{"id":11357,"date":"2025-12-05T10:40:47","date_gmt":"2025-12-05T03:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/truongan.name\/?p=11357"},"modified":"2025-12-05T10:40:47","modified_gmt":"2025-12-05T03:40:47","slug":"narrative-of-a-voyage-to-cochin-china-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=11357","title":{"rendered":"NARRATIVE OF A VOYAGE TO COCHIN CHINA (1)"},"content":{"rendered":"<p>Trong n\u0103m 1777-8, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng t\u00e0u Rumbold \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1edbi \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n v\u1ec1 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi Anh. \u00d4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 theo 2 v\u1ecb quan ch\u1ee9c kh\u00e1 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0110\u00e0ng Trong kh\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc do b\u1ecb th\u1eddi ti\u1ebft x\u1ea5u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp chi\u00eau \u0111\u00e3i \u1edf Calcutta. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u00f4ng Hasting l\u00e0 Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u1eed \u00f4ng Chapman t\u1edbi \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea1o m\u1ed1i quan h\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. \u00d4ng Chapman \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 Belgan v\u00e0o n\u1eafm 1779, nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00e0 b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, tr\u1ed1n tho\u00e1t trong kh\u00f3 kh\u0103n. Nh\u01b0ng \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Belgan b\u1ea3n ghi h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng ghi ch\u00e9p gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ecba l\u00fd.<\/p>\n<p>T\u00f3m t\u1eaft b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Hasting: <\/p>\n<p>- Hai quan ch\u1ee9c \u0110\u00e0ng Trong b\u1ecb tai n\u1ea1n \u0111\u1eafm t\u00e0u c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng nh\u00e0 ch\u00faa, 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb kh\u00e1 cao. Ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp tr\u1ecdng th\u1ec3 v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u1edf quan h\u1ec7 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng v\u1edbi \u0110\u00e0ng Trong. <\/p>\n<p>- Theo ng\u01b0\u1eddi Anh nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, ri\u00eang c\u1ea3ng \u0110\u00e0 N\u1eb5ng m\u1ed7i m\u00f9a \u0111\u00e3 \u0111\u00f3n 70-80 t\u00e0u l\u1edbn, v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p n\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 ngu\u1ed3n thu nh\u1eadp ch\u00ednh c\u1ee7a Macao. \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ea5t cao v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i trong t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd. <\/p>\n<p>---<\/p>\n<p>GHI CH\u00c9P C\u1ee6A CHAPMAN<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 2 n\u0103m 1778, 2 quan ch\u1ee9c \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a t\u1edbi Calcutta tr\u00ean t\u00e0u t\u00ean Rumbold. T\u00ecnh hu\u1ed1ng m\u1edbi l\u1ea1 n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u01a1i d\u1eady s\u1ef1 t\u00f2m\u00f2 c\u1ee7a khu c\u01b0 tr\u00fa v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o l\u00ean To\u00e0n quy\u1ec1n. V\u1ecb thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng t\u00e0u Rumbold cho bi\u1ebft h\u1ecd d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Belgan nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u t\u00edch c\u1ef1c v\u1ec1 \u0110\u00e0ng Trong th\u00ec \u0111\u00e3 gh\u00e9 ngang qua \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Tr\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n, \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp c\u1eadn b\u1edfi gi\u00e1o s\u0129 Thi\u00ean Ch\u00faa Senhor Lorico \u0111\u1ec3 \u0111i nh\u1edd v\u1ec1 Belgan, v\u00e0 2 quan ch\u1ee9c h\u1ecd h\u00e0ng nh\u00e0 ch\u00faa mu\u1ed1n t\u1edbi \u0110\u1ed3ng Nai theo v\u1ecb ch\u00faa \u0111\u00e3 l\u00e1nh t\u1edbi tr\u1ed1n cu\u1ed9c tao lo\u1ea1n v\u1eeba b\u00f9ng n\u1ed5 gi\u1eefa \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng nghe n\u00f3i gi\u00e1o s\u0129 Lohor r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n b\u1ea3n x\u1ee9 k\u00ednh tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ea1o v\u1edbi thuy\u1ec1n Anh b\u1ecb m\u1eafc c\u1ea1n v\u00e0o n\u0103m 1764 n\u00ean ch\u1ea5p thu\u1eadn. \u00d4ng \u1ea5y nh\u1ed5 neo, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a 2 quan ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Nai, nh\u01b0ng m\u1ed9t c\u01a1n b\u00e3o l\u1edbn \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y con t\u00e0u \u0111i xa mi\u1ec1n Nam khu v\u1ef1c n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 quay l\u1ea1i, n\u00ean \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u01b0a h\u1ecd t\u1edbi \u0111\u00e2y. <\/p>\n<p>S\u00e1ng h\u00f4m sau, 2 vi\u00ean quan v\u00e0 gi\u00e1o s\u0129 Lohor \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u00e0o To\u00e0n quy\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u1edbi s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u1ea1o. H\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c cho 1 c\u0103n nh\u00e0, ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u,m\u1ecdi v\u1eadt d\u1ee5ng c\u1ea7n thi\u1ebft, gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ec1 m\u1ecdi n\u01a1i tr\u00ean \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>Hai vi\u00ean quan n\u00e0y \u1edf Belgan cho \u0111\u1ebfn gi\u1eefa th\u00e1ng 4. Trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb t\u00e0u nh\u1ecf ch\u1eebng 78-80 t\u1ea5n \u0111\u01b0a h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e0 c\u00e1p m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh t\u1eb7ng cho v\u1ecb vua. Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng cho r\u1eb1ng s\u1ebd r\u1ea5t t\u1ed1t n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp quan h\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. (Thao t\u00e1c quan h\u1ec7 \u0111\u1ec3 Chapman \u0111\u01b0\u1ee3c giao s\u1ee9 m\u1ec7nh). C\u00f9ng \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi t\u00f4i l\u00e0 \u00f4ng Bayard thu\u1ed9c c\u00f4ng ty, \u00f4ng Totty l\u00e0 b\u00e1c s\u0129, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Maclennan c\u1ee7a t\u00e0u Amazon v\u00e0 thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Hutton c\u1ee7a t\u00e0u Jenny. <\/p>\n<p>Nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp quan h\u1ec7 gi\u1eefa khu c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a c\u00f4ng ty \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u1edbi \u0110\u00e0ng Trong, \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh ph\u1ee7 \u1ea5y cho th\u00eam nh\u1eefng \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee3i th\u1ebf trong vi\u1ec7c nh\u1eadp kh\u1ea9u. Hy v\u1ecdng s\u1ebd m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb \u1ea4n v\u00e0 ch\u00e2u \u00c2u t\u1edbi qu\u1ed1c gia \u1ea5y, nh\u1eadp th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. <\/p>\n<p>T\u00f4i l\u00ean t\u00e0u Amazon v\u00e0o ng\u00e0y 16\/4 c\u00f9ng vi\u00ean quan l\u1edbnv\u00e0 5 6 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng c\u1ee7a \u00f4ng ta. Ng\u01b0\u1eddi kia theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng \u0111\u00e3 \u0111i chi\u1ebfc t\u00e0u nh\u1ecf h\u01a1n v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb cho 2 ng\u01b0\u1eddi. Thuy\u1ec1n \u1ea5y s\u1ebd r\u1eddi c\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc ch\u00fang t\u00f4i v\u00e0i ng\u00e0y v\u00e0 g\u1eb7p nhau \u1edf Mallaca, r\u1ed3i s\u1ebd c\u00f9ng \u0111i h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u00f2n l\u1ea1i. T\u00f4i \u0111em theo tr\u00ean t\u00e0u v\u00e0i m\u00f3n h\u00e0ng h\u00f3a t\u1eeb \u1ea4n v\u00e0 \u00c2u, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh xem m\u00f3n n\u00e0o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u00edch. \u0110\u00fang 1 th\u00e1ng sau \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea3 neo \u1edf Mallaca, v\u00e0 ng\u00e0y 12\/6 \u0111\u1ebfn c\u1ea3ng Trigano \u1edf Malay. Ch\u00fang t\u00f4i ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf n\u01a1i n\u00e0y ch\u1eebng 30-40 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n x\u1ee9 \u0110\u00e0ng Trong b\u1ecb b\u00e3o ch\u00ecm t\u00e0u d\u1ea1t v\u00e0o Trigano, b\u1ecb bu\u1ed9c tr\u1edf th\u00e0nh n\u00f4 l\u1ec7 c\u1ee7a Rajah. H\u1ecd b\u00e1o cho vi\u00ean quan th\u00f4ng tin c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng qu\u00e1 \u00edt. T\u00f4i \u0111\u00e3 n\u1ed7 l\u1ef1c gi\u1ea3i c\u1ee9u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed9i nghi\u1ec7p n\u00e0y, v\u00e0 ng\u1ea1c nhi\u00ean kh\u00f4ng \u00edt tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ng\u1ea7n ng\u1eeb c\u1ee7a h\u1ecd. <\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian \u1edf Trigano th\u00eam 1 2 ng\u00e0y, l\u1ea5y th\u00eam h\u00e0ng h\u00f3a t\u01b0\u01a1i d\u1ef1 l\u00e0 s\u1ebd thi\u1ebfu \u1edf Nam H\u00e0, v\u00e0 nh\u1ed5 neo v\u00e0o ng\u00e0y 17. Ng\u00e0y 20, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ea3o Pulo Ubi, ng\u00e0y ti\u1ebfp theo \u1edf v\u0129 \u0111\u1ed9 8'35 g\u1ea7n \u0111\u1ec9nh Cambodia. T\u00f4i ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng \u0111i n\u00e0y nh\u1eb1m \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn nh\u00e1nh t\u00e2y d\u00f2ng s\u00f4ng l\u1edbn n\u1eb1m gi\u1eefa Cambodia v\u00e0 \u0110\u00e0ng Trong, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb ch\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1edbi \u0110\u1ed3ng Nai.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 24\/6, ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea3 neo \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Cambodia. Ng\u00e0y 26, t\u00f4i l\u00ean boong t\u00e0u Jenny g\u1eb7p \u00f4ng Moniz ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha, nghe \u00f4ng \u1ea5y n\u00f3i tin th\u00e1m th\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c: K\u1ebb ph\u1ea3n lo\u1ea1n Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u0111i m\u1ecdi th\u1ee9 \u1edf \u0110\u00e0ng Trong, v\u1ecb ch\u00faa \u0111\u00e3 ch\u1ea1y t\u1edbi C\u00f4n \u0110\u1ea3o v\u00e0 b\u1ecb gi\u1ebft. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi anh l\u1edbn c\u1ee7a ch\u00faa r\u01a1i v\u00e0o tay qu\u00e2n ph\u1ea3n lo\u1ea1n, b\u1ecb h\u1eafn bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u1ea5y con g\u00e1i m\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi anh n\u00e0y l\u00e0 con l\u1edbn trong 2 ng\u01b0\u1eddi con trai c\u1ee7a ch\u00faa tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Ph\u00fac Loan c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn cu\u1ed1i tri\u1ec1u \u0111\u00e3 g\u1ea3 con g\u00e1i cho v\u1ecb ho\u00e0ng t\u1eed nh\u1ecf, v\u00e0 khi ti\u00ean ch\u00faa m\u1ea5t \u0111i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a con r\u1ec3 l\u00ean ng\u00f4i. V\u00e0 v\u1ecb T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u00e1p \u0111\u1eb7t thu\u1ebf kh\u00f3a n\u1eb7ng n\u1ec1 l\u00ean m\u1ecdi c\u01b0 d\u00e2n khi\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n b\u00f9ng n\u1ed5 trong n\u01b0\u1edbc, \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i th\u1eeba c\u01a1 t\u1ea5n c\u00f4ng. Khi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i n\u00e0y t\u1edbi \u0111\u00e3 h\u1ee9a h\u1eb9n r\u1eb1ng ch\u1ec9 gi\u1ea3i quy\u1ebft vi\u00ean T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng g\u00e2y lo\u1ea1n l\u1ea1c, h\u1ed7 tr\u1ee3 v\u1ecb ch\u00faa ch\u1ed1ng l\u1ea1i k\u1ebb th\u00f9. V\u1ecb ch\u00faa tr\u1ebb b\u1ecb k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng x\u00fai gi\u1ee5c \u0111\u00e3 tin l\u1eddi nh\u01b0 c\u1eebu v\u00e0o mi\u1ec7ng s\u00f3i. Vi\u00ean T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng d\u00f9 x\u1ea5u xa c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 n\u0103ng l\u1ef1c ch\u1ed1ng l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda xung quanh ch\u00faa. Ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1ecdng \u0111\u00e3i \u00f4ng ta khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1eed d\u1ee5ng ki\u1ebfn th\u1ee9c \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng. H\u1ecd l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfm l\u1ea5y th\u1ee7 \u0111\u00f4 Hu\u1ebf, v\u1ecb ch\u00faa b\u1ecf ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3ng Nai, sau \u0111\u00f3 l\u00e0 C\u00f4n \u0110\u1ea3o, n\u01a1i \u00f4ng \u1ea5y b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft. Vi\u00ean T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c mang t\u1edbi \u0110\u00f4ng Kinh s\u1ed1ng \u0111\u1eddi ph\u1ee7 ph\u00ea.<\/p>\n<p>S\u00e1ng h\u00f4m sau t\u00f4i tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e0u Amazon, nghe tin t\u00ecnh b\u00e1o c\u1ee7a thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Hutton r\u1eb1ng v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0o n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 b\u1ecb Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c gi\u1ebft ch\u1ebft, v\u00e0 kho\u1ea3ng 20-30 thuy\u1ec1n bu\u1ed3m c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111ang \u0111\u1eadu tr\u00ean nh\u00e1nh s\u00f4ng c\u00e1ch Bathai 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Kh\u00f4ng r\u00f5 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u1ed3m \u1ea5y, v\u00e0 theo th\u00f4ng tin nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1ea7m \u00e1c \u00fd c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1ebfu bi\u1ebft r\u1eb1ng ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 h\u1ecd h\u00e0ng nh\u00e0 ch\u00faa tr\u00ean thuy\u1ec1n, t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng n\u00ean b\u1ecf k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1eadp b\u1ebfn Bathai. Tuy nhi\u00ean, bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00f2n 1 nh\u00f3m \u1ee7ng h\u1ed9 nh\u00e0 ch\u00faa \u1edf \u0110\u1ed3ng Nai, t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111i xa 1 ch\u00fat \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a vi\u00ean quan n\u00e0y v\u1ec1 v\u1edbi nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh. Thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng Hutton cho bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00f4i tr\u1edf v\u1ec1 t\u00e0u v\u00e0 s\u00e1ng h\u00f4m sau nh\u1ed5 neo. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 1\/7 ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea3 neo \u1edf m\u0169i \u0111\u1ea5t g\u1ecdi l\u00e0 V\u0169ng T\u00e0u, \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t cao n\u1ed9i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ti\u00ean m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i ti\u1ebfp c\u1eadn. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang t\u00f4i ng\u1eebng l\u1ea1i, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng t\u1edbi \u0110\u1ed3ng Nai, vi\u00ean quan v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 kh\u00f4ng cho t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng tin n\u00e0o. B\u1ef1c b\u1ed9i v\u00ec th\u1ea5t v\u1ecdng, t\u00f4i t\u1ef1 l\u00ean thuy\u1ec1n nh\u1ecf v\u00e0o b\u1edd th\u00e1m th\u00ednh. \u00d4ng Bayard v\u00e0 quan ch\u1ee9c th\u1ee9 2 \u0111i theo t\u00f4i c\u00f9ng 2 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u c\u1ee7a vi\u00ean quan l\u00e0m phi\u00ean d\u1ecbch. Khi v\u00e0o b\u1edd, t\u00f4i cho 2 phi\u00ean d\u1ecbch \u0111i tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eef m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean thuy\u1ec1n. Khi 2 phi\u00ean d\u1ecbch tr\u1edf l\u1ea1i, h\u1ecd \u0111\u01b0a theo 2 hay 3 v\u1eadt th\u1ec3 tr\u00f4ng th\u1ea3m h\u1ea1i nh\u1ea5t m\u00e0 t\u00f4i t\u1eebng th\u1ea5y, tr\u00ean b\u1edd v\u1ef1c b\u1ecb \u0111\u00f3i \u0103n v\u00e0 d\u1ecbch b\u1ec7nh h\u1ee7y di\u1ec7t. Phi\u00ean d\u1ecbch n\u00f3i r\u1eb1ng l\u00ean b\u1edd an to\u00e0n, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m theo. Nh\u1eefng c\u01b0 d\u00e2n t\u1ed9i nghi\u1ec7p n\u00e0y n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i r\u1eb1ng h\u1ecd \u1edf 1 l\u00e0ng g\u1ea7n \u0111\u00f3, d\u00e2n s\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 50 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ea7u h\u1ebft trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u01b0 h\u1ecd. Hai ba th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng t\u1edbi \u0110\u1ed3ng Nai hi\u1ec7n b\u1ecb phong t\u1ecfa \u0111\u00e3 gh\u00e9 v\u00e0o n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp \u0111i to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1eeb n\u1ea1n \u0111\u00f3i kh\u1ee7ng khi\u1ebfp n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 gi\u1ebft ch\u1ebft h\u01a1n n\u1eeda c\u01b0 d\u00e2n \u0110\u00e0ng Trong. H\u1ecd \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng c\u00f2n g\u00ec \u0103n ngo\u00e0i th\u1ee9 r\u1ec5 do s\u00f3ng \u0111\u1ea9y l\u00ean b\u1edd bi\u1ec3n khi\u1ebfn h\u1ecd n\u1ed5i m\u1ea9n kh\u1eafp ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 1 th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 gi\u1ed1ng khoai t\u00e2y nh\u01b0ng d\u00e0i h\u01a1n. <\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1eafc m\u1eafc v\u1edbi s\u1ef1 th\u1edd \u01a1 m\u00e0 nh\u1eefng n\u00f4 l\u1ec7 \u1edf Tricago \u0111\u00e3 t\u1ecf ra v\u1edbi \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a t\u00f4i. H\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi c\u00e1i b\u1ee5ng \u0111\u00f3i thay v\u00ec ch\u1ecdn l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7 x\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00f4 l\u1ec7 n\u00e0o \u1edf \u0110\u00e0ng Trong. Khi d\u00f2 h\u1ecfi hai ba d\u00f2ng s\u00f4ng d\u1eabn t\u1edbi N.W v\u00e0 h\u1ecfi t\u00ean, h\u1ecd b\u1ea3o 1 d\u00f2ng d\u1eabn t\u1edbi \u0110\u1ed3ng Nai. Th\u00eam v\u00e0i v\u1eadt th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y n\u1eefa t\u1ee5 t\u1eadp quanh t\u00f4i. C\u0103ng th\u1eb3ng v\u1edbi ho\u00e0n c\u1ea3nh th\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec, t\u00f4i v\u1ed9i v\u00e3 v\u1ec1 thuy\u1ec1n, \u0111\u01b0a theo 1 \u00f4ng gi\u00e0 c\u00f3 v\u1ebb th\u00f4ng minh nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 b\u00e1o tin cho vi\u00ean quan, v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ch\u00fang t\u00f4i n\u00ean l\u00e0m g\u00ec ti\u1ebfp theo. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trong n\u0103m 1777-8, thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng t\u00e0u Rumbold \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1edbi \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o t\u00edch c\u1ef1c \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n v\u1ec1 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y cho ng\u01b0\u1eddi Anh. \u00d4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 theo 2 v\u1ecb quan ch\u1ee9c kh\u00e1 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a \u0110\u00e0ng Trong kh\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc do b\u1ecb th\u1eddi ti\u1ebft x\u1ea5u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp chi\u00eau \u0111\u00e3i \u1edf Calcutta. V\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u00f4ng Hasting l\u00e0 Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u1eed \u00f4ng Chapman t\u1edbi \u0110\u00e0ng Trong \u0111\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea1o m\u1ed1i quan h\u1ec7 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. \u00d4ng Chapman \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 Belgan v\u00e0o n\u1eafm 1779, nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00e0 b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, tr\u1ed1n tho\u00e1t trong kh\u00f3 kh\u0103n. Nh\u01b0ng \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Belgan b\u1ea3n ghi h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng ghi ch\u00e9p gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ecba l\u00fd. T\u00f3m t\u1eaft b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Hasting: &#8211; Hai quan ch\u1ee9c \u0110\u00e0ng Trong b\u1ecb tai n\u1ea1n \u0111\u1eafm t\u00e0u c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng nh\u00e0 ch\u00faa, 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb kh\u00e1 cao. Ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp tr\u1ecdng th\u1ec3 v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u1ec1 v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh nh\u00e2n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7109,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,1],"tags":[],"class_list":["post-11357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dich","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11357"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11359,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11357\/revisions\/11359"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}