v\u00e0o b\u1ebfn c\u1ea3ng trong khi m\u1ecdi t\u00e0u thuy\u1ec1n c\u00f3 m\u00e0u c\u1edd c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u0103n c\u1ea5m b\u1edfi lu\u1eadt n\u00e0y, t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn r\u1eb1ng m\u1ecdi vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n trong China v\u00e0 Nam H\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf c\u1eeda cho c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng bu\u00f4n t\u01b0 nh\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi China, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, r\u1ea5t b\u1ea3o th\u1ee7 trong vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n l\u1eabn l\u1ed9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ch\u00ednh ph\u1ee7 ph\u1ea3i th\u00e0nh l\u1eadp ri\u00eang \u0111\u1ed9i th\u01b0\u01a1ng bu\u00f4n ch\u1ec9 ri\u00eang l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y b\u1eaft bu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o \u0111\u1ea3m cho giao d\u1ecbch s\u00f2ng ph\u1eb3ng v\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed t\u1ed1t v\u1edbi thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u1ed9i t\u00e0u c\u1ee7a m\u1ecdi t\u00e0u thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. Trong nh\u1eefng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 tr\u00f2 c\u1edd b\u1ea1c m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u s\u00f2ng ph\u1eb3ng. S\u1ef1 cu\u1ed1n h\u00fat c\u1ee7a t\u00e0i s\u1ea3n kh\u00f4ng l\u1ed3 m\u00e0 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng vi\u1ec7c mua b\u00e1n \u0111em l\u1ea1i, kh\u00f3 m\u00e0 c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i, v\u00e0 khi nhu c\u1ea7u c\u00e1 nh\u00e2n b\u1ecb \u00fd mu\u1ed1n c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt, h\u1ecd ph\u1ea3i nh\u01b0\u1eddng cho s\u1ed1 \u0111\u00f4ng. \u1ede \u0111\u00e2y, t\u00ecnh tr\u1ea1ng v\u00f4 ch\u00ednh tr\u1ecb hi\u1ec3n hi\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng trong vi\u1ec7c \u0111\u01b0a c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0o tay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n. D\u00f9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n c\u00f3 t\u1ef1 tr\u1ecdng th\u1ebf n\u00e0o trong giao d\u1ecbch, \u00f4ng ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o ch\u1ecbu h\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho h\u00e0nh vi c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean t\u00e0u, hay v\u1edbi chuy\u1ebfn h\u00e0ng m\u00e0 \u00f4ng ta chuy\u1ec3n h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng l\u00fac v\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m. Nh\u01b0ng ngo\u00e0i nh\u1eefng tr\u00f2 l\u1eeba \u0111\u1ea3o v\u1eabn th\u01b0\u1eddng c\u00f3 trong bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m trong giao l\u01b0u bu\u00f4n b\u00e1n kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi quan h\u1ec7 ngo\u1ea1i giao. C\u00f3 m\u1ecdi l\u00fd do \u0111\u1ec3 tin r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi Mr. Hastings \u0111\u00e3 r\u1ea5t ki\u00ean nh\u1eabn v\u00e0 c\u00f3 s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng cao, tuy nhi\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi tr\u00ean nhi\u1ec1u b\u1ebfn c\u1ea3ng kh\u00e1c nhau t\u1ea1i Nam H\u00e0, mua b\u00e1n v\u1edbi m\u1ecdi nh\u00f3m, r\u1ed3i \u0111\u1ea5u tranh v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u00e0y, h\u1ecd b\u1ecb nghi ng\u1edd r\u1ed3i kh\u00f4ng may b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m con tin th\u1eadt s\u1ef1 trong ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111ang c\u1ea7m quy\u1ec1n t\u1ea1i Hu\u1ebf, n\u01a1i h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u1ed1 tr\u1ed1n tho\u00e1t tr\u00ean con t\u00e0u c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 b\u1ecb ph\u00e1n t\u1ed9i ch\u1ebft. M\u1eb7c d\u00f9 h\u1ecd bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i s\u1ea3n l\u1edbn ch\u01b0a b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u00f9 t\u00ednh \u0111em theo m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1edbn m\u1ea3nh hay th\u1ecfi b\u1ea1c. M\u1ed9t b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n trong Asiatic Annual Register v\u00e0o n\u0103m 1801.<\/p>\n<p>N\u1ed7 l\u1ef1c th\u1ee9 hai v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1edf m\u1ed9t cu\u1ed9c giao d\u1ecbch v\u1edbi Nam H\u00e0 l\u00e0 v\u00e0o 2 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, khi b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o g\u1eedi cho Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n n\u00f3i v\u1ec1 l\u1ee3i \u00edch trong vi\u1ec7c giao d\u1ecbch v\u1edbi Nam H\u00e0, v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u01b0u \u0111\u00e3i c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u1edbi Anh qu\u1ed1c, t\u1eeb nh\u1eefng hy v\u1ecdng c\u00f3 l\u00fd v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e3 c\u1eed t\u1edbi China m\u1ed9t nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng \u1edf Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, v\u1edbi nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0 b\u00ed m\u1eadt g\u1eb7p g\u1ee1 vua Nam H\u00e0. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn China, ph\u00e1t hi\u1ec7n ra r\u1eb1ng s\u1ee9c kho\u1ebb c\u1ee7a m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u00f4ng tr\u1ea3i qua qu\u00e3ng h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1edbi Nam H\u00e0, chuy\u1ec3n l\u1ea1i nhi\u1ec7m v\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n vi\u00ean trong c\u00f4ng ty \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u1ea5t ch\u00fat th\u1eddi gian n\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Nam H\u00e0. V\u1ecb vua th\u1ea5y \u00f4ng \u1ea5y, \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1eadt, nh\u01b0ng \u0111\u00f3n \u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n l\u1ea1nh l\u00f9ng v\u00e0 xa c\u00e1ch, b\u00e0y t\u1ecf r\u00f5 r\u00e0ng r\u1eb1ng chuy\u1ebfn th\u0103m vi\u1ebfng c\u1ee7a \u00f4ng ng\u1eafn ch\u1eebng n\u00e0o th\u00ec t\u1ed1t ch\u1eebng \u1ea5y cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf. Th\u1eadt s\u1ef1, \u00f4ng ta th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n \u00c1nh ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c bao quanh b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, v\u00e0 khi m\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ed g\u00ec v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, hay ng\u01b0\u1eddi xung quanh c\u0169ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a \u00f4ng, m\u1ecdi tr\u00ecnh b\u00e0y, m\u1ecdi gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i qua nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi phi\u00ean d\u1ecbch Ph\u00e1p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u00edt c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Anh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng chuy\u1ec3n th\u00f4ng tin l\u1ea1i, v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111i qua h\u1ecd \u0111\u1ec3 t\u1edbi b\u00ean nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 d\u1ec5 d\u00e0ng th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc. S\u1ef1 d\u00e8 d\u1eb7t, th\u1eadm ch\u00ed khinh kh\u1ec9nh c\u1ee7a h\u1ea7u h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi trong tri\u1ec1u v\u1edbi vi\u00ean \u0111\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee7a c\u00f4ng ty c\u00f3 th\u1ec3 cho th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecb xuy\u00ean t\u1ea1c, ch\u1eafc ch\u1eafn b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p tr\u1edf th\u00e0nh x\u00fac ph\u1ea1m. Ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ea5m d\u1ee9t sau nhi\u1ec7m v\u1ee5 ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ea5t th\u00e0nh n\u00e0y c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n, l\u00e0 nh\u00e0 vua Nam H\u00e0 kh\u00f4ng \u01b0u \u0111\u00e3i n\u01b0\u1edbc Anh.<\/p>\n<p>S\u1ef1 ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n n\u00e0y, theo t\u00f4i c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 n\u00f3i, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi l\u1ea1i. D\u00f9 qu\u00fd \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed1t th\u1ebf n\u00e0o, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn 1 ch\u1eef vi\u1ebft hay m\u1ed9t \u00e2m \u0111i\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i ra, \u00fd mu\u1ed1n t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a nhi\u1ec7m v\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n s\u1edbm ch\u1ebft y\u1ec3u. Ch\u1ee9ng c\u1edb c\u1ee7a m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi Anh h\u1ee3p l\u1ea1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 v\u00e0i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u1edf trong tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Nam H\u00e0, v\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean Ph\u00e1p ph\u1ee5c v\u1ee5 trong tri\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng - \u0111\u1ee7 t\u1ef1 tin \u0111\u1ec3 n\u00f3i ra tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang - \u0111\u1ee7 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u00ecnh c\u1ea3m - v\u00e0 theo nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 qua th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xung quanh khi tr\u00fa \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, t\u00f4i s\u1ebd n\u00f3i \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y. R\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u00e0 vua Nam H\u00e0 hay ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u00f3 ch\u00fat n\u00e0o th\u00e1i \u0111\u1ed9 gh\u00e9t ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Anh, h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quen, chu\u1ea9n b\u1ecb t\u1eeb nh\u1eefng cu\u1ed9c giao th\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 Anh qu\u1ed1c, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00e0nh ki\u1ebfn c\u00e1 nh\u00e2n trong tri\u1ec1u, hay l\u00e0 t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi trung gian c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u0110\u00f4ng \u1ea4n. N\u01a1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u00e0nh ki\u1ebfn kh\u00f4ng d\u00e0nh ch\u00fat t\u00f4n tr\u1ecdng n\u00e0o cho c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, n\u01a1i m\u00e0 m\u1ecdi s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh \u0111\u1ec1u d\u00e0nh cho gia \u0111\u00ecnh v\u01b0\u01a1ng t\u1ed9c, quan l\u1ea1i v\u00e0 s\u0129 phu, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4n ngoan hay th\u1eadn tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi th\u00e0nh ki\u1ebfn \u0111\u00e3 qu\u00e1 l\u00e2u v\u00e0 qu\u00e1 s\u00e2u \u1ea5y. T\u00f4i \u0111\u00e3 nghe r\u1eb1ng n\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1edfi m\u1edf, sau khi giao thi\u1ec7p v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1eafc Kinh, \u0111\u00f3n ti\u1ebfp ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Macartney \u0111\u1ebfn v\u1edbi s\u1ee9 m\u1ec7nh t\u1eeb ch\u00ednh ph\u1ee7 Bengal. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u00e3 h\u00e3o huy\u1ec1n ch\u00ednh h\u1ecd v\u1edbi m\u1ed9t \u00edt th\u00e0nh c\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ednh c\u00e1ch v\u00e0 t\u00ednh kh\u00ed c\u1ee7a m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh China. T\u00f4i kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng, v\u1edbi m\u1ecdi s\u1ef1 tr\u00e1ng l\u1ec7 v\u00e0 huy ho\u00e0ng c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, tr\u1eeb phi \u0111\u1ebfn v\u1edbi nhi\u1ec7m v\u1ee5 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, anh s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 h\u01a1n 5 c\u00e1i \u00e1o nhung vi\u1ec1n v\u00e0ng \u0111\u1ec3 di\u1ec5n Mynheers Titsing and Van Braam. Kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 nh\u01b0 th\u1ebf, Bahadur v\u0129 \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Bengal c\u00f9ng 2 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 t\u00f9ng \u0110an M\u1ea1ch, s\u1ebd ch\u1eafc ch\u1eafn b\u1ecb giam v\u00e0o chu\u1ed3ng ng\u1ef1a. V\u00ec th\u1ebf, ti\u1ebfp t\u1ee5c giao thi\u1ec7p v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1eafc Kinh, hay thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi Nam H\u00e0, ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan v\u00e0 th\u1eadn tr\u1ecdng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i s\u1ee9 v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb xung quanh nh\u00e0 vua, v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u00e0 vua.<\/p>\n<p>T\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a Nam H\u00e0, trong n\u0103m 1793, t\u1ecf ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau quan tr\u1ecdng v\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 qu\u1ed1c gia n\u00e0o. Cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ea5p b\u00eanh trong bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00e3 th\u1eafng th\u1ebf nhi\u1ec1u n\u0103m khi\u1ebfn \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng may m\u1eafn n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i n\u00f4ng nghi\u1ec7p hay th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p. M\u1ed9t v\u00e0i c\u00e1i b\u00e8 China h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn Fai-foo, m\u1ed9t chuy\u1ebfn t\u00e0u trung l\u1eadp b\u1ecb tai n\u1ea1n c\u1ee7a Anh v\u1edbi m\u00e0u c\u1edd trung l\u1eadp trong c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u, v\u00e0 1 hay 2 con t\u00e0u n\u1ed9i \u0111\u1ecba t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9, c\u0169ng ch\u1eebng \u1ea5y l\u00e0 t\u00e0u B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha \u0111\u1ebfn t\u1eeb Ma cao v\u1edbi nh\u1eefng h\u00e0ng ho\u00e1 c\u00f2n \u1ebf khi b\u00e1n \u1edf China \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfm v\u00e9t ch\u00fat l\u1ee3i c\u00f2n l\u1ea1i. Nh\u01b0ng gi\u1edd \u0111\u00e2y v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ee7 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 \u1edf v\u00f9ng x\u00edch \u0111\u1ea1o thu\u1eadn l\u1ee3i, s\u1ebd nhanh ch\u00f3ng l\u1ea5y l\u1ea1i tr\u1ea1ng th\u00e1i ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u00ecnh. Quy m\u00f4 th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a n\u00f3, \u00edt n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong nh\u1eefng ghi ch\u00e9p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i bi\u1ec3n ch\u00e2u \u00c2u. Trong nh\u1eadt k\u00fd h\u1ea3i h\u00e0nh c\u1ee7a Mendez Pinto, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u1ea4n \u0110\u1ed9 n\u0103m 1537, k\u1ec3 v\u1ec1 chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a b\u1ea1n \u00f4ng ta l\u00e0 Antonio de Faria \u0111i d\u1ecdc b\u1edd bi\u1ec3n Nam H\u00e0: <em>\"Sau khi qua \u0111\u1ea3o Pulo Campello t\u1ea1i to\u1ea1 \u0111\u1ed9 14'20'', h\u1ecd t\u1edbi,\" <\/em>\u00f4ng k\u1ec3, <em>\"Pulo Capas, n\u01a1i m\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n g\u1ed3m 40 t\u00e0u s\u00e0n th\u1ea5p g\u1ed3m 2 hay 3 t\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1ea1i s\u00f4ng Boralho (Varella trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3) v\u00f9ng Faria. V\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n kh\u00e1c, ch\u1eebng 2000 thuy\u1ec1n bu\u1ed3m l\u1edbn nh\u1ecf, trong th\u1ecb tr\u1ea5n c\u00f3 kho\u1ea3ng 1000 nh\u00e0.\"<\/em> S\u1ef1 th\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady t\u1ea1i Nam H\u00e0, nghe n\u00f3i ch\u1eebng 200 thuy\u1ec1n China v\u1eabn th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean t\u1edbi Fai-foo bu\u00f4n b\u00e1n, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u1ea1i th\u00e0nh th\u1ecb Faria. S\u1ef1 suy t\u00e0n c\u1ee7a n\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 h\u1ea3i h\u00e0nh c\u1ee7a China t\u1edbi Nam H\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec li\u00ean quan m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn trong quan h\u1ec7 bu\u00f4n b\u00e1n gi\u1eefa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ph\u00eda \u0110\u00f4ng b\u00e1n c\u1ea7u sau s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u00ecm ra l\u1ed1i \u0111i qua M\u0169i H\u1ea3o V\u1ecdng. Nh\u01b0ng n\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi China ra kh\u1ecfi con \u0111\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n c\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy c\u1ee7a m\u1ed7i chi\u1ebfc t\u00e0u B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, T\u00e2y Ba Nha, H\u00e0 Lan, v\u01b0\u1ee3t qua M\u0169i H\u1ea3o V\u1ecdng, cho ph\u00e9p m\u00ecnh c\u00e1i quy\u1ec1n b\u1eaft gi\u1eef, chi\u1ebfm h\u1eefu hay ph\u00e1 hu\u1ef7 b\u1ea5t c\u1ee9 t\u00e0u thuy\u1ec1n n\u00e0o tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng m\u00ecnh \u0111i, d\u00f9 c\u00f3 l\u00e0 thuy\u1ec1n Arab, Malay hay China. Chuy\u1ebfn h\u1ea3i h\u00e0nh t\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng ta coi nh\u01b0 m\u1ed9t chuy\u1ebfn s\u0103n bi\u1ec3n, v\u00e0 d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u00f4ng ta g\u00e2y chi\u1ebfn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba hi\u1ec1n ho\u00e0 nh\u01b0 b\u1ecdn v\u00f4 \u0111\u1ea1o hay t\u00e0 \u0111\u1ea1o. Nh\u1eefng chi\u1ebfc thuy\u1ec1n China n\u1eb7ng tr\u0129u h\u00e0ng ho\u00e1, l\u00fac \u1ea5y tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ee5c ti\u00eau d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n hay ch\u1ee7 h\u00e0ng b\u1ecb n\u00e9m xu\u1ed1ng bi\u1ec3n v\u00ec t\u1ed9i d\u1ecb gi\u00e1o khi kh\u00f4ng ngay l\u1eadp t\u1ee9c qu\u1ef3 xu\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00e1nh gi\u00e1. V\u00e0 d\u00f9 ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 t\u1ed9i hay ph\u1ee7 \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng g\u00ec b\u1ecb g\u00e1n cho m\u00ecnh, s\u1ef1 c\u1ee9ng c\u1ecfi khi\u1ebfn \u00f4ng s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn. V\u1edbi th\u00e1i \u0111\u1ed9 nh\u01b0 th\u1ebf, cu\u1ed9c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi China khi\u00eam t\u1ed1n kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng bu\u00f4n b\u00e1n c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00e0 t\u00f4i xin l\u1ed7i ph\u1ea3i n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i bi\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta c\u0169ng kh\u00f4ng ngo\u1ea1i l\u1ec7 trong h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u00f4 nh\u1ee5c n\u00e0y; v\u00e0 trong v\u00e0i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i \u00e1c t\u00e0n nh\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn hay bi\u1ec7n h\u1ed9 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>CHAPTER XI L\u1ee2I TH\u1ebe C\u1ee6A GIAO L\u01afU BU\u00d4N B\u00c1N V\u1edaI NAM H\u00c0 B\u00e1n \u0111\u1ea3o v\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng \u0110\u00e0 N\u1eb5ng &#8211; C\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u1ec1 nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecba c\u1ee7a h\u1ecd &#8211; S\u1ef1 quan tr\u1ecdng v\u1edbi Anh qu\u1ed1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi China &#8211; Nh\u1eefng s\u1ea3n ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t kh\u1ea9u c\u1ee7a Nam H\u00e0 &#8211; M\u1eabu \u0111\u1ec3 thi\u1ebfp l\u1eadp giao h\u1ea3o v\u1edbi qu\u1ed1c gia n\u00e0y &#8211; Ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i trong vi\u1ec7c nh\u00e2n vi\u00ean ngo\u1ea1i giao l\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n &#8211; Th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ed5 x\u01b0a c\u1ee7a Nam H\u00e0 &#8211; L\u00fd do m\u00e0 n\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i thu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 x\u1ea5u c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u &#8211; M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 ngo\u1ea1i l\u1ec7 cho s\u1ef1 T\u00e0n b\u1ea1o &#8211; Th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a China v\u1edbi H\u00e0 Lan &#8211; Thu\u1eadn l\u1ee3i v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc t\u1eeb nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi &#8211; S\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ed5 x\u01b0a &#8211; M\u1ed9t l\u1ed1i m\u1edf cho Anh qu\u1ed1c giao th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi Nam H\u00e0. Gi\u00e1m m\u1ee5c Adran, trong cu\u1ed9c \u0111\u00e0m ph\u00e1n hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc gi\u1eefa ch\u00faa Nam H\u00e0 v\u00e0 vua Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ecf ra r\u1eb1ng d\u00f9 c\u00f3 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi v\u1ecb ch\u00faa bao nhi\u00eau, \u00f4ng ta c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn l\u1ee3i \u00edch [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,42],"tags":[102,108,103,105],"class_list":["post-1757","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dich","category-voyage-to-cochinchina","tag-cochinchina","tag-dich","tag-mien-nam","tag-the-ky-18"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1757"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1757\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}