{"id":10545,"date":"2019-10-18T19:44:36","date_gmt":"2019-10-18T12:44:36","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.name\/?p=10545"},"modified":"2020-08-31T19:05:28","modified_gmt":"2020-08-31T12:05:28","slug":"100-lang-han-bich-khac-tung-thien-xich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=10545","title":{"rendered":"101. L\u0103ng h\u00e0n b\u00edch kh\u1eafc t\u00f9ng thi\u00ean x\u00edch"},"content":{"rendered":"<ol start=\"101\">\n<li><strong> L\u0103ng h\u00e0n b\u00edch kh\u1eafc t\u00f9ng thi\u00ean x\u00edch, n\u1ea1i l\u00e3nh ho\u00e0ng l\u01b0u c\u00fac s\u1ed5 hoa<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/strong><br \/>\n<em>(T\u00f9ng ng\u00e0n th\u01b0\u1edbc tr\u00ean \u0111\u00e1 gi\u00e1 r\u00e9t v\u1eabn xanh, m\u1ea5y kh\u00f3m c\u00fac gi\u1eefa l\u1ea1nh l\u1ebdo v\u1eabn v\u00e0ng)<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, b\u1ea3n truy lu\u1eadn t\u1ed9i danh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n.<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau l\u1ec5 nh\u1eadn t\u00f9, l\u1ec5 b\u00e3o t\u1ea5t d\u00e0nh cho quan t\u01b0\u1edbng l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c. Ch\u00edn c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc Th\u1ebf mi\u1ebfu c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ec1n V\u00f5 th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng song song c\u1ea1nh V\u0103n th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. Cu\u1ed9c lo\u1ea1n l\u1ea1c \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eadp t\u1eaft ho\u00e0n to\u00e0n sau khi nh\u1eefng m\u01b0u ch\u1ee7 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ecb b\u1eaft, cung khai ra \u0111\u1ea7u d\u00e2y m\u1ed1i nh\u1ee3 c\u1ee7a s\u1ef1 vi\u1ec7c. V\u1ee5 l\u00faa thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn nh\u1eefng t\u1ea5u s\u1edb lo l\u1eafng v\u1ec1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u0169ng d\u1ecbu \u0111i. T\u1eeb sau l\u1ec5 b\u00e3o t\u1ea5t, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c cho xem h\u00e1t \u1edf Duy\u1ec7t Th\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 Phu V\u0103n l\u00e2u \u0111\u1ebfn t\u1eadn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng sau. Nh\u00e0 vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebft \u0111\u00f3n \u0110\u00f4ng ch\u00ed, tr\u0103m quan m\u1eb7c \u00e1o l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u ch\u1ea7u m\u1eebng \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, y\u1ebfn l\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i t\u1ea1i T\u1ea3, H\u1eefu vu. Nh\u1eefng kho\u1ea3n ban th\u01b0\u1edfng, \u00e2n th\u01b0\u1edfng l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c tr\u00e0n tr\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed h\u00e2n hoan ch\u1ec9 h\u01a1i xao \u0111\u1ed9ng khi tin c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c b\u00e1o v\u1ec1 r\u1eb1ng hai k\u1ebb ngh\u1ecbch ph\u1ea1m c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn t\u1ea5n c\u00f4ng \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh. V\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd do qu\u00e1 vui v\u1ebb, ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Ph\u00fa d\u1eabn thu\u1ed9c h\u1ea1 ra c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ee3 ngo\u00e0i th\u00e0nh g\u00e2y tai n\u1ea1n ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. Nh\u00e0 vua n\u1ed5i gi\u1eadn t\u01b0\u1edbc m\u0169 \u00e1o, ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Mi\u00ean Ph\u00fa, b\u1eaft giam trong ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i, thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a c\u1eadu ta k\u1ebb b\u1ecb gi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft ph\u00e1t v\u00e3ng t\u1eadn Ai Lao. Tuy nhi\u00ean m\u1eb9 Mi\u00ean Ph\u00fa xu\u1ea5t th\u00e2n th\u1ea5p k\u00e9m, t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 vua nh\u00ecn t\u1edbi, v\u1ee5 vi\u1ec7c \u1ea5y tr\u00f4i qua ch\u1ec9 nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00fan vai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong kinh k\u1ef3.<\/p>\n<p>N\u00ean khi b\u1ea3n t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c Ng\u1ef1 s\u1eed trong \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Nguy\u1ec5n V\u0103n, V\u0169 Danh Th\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng tr\u00ecnh l\u00ean \u0111i\u1ec7n \u0111\u00ecnh, h\u1eb3n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c ng\u1ea1c nhi\u00ean. Vi\u1ec7c truy lu\u1eadn t\u1ed9i danh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 t\u1ea1m ng\u01b0ng v\u00e0o ba n\u0103m tr\u01b0\u1edbc trong nh\u1eefng tin chi\u1ebfn tr\u1eadn d\u1ed3n d\u1eadp, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. <em>\u2018Nay Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ebft, d\u1eabu kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 t\u00ean con nu\u00f4i L\u00ea V\u0103n H\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ra v\u00e0o trong th\u00e0nh li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, hay \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch \u0111em B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u1edd L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t toan \u0111\u1ed1t l\u00e0m \u0111u\u1ed1c \u0111\u1ec3 t\u1ebf Duy\u1ec7t, vi\u1ec7c k\u00edn \u0111\u1ec1u l\u1ed9, vi\u1ec7c nh\u1ecf \u0111\u1ec1u r\u00f5. Th\u1ebf th\u00ec t\u00e2m t\u00edch c\u1ee7a Duy\u1ec7t ch\u1eb3ng c\u1ea7n h\u1ecfi c\u0169ng bi\u1ebft, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1ed9i danh th\u00ec e kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y\u2019<\/em>.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t l\u00f2ng d\u1ea1 nh\u01b0 r\u1eafn r\u1ebft, th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y b\u1edbi v\u1ea1ch thi\u1ebfu s\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 khoe khoang t\u00e0i ri\u00eang, ph\u1ec9 b\u00e1ng vua b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd kh\u00f3 nghe. Khi \u0111i kinh l\u00fd Thanh Ngh\u1ec7, chi\u00eau t\u1eadp v\u1ec1 nh\u1eefng k\u1ebb hung d\u1eef nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00e0m tay sai, ng\u1ea5m ng\u1ea7m k\u00eau g\u1ecdi c\u1ea5u k\u1ebft v\u1edbi b\u1ecdn th\u1ed5 h\u00e0o D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3, \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng, cho quan ch\u1ee9c nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, d\u00f9ng th\u00f4ng gia h\u1ecd ngo\u1ea1i nh\u01b0 V\u0169 V\u0129nh Ti\u1ec1n, V\u0169 V\u0129nh L\u1ed9c g\u00e2y b\u00e8 \u0111\u1ea3ng. L\u1ea5y t\u00f9 binh ph\u00e1t ph\u1ed1i t\u1eeb B\u1eafc K\u1ef3 th\u1ea3 ra l\u00e0m l\u00ednh trong th\u00e0nh, gi\u1ea5u ri\u00eang voi chi\u1ebfn, l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e2n kh\u00ed Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u1edf Phi\u00ean An. Nghe l\u1eddi x\u1ea3o tr\u00e1 c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh t\u00e0n h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1eafp th\u00e0nh cao h\u00e0o s\u00e2u ri\u00eang Phi\u00ean An m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u0103m t\u1ec9nh. Nu\u00f4i ong tay \u00e1o, \u0111\u1ec3 b\u1ecdn thu\u1ed9c h\u1ea1 ra ngo\u00e0i hu\u00eanh hoang \u2018Duy\u1ec7t \u0111i tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 phong v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y, kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c T\u1ed5ng tr\u1ea5n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00e1c\u2019, ti\u1ebfm v\u1ecb lo\u1ea1n x\u01b0ng, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f2n bi\u1ebft L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. \u0110\u1ebfn khi l\u00e0m lo\u1ea1n, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u00e1m th\u1ee7 h\u1ea1 nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i m\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u00e1u Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n, \u0111\u1ed3ng b\u1ed9c c\u0169ng ch\u1ea1y theo gi\u1eb7c, c\u1ed1 k\u1ebft nhau l\u00e0m t\u1eed \u0111\u1ea3ng. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, m\u1ed7i c\u00e1i t\u00f3c l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1eddi k\u1ebft t\u1ed9i c\u1ee7a nh\u00e0 vua d\u00f9 \u0111anh th\u00e9p, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i N\u1ed9i c\u00e1c truy lu\u1eadn ch\u1ee9ng c\u1ee9 v\u00e0 h\u00ecnh t\u00edch ph\u1ea1m ph\u00e1p c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. \u0110\u1ebfn khi b\u1ea3n \u00e1n h\u00ecnh th\u00e0nh, h\u1ecd ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft t\u1ed9i vi\u00ean c\u1ed1 T\u1ed5ng tr\u1ea5n n\u00e0y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n v\u1eb7t v\u00e3nh h\u01a1n h\u1eb3n: T\u1ef1 ti\u1ec7n sai ng\u01b0\u1eddi sang Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n k\u1ebft giao ng\u1ea7m, \u0111\u00f2i gi\u1ebft Th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ecnh nh\u1eb1m kh\u00f3a mi\u1ec7ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, gi\u1ea5u ri\u00eang gi\u1ea5y t\u1edd tr\u1eafng \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o, d\u00e2ng s\u1edb ch\u1ed1ng m\u1ec7nh vua xin cho quan th\u00e2n t\u00edn \u1edf l\u1ea1i Nam K\u1ef3, \u0111\u01b0a thuy\u1ec1n Anh C\u00e1t L\u1ee3i v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 khoe quy\u1ec1n l\u1ef1c, ti\u1ebfm v\u1ecb g\u1ecdi m\u1ed9 cha m\u1eb9 l\u00e0 \u2018l\u0103ng\u2019, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u2018c\u00f4\u2019, k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, xin cho L\u00ea Ch\u1ea5t th\u00eam tu\u1ed5i th\u1ecd.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, nh\u1eefng t\u1ed9i danh n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00e1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, truy \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng s\u1eafc, c\u00e1o s\u1eafc, b\u1ed5 quan t\u00e0i phanh th\u00e2y. V\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd \u0111\u1ec1u phanh th\u00e2y. L\u00ea V\u0103n H\u00e1n x\u1eed l\u0103ng tr\u00ec, to\u00e0n b\u1ed9 anh em ph\u1ea3i tr\u1ea3m quy\u1ebft, v\u1ee3 v\u00e0 con g\u00e1i \u0111\u00e0y \u0111i l\u00e0m n\u00f4 t\u1ea5t th\u1ea3y.<\/p>\n<p>B\u1ea3n \u00e1n l\u1ea1nh l\u00f9ng c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00ecnh b\u1ed9 sao ra g\u1eedi cho kh\u1eafp T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh, kh\u00f4ng m\u1ed9t ai l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. Th\u1eadm ch\u00ed, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c xin ch\u00e9m c\u1ea3 con trai c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Y\u00ean v\u00e0 c\u00f4ng ch\u00faa, H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c mu\u1ed1n x\u1eed t\u1ed9i t\u1ea5t c\u1ea3 th\u00e2n thu\u1ed9c nh\u00e0 h\u1ecd L\u00ea tr\u00ean m\u01b0\u1eddi s\u00e1u tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u1eadp t\u00e2u t\u1eeb Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n v\u1ec1 g\u1ea7n cu\u1ed1i nh\u01b0 nh\u1ea5n m\u1ea1nh th\u00eam l\u1eddi tuy\u00ean \u00e1n t\u1eeb kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng. C\u00f9ng l\u00fac \u1ea5y, T\u1ea3 Th\u1ecb lang L\u1ea1i b\u1ed9 quy\u1ec1n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c L\u00ea B\u00e1 T\u00fa d\u00e2ng s\u1edb tham h\u1eb7c t\u1ed9i c\u1ee7a c\u1ed1 H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t, xin giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>So v\u1edbi s\u00e1u c\u00e1i t\u1ed9i c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, L\u00ea Ch\u1ea5t b\u1ecb h\u1eb7c \u0111\u1ebfn m\u01b0\u1eddi s\u00e1u t\u1ed9i, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u00ean quy\u1ec1n, d\u00f9ng \u0111\u1ee7 m\u1ecdi c\u00e1ch b\u1eaft \u00e9p nh\u00e0 vua theo \u00fd ri\u00eang, v\u00f4 l\u1ec5 b\u1ed9i ngh\u1ecbch, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 \u00fd l\u1ee3i d\u1ee5ng con g\u00e1i ti\u1ebfm v\u1ecb. <em>\u2018Ch\u1ea5t c\u00f9ng Duy\u1ec7t b\u00e0n vi\u1ec7c nh\u01b0 Y Do\u00e3n, Ho\u1eafc Quang. Mu\u1ed1n con g\u00e1i ch\u00ednh v\u1ecb trung cung m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean n\u00f3i l\u1eddi o\u00e1n gi\u1eadn. \u0110\u00f2i nh\u00e0 vua th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0m con nu\u00f4i, \u00fd \u0111\u1ecbnh theo g\u00f3t D\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean\u2019<\/em>, m\u1ea5y l\u1eddi n\u00e0y c\u1ee7a L\u00ea B\u00e1 T\u00fa h\u1eb3n c\u00f2n thu h\u00fat d\u01b0 lu\u1eadn trong ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh h\u01a1n c\u1ea3 b\u1ea3n th\u00e2n v\u1ee5 \u00e1n v\u1ec1 v\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ea7n \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cEm \u0111i ra ngo\u00e0i c\u00f2n nghe ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i r\u1eb1ng cha b\u00e0 \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh hay b\u1ea3o v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01a1i \u0111\u00f3: Tr\u00ean m\u1eb7t th\u00ec m\u1eaft, m\u0169i, mi\u1ec7ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, th\u01b0\u1eddng hay o\u00e1n tr\u00e1ch l\u00f4ng m\u00e0y l\u00e0 th\u1ee9 v\u00f4 d\u1ee5ng. Nh\u01b0ng l\u00f4ng m\u00e0y \u1edf cao nh\u1ea5t, thi\u1ebfu n\u00f3 th\u00ec m\u1eb7t tr\u00f4ng ra l\u00e0m sao.\u201d H\u1ea1 th\u00ec th\u1ea7m k\u1ec3, gi\u1ecdng n\u1eeda run r\u1ea9y n\u1eeda d\u00f2 h\u1ecfi. C\u00f4 ng\u1eebng tay vi\u1ebft, nh\u00ecn tho\u00e1ng qua ng\u01b0\u1eddi cung n\u1eef, kh\u1ebd c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cB\u00e2y gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i g\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d So v\u1edbi nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 ng\u1ed3i duy\u1ec7t binh ch\u00ednh gi\u1eefa l\u1ea7u Ng\u0169 M\u00f4n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u00f2i ch\u00e9m hai v\u1ecb quan th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a nh\u00e0 vua l\u00e0 Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn, t\u1eeb ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u00e9p nh\u00e0 vua ph\u1ea3i x\u1eed ch\u00e9m L\u00ea Duy Thanh, \u0111\u00f2i tr\u1ea3 l\u1ea1i c\u1ea3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ee7a vua, th\u00ec m\u1ea5y l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i n\u00e0y c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u1eb7ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch c\u1ee7a cha c\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eddi c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01a1m \u0111\u1eb7t. N\u00f3i cho c\u00f9ng ng\u00e0y m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u00e0 vua l\u00e0m \u0111\u00e2u ch\u1ec9 khi\u1ebfn m\u1ed9t \u0111\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ph\u1eadt l\u00f2ng.<\/p>\n<p>\u201cH\u1ecd c\u00f2n truy\u1ec1n tai nhau chuy\u1ec7n v\u1ec1 \u0111\u1ee9c b\u00e0.\u201d Nghe phong thanh, \u0110\u00f4ng li\u1ec1n gh\u00e9 xu\u1ed1ng ng\u1ed3i c\u1ea1nh H\u1ea1, gi\u1ecdng c\u00e0ng nh\u1ecf h\u01a1n. \u201cH\u1ecd k\u1ec3, ng\u00e0y x\u01b0a l\u00fac ng\u00e0i ng\u1ef1 se m\u00ecnh, \u0111\u1ee9c b\u00e0 v\u00e0 Hi\u1ec1n t\u1ea7n \u0111i c\u1ea7u ph\u00fac \u1edf ch\u00f9a, b\u00e0 n\u00f3i <em>\u2018Ho\u1ea1ch t\u1ed9i \u01b0 thi\u00ean, v\u00f4 s\u1edf \u0111\u1ea3o d\u00e3\u2019<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><strong>[2]<\/strong><\/a><\/em>. Hi\u1ec1n t\u1ea7n v\u1ec1 k\u1ec3 v\u1edbi ng\u00e0i ng\u1ef1, ng\u00e0i gi\u1eadn l\u1eafm. Cho n\u00ean d\u00f9 gia th\u1ebf cao nh\u1ea5t, b\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng tr\u1edf th\u00e0nh ch\u00ednh cung \u0111\u01b0\u1ee3c<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>. R\u00f5 l\u00e0 gi\u1eadu \u0111\u1ed5 b\u00ecm leo, nh\u1eefng k\u1ebb ng\u1ed3i kh\u00f4ng ngh\u0129 chuy\u1ec7n h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi!\u201d<\/p>\n<p>\u201cTa n\u00f3i th\u1ebf \u00e0?\u201d C\u00f4 v\u1eabn vi\u1ebft, l\u1ea7m b\u1ea7m nh\u01b0 t\u1ef1 h\u1ecfi ch\u00ednh m\u00ecnh. Khi m\u1edbi v\u00e0o cung, ng\u00f4n h\u00e0nh c\u1eed ch\u1ec9 c\u1ee7a c\u00f4 ch\u1eb3ng ra sao, kh\u00f4ng coi ai ra g\u00ec, ngay c\u1ea3 nh\u00e0 vua c\u0169ng b\u1ecb m\u00f3c m\u1ec9a \u0111\u00e2u ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111\u00f4i l\u1ea7n, c\u00f3 khi n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y th\u1eadt. B\u00e2y gi\u1edd nh\u1eafc l\u1ea1i, qu\u1ea3 nhi\u00ean t\u1ea1o ra h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t \u0111\u00f4i cha con quy\u1ec1n th\u1ea7n coi vua nh\u01b0 \u0111\u1ea5t b\u00f9n, ch\u1ec9 ch\u1ef1c h\u00e3m h\u1ea1i ng\u00e0i ta \u0111\u1ec3 ti\u1ebfm ng\u00f4i chi\u1ebfm quy\u1ec1n. K\u1ebb gi\u00e0u t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ebd ra c\u1ea3 m\u1ed9t m\u00e0n k\u1ecbch \u0111\u1ea5u \u0111\u00e1 tranh gi\u00e0nh gay c\u1ea5n v\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng s\u1ee9c kh\u1ecfe t\u1ed3i t\u1ec7 c\u1ee7a nh\u00e0 vua nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5y v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a cha c\u00f4. N\u00ean n\u00f3i l\u00e0 may m\u1eafn khi cha c\u00f4 qua \u0111\u1eddi \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, sau th\u1eddi gian d\u00e0i mang b\u1ec7nh t\u1ea1i B\u1eafc Th\u00e0nh. C\u00f2n nh\u00e0 vua sau m\u1ed7i th\u1eddi gian c\u0103ng th\u1eb3ng k\u00e9o d\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ed5 b\u1ec7nh \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1ec7, ch\u1eb3ng qua, c\u00f3 th\u1ec3 cha c\u00f4 ch\u00ednh l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y b\u1ec7nh cho ng\u00e0i ta.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Ki\u1ec3u l\u00ean ng\u00f4i ngay trong l\u00fac L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u1eeba \u0111em m\u1ed9t \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi hung h\u00e3n m\u1edbi chi\u00eau t\u1eadp t\u1eeb Thanh Ngh\u1ec7 v\u1ec1 kinh th\u00e0nh, trong l\u00fac c\u00e1c vi\u00ean B\u1ea3o h\u1ed9 v\u1eeba r\u00fat lui kh\u1ecfi Ch\u00e2n L\u1ea1p d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u01a1n lo\u1ea1n l\u1ea1c n\u1ed5 ra \u1edf Nam Vang, vua N\u1eb7c Ch\u0103n b\u1ecf ch\u1ea1y v\u1ec1 V\u0129nh Long, n\u00e9m tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u1ea1i cho quan ch\u1ee9c Gia \u0110\u1ecbnh. L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111em \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1edbi ngay th\u1eddi \u0111i\u1ec3m d\u1ecbch b\u1ec7nh t\u1eeb T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng b\u00f9ng ph\u00e1t, l\u00e2y lan to\u00e0n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, gi\u1ebft ch\u1ebft h\u01a1n hai m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n d\u00e2n \u2013 \u0111\u1ec3 r\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ngay l\u1eadp t\u1ee9c cu\u1ed9c thanh tr\u1eebng \u0111\u1ea5u \u0111\u00e1 c\u1ee7a quan tr\u01b0\u1eddng. Vi\u00ean quan T\u1ea3 Th\u1ed1ng ch\u1ebf qu\u00e2n Th\u1ecb trung b\u1ecb gi\u1ebft, v\u00e0 s\u1ef1 kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Ki\u1ec3u s\u1ee5p \u0111\u1ed5 ngay \u1edf kinh th\u00e0nh, khi b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ng\u00e0i ta v\u1eeba x\u00e2y l\u00ean \u0111\u00e3 v\u1ee1 \u0111\u1ebfn hai ng\u00e0n tr\u01b0\u1ee3ng. D\u1ecbch b\u1ec7nh gi\u1ebft ch\u1ebft c\u1ea3 c\u00e1c quan t\u01b0\u1edbng l\u1edbn nh\u1ecf, khi\u1ebfn to\u00e0n b\u1ed9 c\u01a1 c\u1ea5u \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i, v\u00e0 hai v\u1ecb T\u1ed5ng tr\u1ea5n \u1edf hai \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhanh ch\u00f3ng n\u1eafm ch\u1eafc th\u1ee9 quy\u1ec1n l\u1ef1c m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ch\u01b0a t\u1eebng ai c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi Thanh Ngh\u1ec7 m\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u01b0a v\u1ec1 ng\u00e0y \u1ea5y t\u1eeb r\u1ea5t s\u1edbm \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh n\u1ed7i \u00e1m \u1ea3nh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Ki\u1ec3u. Nh\u1eefng nh\u00f3m th\u1ed5 h\u00e0o, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ebfn ch\u00e0o ng\u00e0i ta ng\u00e0y tu\u1ea7n du ra B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 r\u1ea5t s\u1edbm v\u00e2y b\u1ecdc ng\u00e0i ta trong ng\u00e0n l\u1edbp g\u01b0\u01a1m \u0111ao. L\u00ea Ch\u1ea5t cha c\u00f4 \u0111\u00e3 cho ng\u00e0i ta hi\u1ec3u ngay ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1eafng v\u1edbi vi\u00ean quan L\u00ea Duy Thanh v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m t\u1edbi S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng \u2013 d\u00f9 c\u00f3 l\u00e0 con ch\u00e1u d\u00f2ng d\u00f5i \u0111\u1ea1i t\u1ed9c B\u1eafc Th\u00e0nh, \u00f4ng ta v\u1eabn b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, r\u01a1i th\u1eb3ng v\u00e0o tr\u00f2 ch\u01a1i ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a quan tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4n \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f9ng v\u1eaby. Cha c\u00f4 \u0111\u00e3 s\u0103n \u0111u\u1ed5i Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Ki\u1ec3u, \u0111\u1ea1p v\u1ee1 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c cu\u1ed1i c\u00f9ng nh\u1eefng t\u1ef1 t\u00f4n t\u1ef1 h\u00e0o m\u00e0 ng\u00e0i ta c\u00f3. C\u01b0\u1eddi c\u1ee3t th\u1eb3ng v\u00e0o m\u1eb7t ng\u00e0i ta v\u1edbi nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ng\u00e0i ta tin t\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng k\u1ebb b\u00ecnh d\u00e2n kia ch\u1ec9 bi\u1ebft k\u1ec3 \u0111\u00f4i \u0111i\u1ec1u v\u1eb7t v\u00e3nh nh\u01b0 c\u00e2u chuy\u1ec7n \u2018l\u00f4ng m\u00e0y\u2019 \u1ea5y, v\u1ed1n ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00e0o hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 L\u00ea Ch\u1ea5t cha c\u00f4 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Ki\u1ec3u. Th\u1ee9 t\u00e2m b\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh g\u1ee5c nh\u00e0 vua khi c\u00f2n \u0111\u1ed9 tr\u00e1ng ni\u00ean, tr\u1edf \u0111i tr\u1edf l\u1ea1i su\u1ed1t c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ng\u00e0i ta. Th\u1ee9 t\u00e2m b\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111eo \u0111u\u1ed5i cha c\u00f4 ng\u00e0y ch\u1ea1y tr\u1ed1n su\u1ed1t c\u00e1c hang s\u00e2u v\u1ef1c th\u1eb3m n\u00fai r\u1eebng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>M\u1eb7c k\u1ec7 ti\u1ebfng r\u00ec r\u1ea7m c\u1ee7a hai c\u00f4 cung n\u1eef, c\u00f4 ch\u0103m ch\u00fa vi\u1ebft n\u1ed1t nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef cu\u1ed1i c\u00f9ng r\u1ed3i g\u1ea5p t\u1eadp gi\u1ea5y l\u1ea1i. Vi\u00ean n\u1ed9i gi\u00e1m \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0111i\u1ec7n, c\u00f4 li\u1ec1n kho\u00e1c th\u00eam \u00e1o, \u0111i ra ngo\u00e0i. N\u1ed9i gi\u00e1m l\u1ea1i d\u1eabn c\u00f4 t\u1edbi khu v\u1ef1c h\u1ed3 Kim Th\u1ee7y n\u1ed9i, con \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00fac r\u00ec r\u00e0o trong gi\u00f3 \u0111\u00f4ng l\u1ea1nh bu\u1ed1t. T\u1edbi \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1ecd ch\u1ee3t th\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1i khung gi\u1ea5y h\u00ecnh tr\u1ee5 tr\u00f2n t\u1eeb tr\u1eddi sa xu\u1ed1ng c\u00e0nh c\u00e2y.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e8n bay Y\u00ean \u0111\u0103ng do Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Nguy\u00ean ch\u1ebf ra \u0111\u1ea5y \u1ea1.\u201d Th\u1ea5y c\u00f4 nh\u1ea5c c\u00e1i khung gi\u1ea5y xu\u1ed1ng, n\u1ed9i gi\u00e1m t\u00ean Tr\u1ea7n Khoa c\u01b0\u1eddi n\u00f3i. \u201cNg\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1ed1n l\u00e0 Ph\u00f3 su\u1ea5t v\u1ec7 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n l\u00fac r\u1ed7i r\u00e3i \u0111i l\u00e0m c\u00e1i \u0111\u00e8n th\u1ea3 bay l\u00ean tr\u1eddi, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi m\u00e1ch l\u1ea1i cho ng\u00e0i ng\u1ef1. Ng\u00e0i sai b\u1eaft v\u1ec1 Kinh xem x\u00e9t, th\u1ea5y anh ta c\u00f3 t\u00e0i ch\u1ebf t\u00e1c n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 ng\u0169 \u0111\u1eb3ng. H\u1eb3n anh ta l\u1ea1i v\u1eeba th\u1ea3 \u0111\u00e8n bay th\u1eed nghi\u1ec7m \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3.\u201d<\/p>\n<p>\u201cN\u00ean nh\u00ecn h\u01b0\u1edbng gi\u00f3 m\u00e0 th\u1ea3, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e8n bay v\u00e0o ho\u00e0ng cung nh\u1ee1 h\u1ecfa ho\u1ea1n th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o.\u201d C\u00f4 n\u00f3i, ng\u1eafm c\u00e1i \u0111\u00e8n trong tay. Th\u1ec3 th\u1ee9c c\u00e1i \u0111\u00e8n n\u00e0y c\u0169ng gi\u1ed1ng c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u00e8n tr\u1eddi kh\u00e1c, d\u00f9ng gi\u1ea5y m\u1ecfng d\u00e1n xung quanh, duy l\u00f2ng \u0111\u00e8n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng d\u00e2y \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf qu\u1ea5n l\u1ea1i, b\u00ean trong c\u00f2n \u00edt v\u1ee5n than gi\u1ea5y, tho\u1ea3ng m\u00f9i long n\u00e3o. H\u1eb3n h\u1ecd \u0111\u1ec3 ch\u1ea5t \u0111\u1ed1t v\u00e0o trong \u0111\u00e2y, v\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3 tho\u00e1t kh\u00f3i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e8n bay l\u00ean, v\u1eeba d\u1ec5 d\u00f9ng v\u00e0 an to\u00e0n h\u01a1n d\u1ea7u \u0111\u1ed1t hay b\u1ea5c.<\/p>\n<p>\u201cH\u00f4m nay gi\u00f3 l\u1edbn, h\u1eb3n \u0111\u00e8n \u0111\u1ee9t d\u00e2y th\u00f4i \u1ea1.\u201d Tr\u1ea7n Khoa n\u00f3i nh\u01b0 thanh minh h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ecb v\u1ec7 kia. \u201c\u0110\u1ec3 t\u00f4i \u0111em \u0111\u00e8n ra nh\u1eafc nh\u1edf anh ta, b\u00e0 \u0111\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u00e0i ng\u1ef1. L\u00ea Nguy\u00ean \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 th\u1ecb v\u00e0o T\u1ee9 D\u1ecbch qu\u00e1n h\u1ecdc ti\u1ebfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i h\u1ecdc ch\u1ebf t\u1ea1o m\u00e1y m\u00f3c<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>, b\u1ecb ph\u1ea1t th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng.\u201d<\/p>\n<p>\u201cCh\u1ec9 c\u00f3 m\u00ecnh anh ta \u0111i th\u00ec h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf \u0111\u00e2u, th\u1ebf n\u00e0o?\u201d C\u00f4 \u0111\u01b0a chi\u1ebfc \u0111\u00e8n cho Tr\u1ea7n Khoa, v\u00ec t\u00f2 m\u00f2 m\u00e0 h\u1ecfi.<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0i ng\u1ef1 c\u0169ng v\u1eeba cho m\u1ea5y vi\u00ean th\u00f4ng ng\u00f4n \u1edf T\u1ee9 D\u1ecbch qu\u00e1n \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u, l\u01b0u l\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.\u201d Tr\u1ea7n Khoa \u0111\u00e1p. \u201cThuy\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng t\u1edbi H\u1ea1 Ch\u00e2u, quen thu\u1ed9c v\u1edbi n\u01a1i \u1ea5y. Nghe n\u00f3i \u1edf \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2n Trung Qu\u1ed1c, l\u1ec5 t\u1ee5c \u0111\u00f4i ch\u00fat t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ebfng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng b\u00fat k\u00fd tr\u00f2 chuy\u1ec7n qua l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ea3ng \u1ea5y b\u00e2y gi\u1edd t\u1eadp h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ee7 m\u1ecdi n\u01a1i. C\u00e1c th\u00f4ng ng\u00f4n n\u00e0y ngo\u00e0i h\u1ecdc t\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 thu th\u1eadp s\u00e1ch v\u1edf, nghe ng\u00f3ng th\u00f4ng tin r\u00e0nh r\u1ebd h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn gh\u00e9 qua. Ng\u00e0i ng\u1ef1 l\u00fac tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o, c\u00e1c quan c\u1ee7a ta \u0111i ra ngo\u00e0i v\u1ec1 ch\u1ec9 bi\u1ebft k\u1ec3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n l\u1eb7t v\u1eb7t, v\u00e0i mi\u00eau t\u1ea3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vui, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm hi\u1ec3u h\u00ecnh th\u1ebf phong t\u1ee5c x\u1ee9 l\u1ea1<a href=\"#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.\u201d<\/p>\n<p>C\u00f4 im l\u1eb7ng \u0111i theo ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9i gi\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u00e1c H\u1ea3i T\u0129nh. Nh\u00e0 vua v\u1eabn ch\u01b0a t\u1edbi d\u00f9 l\u00f2 than trong g\u00e1c \u0111\u00e3 \u1ea5m. Tr\u1ea7n Khoa \u0111\u1ec3 c\u00f4 v\u00e0o, \u00f4m chi\u1ebfc \u0111\u00e8n \u0111i. Ng\u1ed3i trong g\u00e1c, c\u00f4 ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u nh\u00ecn quanh. L\u1ea7u g\u00e1c n\u00e0y \u0111\u1ec3 m\u1ed9c kh\u00f4ng s\u01a1n ph\u1ebft, qua nhi\u1ec1u n\u0103m g\u1ed7 \u0111\u00e3 b\u00f3ng l\u00ean. Quanh g\u00e1c c\u00f3 m\u1ea5y m\u00f3n \u0111\u1ed3 h\u00ecnh d\u00e1ng l\u1ea1 l\u00f9ng h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em v\u1ec1 t\u1eeb nh\u1eefng chuy\u1ebfn t\u00e0u kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc kia c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n th\u01b0\u1eddng t\u00ecm mua ng\u1ecdc cho nh\u00e0 vua, nh\u01b0ng t\u1eeb khi x\u1ea3y ra bi\u1ebfn lo\u1ea1n th\u00ec ng\u00e0i ta \u0111\u00e3 c\u1ea5t \u0111i nhi\u1ec1u, \u0111em t\u1eb7ng cho quan t\u01b0\u1edbng. Nghe n\u00f3i, trong c\u00e1c bu\u1ed5i l\u1ec5 b\u00e3o t\u1ea5t, quan t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ng\u00e0i ta tr\u00ean tay l\u00e0 nh\u1eabn kim c\u01b0\u01a1ng l\u1ea5p l\u00e1nh, b\u00ean h\u00f4ng ng\u1ecdc b\u1ed9i s\u00e1ng ng\u1eddi, vai \u0111eo c\u1ea7u v\u00e0ng b\u1ea1c theo l\u1ed1i qu\u00e2n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ng\u00e0i ta th\u1ea5y trong s\u00e1ch l\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe k\u1ec3<a href=\"#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. C\u0169ng nghe n\u00f3i, T\u00e0ng Th\u01b0 l\u00e2u trong h\u1ed3 H\u1ecdc H\u1ea3i sau th\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y theo l\u1ed1i n\u1eeda T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng n\u1eeda truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u2018r\u1ea5t k\u1ef3 l\u1ea1\u2019<a href=\"#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p>Trong g\u00f3c c\u0103n g\u00e1c v\u1eabn ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng nh\u1eefng cu\u1ed9n gi\u1ea5y v\u1ebd, k\u1ec3 c\u1ea3 v\u00e0i m\u00f4 h\u00ecnh g\u1ed7 v\u00e0 gi\u1ea5y nho nh\u1ecf. C\u00f4 ng\u1ea9n ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn ch\u00fang, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi \u0111i v\u00e0o. \u0110\u1ebfn khi b\u00f3ng \u0111\u00f4i gi\u00e0y b\u1ecdc g\u1ea5m v\u00e0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00f4 m\u1edbi gi\u1eadt m\u00ecnh c\u00fai \u0111\u1ea7u l\u1ea1y ch\u00e0o.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n g\u1eb7p ta c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec?\u201d Nh\u00e0 vua h\u1ecfi. C\u00f4 nh\u00ecn tho\u00e1ng qua c\u00e1i m\u0169 l\u00f4ng m\u00e0 ng\u00e0i ta v\u1eeba ch\u1ebf ra ph\u00e1t cho kh\u1eafp ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, r\u1ed3i m\u1edbi d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u trong tay.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 t\u1eadp t\u00e2u nh\u1eadn l\u1ed7i c\u1ee7a th\u1ea7n. Xin ng\u00e0i xem qua c\u00f3 \u0111\u00fang th\u1ec3 th\u1ee9c, c\u00f3 g\u00ec sai s\u00f3t hay kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1ea7n vi\u1ebft ti\u1ebfp t\u1eadp t\u00e2u nh\u1eadn l\u1ed7i cho c\u1ea3 nh\u00e0.\u201d C\u00f4 d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u m\u1ed9t l\u00fac, nh\u00e0 vua m\u1edbi \u0111\u01b0a tay nh\u1eadn l\u1ea5y. Kh\u00f4ng bu\u1ed3n m\u1edf ra \u0111\u1ecdc, ng\u00e0i ta n\u00e9m n\u00f3 l\u00ean s\u1eadp, ng\u1ed3i xu\u1ed1ng m\u00e0 nheo m\u1eaft nh\u00ecn c\u00f4.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i ngh\u0129 \u0111\u00e2y l\u00e0 tr\u00f2 \u0111\u00f9a \u00e0?\u201d Ng\u00e0i ta h\u1ecfi, trong l\u00fac c\u00f4 v\u1eabn nh\u00ecn c\u00e1i bao tay b\u1ecdc g\u1ea5m, m\u1ea3nh t\u1ea5t l\u00f4ng th\u00f2 ra \u0111\u1ea7u gi\u00e0y, l\u1edbp l\u1edbp v\u1ea3i d\u00e0y b\u1ecdc k\u00edn ng\u00e0i ta. Nghe n\u00f3i ng\u00e0i ta l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u2018kh\u00f4ng kh\u1ecfe\u2019, v\u00e0 t\u1ef1 ch\u1ebf h\u00e0ng lo\u1ea1t m\u0169, t\u1ea5t ch\u1ed1ng l\u1ea1nh, hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c qua l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m.\u201d C\u00f4 nh\u0169n nh\u1eb7n \u0111\u00e1p. \u201cV\u00e2ng, n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u00f9a, d\u00f9 ng\u00e0i tr\u00e1nh ra m\u1eb7t th\u1ebf n\u00e0o ch\u0103ng n\u1eefa.\u201d<\/p>\n<p>Trong khi lu\u1eadn t\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, l\u00e0 c\u00e1c quan vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng v\u1ecdng trong N\u1ed9i c\u00e1c nh\u01b0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 T\u00f4ng Quy\u1ec1n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi tham h\u1eb7c L\u00ea Ch\u1ea5t cha c\u00f4 ch\u1ec9 l\u00e0 quy\u1ec1n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c L\u00ea B\u00e1 T\u00fa. Tuy nhi\u00ean, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e0 vua su\u1ed1t t\u1eeb th\u1eddi ti\u1ec1m \u0111\u1ec3. Theo nh\u1eefng g\u00ec c\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c cho bi\u1ebft, vi\u00ean quan n\u00e0y t\u00ednh t\u00ecnh quanh co kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 l\u00e0m quan nhi\u1ec1u n\u0103m nh\u01b0 v\u1eady nh\u01b0ng b\u1ecb th\u0103ng gi\u00e1ng, tr\u1ecb t\u1ed9i li\u00ean t\u1ee5c v\u00ec tr\u1ec5 n\u1ea3i, th\u1ea5t th\u1ed1. N\u0103m n\u00e0o m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i, nh\u00e0 vua trong c\u01a1n n\u00f3ng gi\u1eadn c\u00f2n b\u1eaft anh ta \u0111\u00f3ng g\u00f4ng \u1edf c\u1eeda N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y do \u2018l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c\u2019. K\u1ebb n\u00e0y h\u1eb3n ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, ngo\u00e0i l\u00e0 th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a nh\u00e0 vua. D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 d\u00f9ng thu\u1ed1c, ng\u00e0i ta n\u00f3i, v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng anh ta v\u00e0o nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 l\u00fac n\u00e0y.<\/p>\n<p>L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m, l\u00e0 cha v\u1ecb cung t\u1ea7n c\u1ee7a ng\u00e0i ta, \u00f4ng ngo\u1ea1i c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Li\u00eau. V\u1ec1 l\u00fd v\u1ec1 t\u00ecnh, ng\u00e0i ta ch\u1eb3ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh ch\u00ednh cho quan l\u1ea1i lu\u1eadn t\u1ed9i. Do \u0111\u00f3, t\u1edd tham h\u1eb7c c\u1ee7a L\u00ea B\u00e1 T\u00fa r\u00e0nh r\u1ebd, chi ly h\u1ea1ch t\u1eebng t\u1ed9i danh l\u1edbn nh\u1ecf chuy\u1ec3n th\u1eb3ng xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u01a1i\u2026\u201d Nh\u00e0 vua cau m\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f4 nh\u1eb9 nh\u00e0ng ng\u1eaft l\u1eddi ng\u00e0i ta.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, n\u00ean l\u00e0m. \u0110\u00fang kh\u00f4ng, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng? M\u00e0 \u0111\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf, loanh quanh \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec?\u201d C\u00f4 tho\u00e1ng c\u01b0\u1eddi. \u201cNg\u00e0i bi\u1ebft kh\u00f4ng, l\u00fac n\u00e0y th\u1ea7n l\u1ea1i th\u1ea5y vui.\u201d<\/p>\n<p>D\u00f9 c\u00f3 lo l\u1eafng, \u0111au kh\u1ed5 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, c\u00f4 l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ea3m th\u1ea5y s\u1ef1 nh\u1eb9 nh\u00f5m tr\u00e0o d\u00e2ng sau bao nhi\u00eau n\u0103m th\u00e1ng. Sau bao nhi\u00eau n\u0103m th\u00e1ng, b\u1ed7ng d\u01b0ng c\u00f4 l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t bi\u1ec3n ngo\u00e0i xa, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc kia m\u00e0 c\u00f4 \u0111\u00e3 c\u00f3. Trong n\u1ed7i \u0111au \u0111\u1edbn t\u1ed9t c\u00f9ng, s\u1ef1 kh\u00f4ng n\u1ee1 x\u00f3t xa, c\u1ea3 nh\u1eefng bu\u1ed3n gi\u1eadn tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh \u0111\u1eddi, to\u00e0n b\u1ed9 g\u00e1nh n\u1eb7ng b\u1ed7ng nhi\u00ean r\u01a1i xu\u1ed1ng. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00e0 c\u00f4 mu\u1ed1n, v\u00e0 c\u00f4 s\u1ebd vui m\u1eebng bi\u1ebft bao khi tho\u00e1t ra kh\u1ecfi n\u00f3.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 nh\u00e0 vua c\u00f9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00e0y nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i l\u00e0m. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i hai v\u1ecb quy\u1ec1n th\u1ea7n kia \u0111\u00e3 ph\u1ea1m ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u1ed7i g\u00ec, m\u00e0 l\u00e0 to\u00e0n b\u1ed9 t\u1ed9i l\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u1ea1m. Nh\u1eefng k\u1ebb d\u00e1m khinh nh\u1eddn, coi r\u1ebb, b\u00e0i b\u00e1c quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e0 vua, d\u1eabn \u0111\u1ea7u cho nh\u1eefng b\u00e8 ph\u00e1i d\u00f9ng m\u1ecdi chi\u00eau tr\u00f2 \u0111\u1ec3 n\u1eafm gi\u1eef quy\u1ec1n l\u1ef1c. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 vua \u0111\u00e3 h\u01a1n ba tr\u0103m n\u0103m, \u0111\u00e3 ch\u00ecm v\u00e0o th\u1ee9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c gi\u1ea3 d\u1ed1i n\u1ef1c c\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng tham v\u1ecdng \u0111\u1ed9i l\u1ed1t \u0111\u1ee7 m\u1ecdi nguy\u00ean do, \u0111\u00e3 tung h\u00f4 t\u1ed9i \u00e1c, gian tr\u00e1 v\u00e0 b\u1ea1o l\u1ef1c th\u00e0nh l\u1ebd s\u1ed1ng. Th\u1eadm ch\u00ed ch\u00fang c\u00f2n ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 b\u1ecdn T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u0169ng gian ngoan \u0111\u1ed9c \u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf, ai \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 th\u00ec th\u1ea7m, v\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u0169ng kh\u00ed \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng, ch\u00fang ch\u1ec9 loanh quanh gi\u1ebft ch\u00f3c l\u1eabn nhau, l\u1eeba g\u1ea1t l\u1ee3i d\u1ee5ng h\u00e3m h\u1ea1i ch\u00ednh nh\u1eefng k\u1ebb g\u1ea7n m\u00ecnh nh\u1ea5t, tranh gi\u00e0nh k\u00e8n c\u1ef1a nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ee7n m\u1ee7n, nh\u1eefng th\u1ee9 danh v\u1eb7t v\u00e3nh.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 ch\u00ednh nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, trong c\u01a1n m\u00ea man l\u1ea1nh gi\u00e1, c\u00f4 th\u1ea7m ngh\u0129 khi nh\u00ecn ng\u00e0i ta b\u00e2y gi\u1edd, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng s\u00fac gi\u1ea5y v\u00e0 c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh k\u1ef3 l\u1ea1, trong cung l\u1ea7u v\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e0nh \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd ng\u00e0i ta x\u00e2y d\u1ef1ng. Ng\u00e0i ta lu\u00f4n mu\u1ed1n l\u00e0m nhi\u1ec1u th\u1ee9, r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1ee9, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00fang v\u00e0 \u0111i\u1ec1u sai, c\u00f3 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0 th\u1ea5t b\u1ea1i. Nh\u1eefng th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a ng\u00e0i ta l\u1ea1i lu\u00f4n tr\u1edf th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 m\u1ecdi k\u1ebb ch\u1ebf gi\u1ec5u, coi th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3n b\u00e1c, \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5. M\u1ecdi th\u1ee9 ng\u00e0i ta mu\u1ed1n l\u00e0m \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i kho\u00e1c l\u00ean ng\u00e0n l\u1edbp v\u1ecf ng\u1ee5y trang, mu\u00f4n v\u00e0n l\u00fd do h\u01a1n thi\u1ec7t. T\u1ea1i sao kh\u00f4ng ng\u1ed3i y\u00ean h\u01b0\u1edfng ph\u00fac, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi, th\u1eadm ch\u00ed t\u1ea1i sao kh\u00f4ng c\u00fai \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn? L\u1ea5y s\u1ee9c m\u1ea1nh k\u1ebb n\u00e0y \u0111\u1ec3 gi\u1eef quy\u1ec1n l\u1ef1c, v\u1ec1 v\u1edbi k\u1ebb kia \u0111\u1ec3 thao t\u00fang tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. K\u00fd k\u1ebft v\u1edbi t\u00ean T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, v\u1ec1 phe v\u1edbi b\u00ean kia \u0111\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i k\u1ebb th\u00f9, c\u0169ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c nh\u01b0 ai. Trong khi ng\u00e0i hi\u1ec3u r\u00f5, con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ng\u00e0i \u0111i, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ng\u00e0i mu\u1ed1n, g\u1ea7n nh\u01b0 ch\u1ec9 c\u1ee7a ri\u00eang m\u1ed9t m\u00ecnh ng\u00e0i.<\/p>\n<p>Ngay sau khi l\u00ean ng\u00f4i, ng\u00e0i ta t\u00ecm mua chi\u1ebfc thuy\u1ec1n b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u chuy\u1ebfn \u0111i t\u1edbi H\u1ea1 Ch\u00e2u m\u00e0 vi\u00ean Ch\u00e1nh Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u0111\u00f4 dinh c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i v\u00ec kh\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng. V\u00e0 l\u00fac n\u00e0y, ngay sau khi nh\u1eefng bi\u1ebfn lo\u1ea1n v\u1eeba t\u1eaft, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea7u ti\u00ean ng\u00e0i ta mu\u1ed1n l\u00e0m l\u00e0 l\u1eadp T\u1ee9 D\u1ecbch qu\u00e1n, cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp mu\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng. Gi\u1ea5c m\u01a1 c\u1ee7a ng\u00e0i ta, ngay t\u1eeb l\u00fac ban \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e3 n\u1eb1m \u1edf ngo\u00e0i xa ph\u00eda ch\u00e2n tr\u1eddi. Lu\u00f4n lu\u00f4n \u1edf ph\u00eda ch\u00e2n tr\u1eddi.<\/p>\n<p>Gi\u1ea5c m\u01a1 v\u1ef1c ng\u00e0i ta d\u1eady trong tuy\u1ec7t v\u1ecdng. V\u00e0 ch\u00ednh n\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 n\u1ed7i tuy\u1ec7t v\u1ecdng l\u1edbn lao nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta \u0111\u00e1ng l\u1ebd kh\u00f4ng n\u00ean s\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y, c\u00f4 t\u1eebng mi\u00ean man n\u00f3i, ng\u00e0y h\u1ea1 n\u1ecd. Nh\u1eefng gi\u1ea5c m\u01a1 \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i khi ch\u01b0a hi\u1ec7n r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh h\u00e0i, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd c\u00f4 l\u1ea1i nh\u1edb. C\u00f4 nh\u1edb c\u1ea3 \u00e1nh n\u1eafng ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, th\u1ebf gian lu\u00f4n \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd \u0111\u1ebfn th\u1ebf trong \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u00f4 b\u00e9 n\u1ecd.<\/p>\n<p>Cung th\u00e0nh n\u00e0y v\u1eabn \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u00ean ch\u1ebft ch\u00f3c v\u00e0 b\u00f9n l\u1ea7y, tr\u00ean t\u00e0n tro v\u00e0 th\u1ebf gian v\u1eabn \u0111ang s\u1ee5p \u0111\u1ed5.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ch\u00fa th\u00edch:<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><em>[1]<\/em><\/a><em> V\u1ecbnh m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> L\u1eddi trong s\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef, ngh\u0129a l\u00e0 \u201cPh\u1ea1m t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi th\u00ec c\u1ea7u \u0111\u1ea3o l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi trong Qu\u1ed1c s\u1eed di bi\u00ean c\u1ee7a Phan Th\u00fac Tr\u1ef1c.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Th\u1ef1c l\u1ee5c, th\u00e1ng 12 n\u0103m 1837: \u201cL\u1ea1i ph\u00e1i Th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea Nguy\u00ean theo \u0111i Giang L\u01b0u Ba h\u1ecdc t\u1eadp m\u00e1y m\u00f3c.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Th\u1ef1c l\u1ee5c, th\u00e1ng 11 n\u0103m 1835: \u201cL\u1ea1i sai th\u00f4ng ng\u00f4n Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn v\u00e0 m\u1ea5y vi\u00ean sung v\u00e0o T\u1ee9 d\u1ecbch qu\u00e1n l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Trung, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Quang c\u0169ng \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng: \u201cTa ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u00e0 mu\u1ed1n cho quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00e0 bi\u1ebft h\u00ecnh th\u1ebf, phong t\u1ee5c c\u00e1c n\u01a1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ee3i. N\u1ebfu n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1ee3i th\u00ec c\u00e1i m\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu th\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 c\u1ee7a n\u1ea3, v\u1eady c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i t\u00ecm \u1edf xa.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> H\u1ed3i k\u00fd Hu\u1ebf c\u1ee7a Michel \u0110\u1ee9c Chaigneau: \u201cC\u00e1c quan v\u00f5 m\u1eb7c l\u1ec5 ph\u1ee5c th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y v\u1edbi c\u1ea7u vai b\u1eb1ng v\u00e0ng hay b\u1ea1c tr\u00ean c\u1ea3 hai vai. Nh\u1eefng c\u1ea7u vai n\u00e0y h\u00ecnh tr\u00e1i xoan c\u00f3 ch\u1eef Nho ghi c\u1ea5p b\u1eadc, chung quanh trang tr\u00ed vi\u1ec1n b\u1eb1ng v\u00e0ng, b\u1ea1c hay l\u1ee5a g\u1eafn v\u00e0o \u00e1o kho\u00e1c sao cho c\u00f3 ph\u1ea7n r\u0169 xu\u1ed1ng ng\u1ef1c. T\u00f4i t\u1ef1 nh\u1ee7 \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng s\u00e1ng ch\u1ebf c\u1ee7a vua Minh M\u1ea1ng, \u0111\u1ee9c vua ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1 h\u01a1n ki\u1ec3u ch\u00e2u \u00c2u. Th\u1eddi gian \u0111\u1ea7u mang lo\u1ea1i c\u1ea7u vai n\u00e0y, quan l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi nhau, v\u1eeba c\u01b0\u1eddi \u0111\u00f9a v\u1eeba ra v\u1ebb h\u00f9ng h\u1ed5 binh t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng t\u1eeb nay h\u1ecd l\u00e0 quan Pha-lang-cha.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> H\u1ed3i k\u00fd Hu\u1ebf c\u1ee7a Michel \u0110\u1ee9c Chaigneau: \u201cT\u00f2a nh\u00e0 th\u01b0 vi\u1ec7n ho\u00e0ng gia l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ebfn tr\u00fac hai t\u1ea7ng tr\u00ean m\u1ed9t t\u1ea7ng tr\u1ec7t, x\u00e2y d\u1ef1ng theo ki\u1ec3u c\u00e1ch kh\u00e1 k\u1ef3 l\u1ea1 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua Minh M\u1ea1ng. T\u00f2a nh\u00e0 ch\u1eb3ng theo phong c\u00e1ch ki\u1ebfn tr\u00fac n\u00e0o r\u00f5 r\u1ec7t, pha tr\u1ed9n v\u1eeba ki\u1ec3u ki\u1ebfn tr\u00fac Trung Hoa v\u1eeba theo l\u1ed1i x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00e2u \u00c2u.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u0103ng h\u00e0n b\u00edch kh\u1eafc t\u00f9ng thi\u00ean x\u00edch, n\u1ea1i l\u00e3nh ho\u00e0ng l\u01b0u c\u00fac s\u1ed5 hoa[1] (T\u00f9ng ng\u00e0n th\u01b0\u1edbc tr\u00ean \u0111\u00e1 gi\u00e1 r\u00e9t v\u1eabn xanh, m\u1ea5y kh\u00f3m c\u00fac gi\u1eefa l\u1ea1nh l\u1ebdo v\u1eabn v\u00e0ng) &nbsp; Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, b\u1ea3n truy lu\u1eadn t\u1ed9i danh L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n. M\u01b0\u1eddi ng\u00e0y sau l\u1ec5 nh\u1eadn t\u00f9, l\u1ec5 b\u00e3o t\u1ea5t d\u00e0nh cho quan t\u01b0\u1edbng l\u1eadp c\u00f4ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c. Ch\u00edn c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fac \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc Th\u1ebf mi\u1ebfu c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ec1n V\u00f5 th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng song song c\u1ea1nh V\u0103n th\u00e1nh \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng. Cu\u1ed9c lo\u1ea1n l\u1ea1c \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eadp t\u1eaft ho\u00e0n to\u00e0n sau khi nh\u1eefng m\u01b0u ch\u1ee7 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ecb b\u1eaft, cung khai ra \u0111\u1ea7u d\u00e2y m\u1ed1i nh\u1ee3 c\u1ee7a s\u1ef1 vi\u1ec7c. V\u1ee5 l\u00faa thu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn nh\u1eefng t\u1ea5u s\u1edb lo l\u1eafng v\u1ec1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u0169ng d\u1ecbu \u0111i. T\u1eeb sau l\u1ec5 b\u00e3o t\u1ea5t, c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c cho xem h\u00e1t \u1edf Duy\u1ec7t Th\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 Phu V\u0103n l\u00e2u \u0111\u1ebfn t\u1eadn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng sau. Nh\u00e0 vua b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebft \u0111\u00f3n \u0110\u00f4ng ch\u00ed, tr\u0103m quan m\u1eb7c \u00e1o l\u1ec5 \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[],"class_list":["post-10545","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minh-nguyet-3"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10545\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}