{"id":10492,"date":"2019-09-10T20:34:31","date_gmt":"2019-09-10T13:34:31","guid":{"rendered":"http:\/\/truongan.name\/?p=10492"},"modified":"2020-08-29T01:57:32","modified_gmt":"2020-08-28T18:57:32","slug":"90-hoi-thu-nam-chau-ket-tran-van","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truongan.name\/?p=10492","title":{"rendered":"91. H\u1ed3i th\u1ee7 Nam ch\u00e2u k\u1ebft tr\u1ea7n v\u00e2n"},"content":{"rendered":"<ol start=\"91\">\n<li><strong> H\u1ed3i th\u1ee7 Nam ch\u00e2u k\u1ebft tr\u1ea7n v\u00e2n, V\u1ecb \u01af\u01a1ng ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u0169 th\u01b0 v\u0103n<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/strong><br \/>\n<em>(Quay nh\u00ecn Nam ch\u00e2u \u0111\u1ea7y m\u00e2y b\u1ee5i, tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n V\u1ecb \u01af\u01a1ng th\u01b0 v\u0103n bay)<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u0103m \u1ea5y, \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, n\u1ea1n \u0111\u00f3i x\u1ea3y ra tr\u00ean kh\u1eafp B\u1eafc K\u1ef3 sau tr\u1eadn l\u1ee5t h\u1ee7y ho\u1ea1i v\u1ee5 chi\u00eam.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n, th\u1ed5 ty Ninh B\u00ecnh d\u1ef1a tr\u00ean danh ngh\u0129a L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i d\u1eady \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a, lan sang Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n gi\u1ebft Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean chi\u1ebfm th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, h\u1ecdp qu\u00e2n H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Thanh, Gia t\u00f4 trong h\u1ea1t \u0111\u00e1nh l\u1ea5y s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u m\u00f9a thu, \u0111\u00ea B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ee1 h\u00e0ng lo\u1ea1t trong tr\u1eadn l\u0169 l\u1edbn. N\u01b0\u1edbc ph\u00e1 qua \u0111\u00ea, ch\u1ea3y lan kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ed5 ra t\u1edbi bi\u1ec3n. V\u00f9ng quanh Tr\u1ef1c K\u1ef3 h\u1ea1n h\u00e1n r\u1ed3i l\u1ee5t l\u1ed9i, gi\u00e1 g\u1ea1o kh\u1eafp n\u01a1i t\u0103ng v\u1ecdt.<\/p>\n<p>Gi\u1eefa m\u00f9a thu, anh v\u1ee3 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 ty Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, lan \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng, Xi\u00eam \u0111\u01b0a qu\u00e2n \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Cam L\u1ed9, Ch\u00e2n L\u1ea1p, r\u1ed3i chia n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o An Giang, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0111\u1ea7u n\u0103m m\u1edbi, \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c t\u1eaft im tr\u00ean ho\u00e0ng th\u00e0nh. Nh\u00e0 vua c\u1eaft gi\u1ea3m g\u1ea7n h\u1ebft c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft \u0111\u1ea7u n\u0103m, \u1ea5n t\u00edn c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u1ea5y l\u1ec7 trong m\u1ed9t bu\u1ed5i t\u1ed1i. Ng\u00e0y cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u1ebfn v\u1edbi tin chi\u1ebfn tr\u1eadn kh\u1ea9n c\u1ea5p v\u1eabn chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 t\u1eeb Nam K\u1ef3, Tr\u1ea5n Ninh, Cam L\u1ed9. V\u00e0o ng\u00e0y l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn Thu\u1eadn C\u1ea3ng, nh\u01b0ng qu\u00e2n Xi\u00eam v\u1eabn \u0111\u00f3ng t\u1ea1i ngo\u00e0i ranh gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea1i binh t\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 v\u1eeba t\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh. Qu\u00e2n t\u1eeb th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh do T\u1ed1ng Ph\u00fac L\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 huy l\u1ea1i thua tr\u1eadn, ph\u1ea3i kh\u1ea9n c\u1ea5p g\u1ecdi th\u00eam qu\u00e2n, \u0111\u1eb7c ph\u00e1i Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0a h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u1edbi h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam c\u00f9ng em trai c\u1ed1 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a h\u00e0ng ng\u00e0n qu\u00e2n t\u1edbi Cam L\u1ed9, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb r\u1ed3i Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, do cha con th\u1ed5 ty Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng. V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean ph\u1ea3i lui qu\u00e2n. T\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 T\u0129nh, c\u00e1c to\u00e1n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp c\u00f9ng phi\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ebb t\u1ebb l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean.<\/p>\n<p>Trong n\u1ed9i cung, tin bu\u1ed3n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a n\u0103m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn: Ph\u00f2 m\u00e3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngo\u1ea1n qua \u0111\u1eddi. Nh\u00e0 vua sau bu\u1ed5i y\u1ebfn \u0111\u00e3i c\u00e1c quan \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u00e0o \u0110\u00f4ng C\u00e1c c\u00f9ng nh\u1eefng t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch chi\u1ebfn tr\u1eadn. M\u1ea5y c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0o l\u1ea1y m\u1eebng Th\u00e1i h\u1eadu c\u00e2m l\u1eb7ng \u0111\u01b0a m\u1eaft nh\u00ecn nhau, trong s\u1ef1 l\u1eb7ng ph\u1eafc c\u1ee7a n\u1ed9i cung. \u0110\u00eam \u0111\u1ea7u n\u0103m, gi\u00f3 m\u01b0a v\u1ea7n v\u0169 tr\u00ean ho\u00e0ng cung v\u1eafng l\u1eb7ng, kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ea3 ti\u1ebfng b\u1eafn \u1ed1ng l\u1ec7nh xuy\u00ean \u0111\u00eam. M\u1ea5y ng\u00e0y sau, s\u1ea5m s\u00e9t vang r\u1ec1n b\u1ea7u tr\u1eddi. N\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u00f9ng nh\u1eefng tin b\u00e1o ch\u1ebft ch\u00f3c t\u1eeb kh\u1eafp n\u01a1i v\u1eabn chuy\u1ec3n v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh ph\u1eadp ph\u1ed3ng nghe ti\u1ebfng chu\u00f4ng b\u00e1o tin chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 tr\u00ean \u0111\u00e0i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng \u1ea5y, h\u1ecd d\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng trong m\u1ed9t th\u1ebf gian b\u1ed3ng b\u1ec1nh tr\u00f4i n\u1ed5i, trong nh\u1eefng c\u01a1n s\u00f3ng d\u1eef d\u1ed9i \u0111\u00e8 l\u1ea5p l\u00ean nhau \u0111\u1ebfn m\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c vui bu\u1ed3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1edb r\u00f5 h\u00e0ng bao nhi\u00eau s\u1ef1 ki\u1ec7n. R\u1ed3i \u0111\u1ebfn ngay c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00e1i ch\u1ebft c\u0169ng tr\u1edf n\u00ean b\u00ecnh l\u1eb7ng d\u00f9 c\u00f3 nghe t\u00e0n kh\u1ed1c d\u1eef d\u1ed9i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o: M\u00f9a thu, khi \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n th\u1ea5t th\u1ee7, Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110inh Quang To\u1ea3n c\u00f9ng c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh v\u1ee3 con, h\u01a1n hai tr\u0103m bi\u1ec1n binh b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft ngay l\u1eadp t\u1ee9c, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 c\u00f2n th\u1ea5y th\u00e2y ph\u01a1i ngo\u00e0i b\u00e3i, ch\u00ecm xu\u1ed1ng h\u1ed3 s\u00e2u b\u00ean c\u1ea1nh. Trong ba \u0111\u1ee3t ti\u1ebfn qu\u00e2n, m\u1ed7i l\u1ea7n b\u1ec7nh binh \u0111\u1ebfn h\u01a1n ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 n\u1eb1m l\u0103n l\u00f3c r\u00ean xi\u1ebft \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, ch\u1ebft d\u1ea7n m\u00f2n \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft trong c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng, h\u00e0nh qu\u00e2n, th\u1ea5t th\u1ee7 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i t\u00ean b\u00e1o trong t\u1ea5u s\u1edb c\u00f9ng ch\u1ec9 truy phong. L\u1ea1i th\u00eam h\u00e0ng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u01a1ng vong trong ba \u0111\u1ee3t \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh. Nh\u1eefng x\u00f3m l\u00e0ng b\u1ed1c ch\u00e1y trong c\u00e1c \u0111\u1ee3t tranh chi\u1ebfm c\u01b0\u1edbp ph\u00e1. Ngay \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ed5 ty \u0111i theo tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng b\u1ecb k\u1ebb th\u00f9 truy l\u00f9ng gi\u1ebft ch\u00f3c c\u1ea3 nh\u00e0. H\u00e0ng tr\u0103m d\u00e2n th\u01b0\u1eddng b\u1ec7nh ch\u1ebft tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n binh l\u01b0\u01a1ng. Quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh ch\u00e9m ngay k\u1ebb n\u00e0o kh\u00e1ng c\u1ef1 trong tr\u1eadn ti\u1ec1n. Ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c m\u1edbi b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u0169i s\u1eaft chuy\u1ec3n v\u1ec1 Kinh, nh\u1eefng k\u1ebb cai qu\u1ea3n kh\u00e1c ph\u1ea3i l\u0103ng tr\u00ec ngay t\u1ea1i n\u01a1i b\u1ecb b\u1eaft. \u0110\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean B\u1ea3o L\u1ea1c n\u0103m \u0111\u00f3 c\u1eafm \u0111\u1ea7y nh\u1eefng c\u1ecdc g\u1ed7 b\u00eau \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng cu\u1ed9c truy l\u00f9ng t\u00e0n s\u00e1t \u0111\u1ebfn t\u1eadn g\u1ed1c r\u1ec5. V\u00e0 r\u1ed3i ngay c\u1ea3 ng\u00e0n k\u1ebb b\u1ecb n\u00e9m v\u00e0o m\u1ea3 bi\u1ec1n tru \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 tin t\u1ee9c v\u00e0 con s\u1ed1 ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ai trong c\u01a1n say m\u00e1u. Khi nh\u1eefng t\u00f9 nh\u00e2n t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng th\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn xin th\u1ecbt v\u1ec1 c\u1eafn nu\u1ed1t trong s\u1ef1 \u1ed3n \u00e0o c\u0169ng y h\u1ec7t nh\u01b0 l\u00fac h\u1ecd th\u1ea5y c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin thu ph\u1ee5c Phi\u00ean An.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean k\u00e9o d\u00e0i tr\u00ean t\u1edd s\u1edb trong hai bu\u1ed5i l\u1ec5 c\u1ea7u si\u00eau li\u00ean ti\u1ebfp t\u1ea1i ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. Bao nhi\u00eau k\u1ebb kh\u00f4ng t\u00ean kh\u00e1c ch\u1ebft \u0111i h\u00e0ng ng\u00e0y h\u00e0ng gi\u1edd trong nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn. T\u1ea5t c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi ch\u00ecm v\u00e0o c\u01a1n say m\u00e1u v\u00e0 n\u1ed7i bi th\u01b0\u01a1ng, c\u0103m h\u1eadn, gi\u1eadn d\u1eef, si cu\u1ed3ng \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1eddng t\u00ea d\u1ea1i.<\/p>\n<p>Khi nh\u00e0 vua r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00f4 th\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ec3 ng\u00e0i ta m\u1edbi s\u1ef1c t\u1ec9nh kh\u1ecfi m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i n\u00e0o \u0111\u00f3. C\u1ea7m t\u1edd t\u00e2u trong tay, nh\u00e0 vua \u0111\u1ed9t nhi\u00ean r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. C\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd tr\u00e1nh n\u00e9 che gi\u1ea5u, ng\u00e0i ta c\u1ee9 ng\u1ed3i im, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 ng\u01a1 ng\u1ea9n. H\u1ed3i l\u00e2u, ng\u00e0i ta m\u1edbi n\u00f3i kh\u1ebd v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xung quanh.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ch\u1ebft r\u1ed3i. B\u1ec7nh n\u1eb7ng qua \u0111\u1eddi, \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng.\u201d Ng\u00e0i ta n\u00f3i trong nh\u1eefng ti\u1ebfng th\u1edf kh\u1ebd, \u00e2m thanh \u1ed3n \u00e0o d\u1eady l\u00ean. Ng\u00e0i ta ng\u1ed3i y\u00ean trong nh\u1eefng ti\u1ebfng \u1ed3n, l\u1ec7 v\u1eabn c\u00f2n trong m\u1eaft, b\u00f3ng ho\u00e0ng b\u00e0o ch\u00ecm trong b\u00f3ng tranh t\u1ed1i tranh s\u00e1ng c\u1ee7a cung \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5y, sau m\u1ed9t m\u00f9a \u0111\u00f4ng bu\u1ed3n th\u1ea3m, tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi li\u00ean t\u1ee5c b\u00e1o v\u1ec1. Qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 ch\u1ea1y kh\u1ecfi An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, b\u1ecb \u0111\u00e1nh lui \u1edf Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n Ninh sau nh\u1eefng th\u1ea5t b\u1ea1i li\u00ean ti\u1ebfp. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ebft trong th\u00e0nh Phi\u00ean An v\u00e0o th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t. N\u1eafng b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00ean, nh\u00e0 vua l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u2018Xu\u00e2n s\u1eafc m\u00e3n ho\u00e0ng \u0111\u00f4\u2019 \u0111\u1ea7y h\u00e0o h\u1ee9ng cho qu\u1ea7n th\u1ea7n h\u00f2a t\u1ee5ng trong bu\u1ed5i \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u t\u1ea1i \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. D\u00f9 c\u00f3 tin N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u1ea1i xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf Cao B\u1eb1ng, ng\u00e0i ta \u0111\u00e3 tho\u00e1t kh\u1ecfi t\u00e2m tr\u1ea1ng \u1ee7 r\u0169 \u0111\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p thi\u1ec7n h\u1eadu sau chi\u1ebfn tr\u1eadn. Ngay l\u00fac \u1ea5y, tin c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u1ec1 t\u1edbi. V\u1ecb l\u00e3o t\u01b0\u1edbng n\u00e0y ph\u1ea3i \u00f4m b\u1ec7nh ra tr\u1eadn sau th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u00fac L\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 tr\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn khi t\u1edbi Nam Vang.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 vua cho ngh\u1ec9 tri\u1ec1u ba ng\u00e0y. D\u00f9 tin b\u00e1o chi\u1ebfn th\u1eafng t\u1eeb bi\u00ean gi\u1edbi v\u1eabn chuy\u1ec3n v\u1ec1, ng\u00e0i ta b\u1ed7ng r\u01a1i v\u00e0o y\u00ean l\u1eb7ng. M\u1ed9t ng\u00e0y, c\u00f4 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u1edbi g\u00e1c H\u1ea3i t\u0129nh. Chi\u1ec1u \u0111\u00e3 mu\u1ed9n, hoa b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1edf r\u1ed9 trong m\u00e0u l\u00e1 non nh\u01b0 g\u1ea5m d\u1ec7t quanh h\u1ed3. M\u00f9i thu\u1ed1c l\u00e1 ng\u00f2n ng\u1ecdt quen thu\u1ed9c ph\u1ea3 ra ngay khi c\u00f4 b\u01b0\u1edbc qua c\u1ea7u. Nh\u00e0 vua ng\u1ed3i d\u1ef1a v\u00e0o g\u1ed1i t\u1ef1a b\u1eb1ng g\u1ea5m, c\u1ea7m trong tay m\u1ed9t b\u1ea3n v\u1ebd th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 gi\u1ed1ng c\u00e1i h\u1ed9p c\u00f3 b\u1ed1n b\u00e1nh v\u00e0 d\u00e2y qu\u1ea5n xung quanh. Th\u1ea5y c\u00f4 v\u00e0o l\u1ea1y ch\u00e0o, ng\u00e0i ta ch\u00eca b\u1ea3n v\u1ebd v\u1ec1 ph\u00eda c\u00f4.<\/p>\n<p>\u201cTa th\u1ea5y trong cung ph\u1ea3i \u0111i g\u00e1nh n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean ch\u1ebf xe n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a n\u01b0\u1edbc v\u00e0o.\u201d Khi c\u00f4 c\u1ea7m b\u1ea3n v\u1ebd m\u1edf ra xem x\u00e9t, nh\u00e0 vua n\u00f3i. \u201cCh\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e1i xe nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111i su\u1ed1t qua c\u00e1c \u0111i\u1ec7n, \u0111\u1ee5c l\u1ed7 trong t\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t \u1ed1ng v\u00e0o, \u0111\u1ea7u \u1ed1ng trong cung th\u00ec \u0111\u1eb7t ch\u1eadu h\u1ee9ng n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i r\u00f3t n\u01b0\u1edbc qua \u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi trong c\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d<\/p>\n<p>\u201cCh\u1ec9 e th\u1eddi gian qua l\u00e2u, \u1ed1ng \u0111\u00f3ng r\u00eau c\u1eb7n th\u00ec n\u01b0\u1edbc c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f2n s\u1ea1ch.\u201d C\u00f4 k\u1ec1m l\u1ea1i c\u00e2u h\u1ecfi trong l\u00f2ng, nh\u0169n nh\u1eb7n n\u00f3i, kh\u00f3e m\u1eaft \u0111\u00e3 k\u1ecbp nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ea3n v\u1ebd kh\u00e1c v\u1ee9t lung tung kh\u1eafp g\u00e1c. H\u00f3a ra \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u00fa th\u01b0 gi\u00e3n c\u1ee7a ng\u00e0i ta v\u00e0o th\u1eddi gian n\u00e0y, ch\u1eb3ng tr\u00e1ch Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u1ea3o c\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn cho ng\u00e0i ta xem. \u201c\u0110\u1ee5c l\u1ed7 \u1edf t\u01b0\u1eddng kh\u00f3 tr\u00e1nh cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i nh\u00ecn ng\u00f3 v\u00e0o trong, m\u00e0 l\u00e0m \u1ed1ng g\u1ea5p kh\u00fac th\u00ec kh\u00f3 cho vi\u1ec7c lau r\u1eeda.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ebf th\u00ec l\u00e0m c\u00e1c ph\u1ea7n \u1ed1ng gh\u00e9p l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u00fac li\u1ec1n, khi c\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e1o ra.\u201d Nh\u00e0 vua nh\u00edu m\u00e0y r\u1ed3i n\u00f3i. Ng\u00e0i ta nh\u1ea5c cu\u1ed1n s\u00e1ch T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng b\u00eca da d\u00e0y c\u1ea1nh \u0111\u00f3, m\u1edf ch\u1ec9 cho c\u00f4 m\u1ed9t b\u1ea3n v\u1ebd c\u00e1i xe d\u1ea1ng h\u1ed9p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 xe c\u1ee9u h\u1ecfa c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, b\u00ean trong c\u00f3 m\u00e1y \u0111\u1ea9y n\u01b0\u1edbc, ngo\u00e0i c\u00f3 \u1ed1ng d\u00e0i. Khi c\u1ea7n d\u00f9ng th\u00ec m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n m\u00e1y \u0111\u1ea9y n\u01b0\u1edbc ra. C\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng s\u00e0o k\u00e9o \u1ed1ng l\u00ean, ho\u1eb7c s\u1eed d\u1ee5ng xe thang c\u0169ng ti\u1ec7n. \u1ede T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 v\u1eadt li\u1ec7u ch\u1ed1ng th\u1ea5m n\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u1ed1ng, ta kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec d\u00f9ng da c\u0169ng t\u1ea1m.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTa kh\u00f4ng mua \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u00f3 \u1ea1?\u201d C\u00f4 b\u00e8n h\u1ecfi. Nh\u1eefng chuy\u1ebfn t\u00e0u kh\u1edfi h\u00e0nh quanh n\u0103m c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u1ea3ng bi\u1ec3n do T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng cai tr\u1ecb trong v\u00f9ng, mua b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1eadt d\u1ee5ng n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn nh\u00e0 vua h\u1ee9ng th\u00fa. Chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111em cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y v\u1ec1 Kinh, v\u00e0 c\u00f4 l\u1ea1i ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t t\u00ednh c\u00e1ch kh\u00e1c c\u1ee7a nh\u00e0 vua: d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 trong nh\u1eefng l\u00fac c\u0103ng th\u1eb3ng, ng\u00e0i ta l\u1ea1i ch\u1ebf ra m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u1ea1. T\u1eeb chi\u1ebfc xe k\u00ednh ki\u1ec3u tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n c\u00f4ng ch\u00faa, chi\u1ebfc th\u1ee7y s\u01b0\u01a1ng xa v\u1eeba nh\u1ea3 kh\u00f3i v\u1eeba k\u00eau \u1ea7m \u0129 trong v\u01b0\u1eddn \u0110\u00f4ng, c\u00e2y c\u1ea7u c\u00f3 tr\u1ee5c quay ngo\u00e0i th\u00e0nh, v\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1i xe c\u1ee9u h\u1ecfa l\u1eabn chuy\u1ec3n n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cKh\u00f4ng, n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y tr\u1ed3ng trong \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c B\u00fat Tu K\u00ea, kh\u00f4ng h\u1ec1 truy\u1ec1n ra ngo\u00e0i, H\u1ed3ng Mao c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i mua l\u1ea1i, gi\u00e1 r\u1ea5t \u0111\u1eaft.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a> Nghe n\u00f3i m\u1ed7i c\u00e2y ch\u1ec9 s\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt nh\u1ef1a, ph\u1ea3i tr\u1ed3ng h\u00e0ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n.\u201d Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a nh\u00e0 vua b\u1ea5t ch\u1ee3t tr\u1edf n\u00ean cau c\u00f3 khi ng\u00e0i ta n\u00f3i c\u00e2u sau \u0111\u00f3. C\u00f4 li\u1ec1n c\u00fai \u0111\u1ea7u nh\u00ecn xu\u1ed1ng b\u1ea3n v\u1ebd.<\/p>\n<p>K\u1ebf ho\u1ea1ch m\u1edf \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng \u0111ay c\u1ee7a nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 bu\u1ed9c ph\u1ea3i b\u00e3i b\u1ecf tr\u00ean to\u00e0n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc sau nh\u1eefng l\u1eddi ca th\u00e1n. Ngay c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e0 t\u1eb1m v\u00e0 ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n m\u1edf \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ph\u1ea3i b\u1ecf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1ed9p cho ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y \u00fd l\u00e0m. C\u00f3 v\u1ebb c\u00e1c quan l\u1eabn d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng h\u1ec1 t\u00edch c\u1ef1c trong c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch n\u00e0y, ho\u1eb7c ch\u1ec9 mu\u1ed1n l\u1ea5y s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. Quan v\u1eeba b\u1eaft \u00e9p d\u00e2n \u0111i l\u00e0m v\u1eeba b\u00f2n r\u00fat ti\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1t xu\u1ed1ng, d\u00e2n qu\u1ea5y qu\u00e1 cho qua ch\u1eb3ng tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, c\u0169ng ch\u1eb3ng khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea5t th\u00eam, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng th\u00e0nh \u0111\u1ea5t hoang, ti\u1ec1n ph\u00e1t xu\u1ed1ng kh\u00f4ng thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec. M\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e2y c\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m bao nhi\u00eau v\u1eadt d\u1ee5ng h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111\u00e3 th\u1ebf, nghe \u0111\u1ebfn h\u00e0ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n xu\u1ea5t m\u1ed9t th\u1ee9 v\u1eadt li\u1ec7u ch\u01b0a ai t\u1eebng bi\u1ebft \u0111\u00e3 th\u1ea5y ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 v\u1ecdng.<\/p>\n<p><em>\u2018H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i g\u00ec m\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u00f9 ph\u00fa, \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n ho\u00e0ng b\u1edbt s\u01b0u nh\u1eb9 thu\u1ebf n\u00ean thi\u00ean h\u1ea1 th\u00e1i b\u00ecnh. Con \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh tr\u1ecb ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e0y th\u00eam nhi\u1ec5u vi\u1ec7c\u2019<\/em>, nghe \u0111\u00e2u khi nh\u00e0 vua than th\u1edf v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ed3ng \u0111ay, m\u1ed9t vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u00e3 n\u00f3i. Nh\u00e0 vua l\u00fac \u1ea5y \u0111\u00e3 im l\u1eb7ng, nh\u01b0ng l\u00fac n\u00e0y ng\u00e0i ta l\u1ea1i ch\u00ecm \u0111\u1eafm trong c\u00e1c b\u1ea3n v\u1ebd k\u1ef3 qu\u1eb7c c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3, l\u1ea1i m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng n\u1ea3y n\u1edf.<\/p>\n<p>T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng bu\u1ed9c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nu\u00f4i tr\u1ed3ng h\u00e0ng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n xu\u1ea5t nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m ch\u00fang mu\u1ed1n, t\u1eadp trung th\u00e0nh c\u00e1c chuy\u1ebfn t\u00e0u h\u00e0ng ch\u1edf \u0111i ph\u00e2n ph\u1ed1i kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00e1c vi\u00ean quan \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c v\u1ec1 k\u1ec3 v\u1edbi nhau. D\u00e2n ch\u00fang b\u1ecb t\u1eadp trung v\u00e0o c\u00e1c x\u01b0\u1edfng l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ea5t k\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 ch\u1ebf h\u00e0ng h\u00f3a v\u1edbi ti\u1ec1n c\u00f4ng r\u1ebb m\u1ea1t. Nh\u1edd v\u1eady, ch\u00fang c\u00f3 m\u1ecdi th\u1ee9. M\u1ed9t s\u1ed1 vi\u00ean quan c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u00e0 vua, ch\u1eb3ng th\u1ec3 hi\u1ec3u n\u1ed5i nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang di\u1ec5n ra trong c\u00e1c \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Vua ch\u00faa ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u1ed3i y\u00ean thu thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 t\u1eeb nh\u1eefng con bu\u00f4n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u00e3nh ch\u00faa, \u0111\u1ecba ch\u1ee7 m\u1eb7c s\u1ee9c s\u1eed d\u1ee5ng, v\u1eaft ki\u1ec7t d\u00e2n ch\u00fang th\u00e0nh ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch. Ti\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 Anh C\u00e1t L\u1ee3i tr\u1ea3 \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 ch\u1ec9 b\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1eeda Ph\u00fa Xu\u00e2n<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>, nh\u01b0ng d\u00e2n ch\u00fang \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u than kh\u1ed5, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec vua c\u0169ng ph\u1ea3i g\u1ecdi l\u00ednh ch\u1ee9 ch\u1eb3ng d\u00e1m d\u00f9ng t\u1edbi d\u00e2n. Ch\u1ec9 khi \u0111\u00f3i k\u00e9m, m\u1ea5t m\u00f9a th\u00ec d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea l\u00e0m \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 c\u00f4ng. Kh\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, b\u1edbt c\u00f4ng d\u1ecbch \u2013 \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u1eddi khuy\u00ean cho c\u00e1c minh qu\u00e2n ng\u00e0n \u0111\u1eddi, v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt ho\u00e0n to\u00e0n l\u1eadt ng\u01b0\u1ee3c \u1edf m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00e1c, n\u01a1i nh\u1eefng k\u1ebb s\u1eed d\u1ee5ng s\u00fang \u1ed1ng, thuy\u1ec1n chi\u1ebfn m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebb m\u1ea1nh. N\u01a1i nh\u1eefng n\u1ea1n \u0111\u00f3i kinh ho\u00e0ng h\u00e0ng tri\u1ec7u tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c hoa thu\u1ed1c phi\u1ec7n \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u0111i nh\u01b0 tri\u1ec1u h\u1ea1 tri\u1ec1u d\u00e2ng. N\u01a1i nh\u1eefng lu\u00e2n l\u00fd Kh\u1ed5ng M\u1ea1nh m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tin t\u01b0\u1edfng tr\u1edf th\u00e0nh th\u1ee9 n\u1ef1c c\u01b0\u1eddi. N\u01a1i s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean tr\u00f9 ph\u00fa xa l\u1ea1 v\u1edbi n\u01a1i n\u00e0y, v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebf ho\u1ea1ch m\u00e0 nh\u00e0 vua mon men th\u1eed nghi\u1ec7m ngay l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i \u2013 trong \u00e1nh m\u1eaft ng\u1ea5m ng\u1ea7m ch\u00ea tr\u00e1ch ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a m\u1ecdi k\u1ebb xung quanh.<\/p>\n<p>V\u00e0 ng\u00e0i ta ch\u1ec9 \u0111\u00e0nh t\u00ecm vui trong nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00e1y m\u00f3c nh\u1ecf b\u00e9, t\u1ea1o n\u00ean c\u00e1c m\u00f3n \u0111\u1ed3 h\u1eb3n ch\u1ec9 m\u00ecnh ng\u00e0i ta th\u00edch th\u00fa. Trong khi c\u1ea3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang ch\u00ecm \u0111\u1eafm v\u00e0o cu\u1ed9c s\u00e1t ph\u1ea1t ng\u00e0n \u0111\u1eddi. L\u00fac n\u00e0y th\u00ec h\u1eb3n ng\u00e0i ta kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ea5y ng\u1ee1 ng\u00e0ng \u2013 c\u0169ng ch\u1ec9 gi\u1ed1ng ng\u00e0y L\u00ea Ch\u1ea5t, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t t\u1edbi kinh l\u00fd c\u00e1c v\u00f9ng, c\u0169ng ch\u1ec9 gi\u1ed1ng nh\u1eefng ng\u00e0y c\u00e1c \u0111\u1ed9i qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi l\u00e1 c\u1edd vinh danh v\u1ecb vua ch\u00faa n\u00e0o \u0111\u00f3 lao v\u00e0o nhau. Ng\u00e0i ta lu\u00f4n mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i, ng\u00e0i ta kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 x\u1ea5u xa, gian d\u1ed1i, d\u1ef1a th\u1ebf c\u1eady quy\u1ec1n, ng\u00e0i ta c\u0103m gh\u00e9t nh\u1eefng b\u00e8 ph\u00e1i c\u00f9ng thi\u00ean l\u1ec7ch. Ng\u00e0i ta mu\u1ed1n t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1edbi v\u1eadn h\u00e0nh b\u1eb1ng lu\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. \u0110\u1ec3 r\u1ed3i ch\u00ecm xu\u1ed1ng trong nh\u1eefng c\u01a1n s\u00f3ng tranh chi\u1ebfm c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c ng\u00e0n \u0111\u1eddi. Nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u00ean quan c\u1ee7a ng\u00e0i ta ti\u1ebfp t\u1ee5c loay hoay tr\u00ean nh\u1eefng b\u1edd \u0111\u00ea, c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng v\u00e0 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, trong m\u1ed9t th\u1ee9 k\u1ebft qu\u1ea3 h\u1ee7y ho\u1ea1i \u0111\u00e3 th\u00e0nh h\u00ecnh.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh b\u1ea5y l\u00e2u phong t\u1ee5c ki\u00eau b\u1ea1c xa x\u1ec9, b\u1ecb t\u1ea1o v\u1eadt gh\u00e9t l\u00e2u r\u1ed3i, nh\u1edd lo\u1ea1n l\u1ea1c m\u00e0 thay c\u0169 \u0111\u1ed5i m\u1edbi. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng c\u00f4ng li\u1ec7t r\u1ee1 r\u00e0ng, d\u01b0\u1edbi su\u1ed1i v\u00e0ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n h\u1ed1i h\u1eadn. Ng\u00e0i ta v\u1eabn n\u00f3i, tr\u00ean tro t\u00e0n, gi\u1eefa tang th\u01b0\u01a1ng. Trong n\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n<p>\u201cTrong cung d\u00f9ng nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc, xe ph\u1ea3i r\u1ea5t l\u1edbn.\u201d C\u00f4 b\u1ed7ng n\u00f3i. \u201cXe v\u1eeba l\u1edbn v\u1eeba n\u1eb7ng, v\u1eadt li\u1ec7u c\u00f9ng c\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u00f3ng ph\u1ea3i xem x\u00e9t k\u1ef9 m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTa s\u1ebd t\u00ednh.\u201d Nh\u00e0 vua l\u1ea5y l\u1ea1i b\u1ea3n v\u1ebd t\u1eeb tay c\u00f4. C\u00f4 cau m\u00e0y nh\u00ecn ng\u00e0i ta.<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0i r\u1ea3nh r\u1ed7i th\u00ec ng\u1ed3i t\u00ednh to\u00e1n th\u1ebf kh\u00f4ng \u0111au \u0111\u1ea7u sao?\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ee1 \u0111au \u0111\u1ea7u h\u01a1n n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi.\u201d Nh\u00e0 vua d\u01b0\u1eddng l\u01a1 \u0111\u00e3ng m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00f4, nh\u01b0ng c\u00f3 v\u1ebb l\u1eadp t\u1ee9c nh\u1eadn ra \u00fd trong c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a m\u00ecnh, li\u1ec1n m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi. \u201cC\u00f3 v\u00f4 s\u1ed1 d\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, v\u00f4 s\u1ed1 ho\u00e0n c\u1ea3nh, ta c\u00f2n \u0111ang ngh\u0129 kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1ea3i xem th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00e2y. D\u00f9ng c\u00e1ch n\u00e0o m\u00e0 x\u00e9t c\u0169ng d\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u1ea3.\u201d<\/p>\n<p>\u201cKh\u00f4ng \u0111\u00fang m\u1edbi l\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.\u201d C\u00f4 n\u00f3i, th\u1ea5y nh\u00e0 vua l\u1ea1i c\u01b0\u1eddi, ng\u00e0i ta kh\u00f4ng n\u00f3i th\u00eam.<\/p>\n<p>Khi ng\u00e0i ta tin t\u01b0\u1edfng, th\u00ec h\u1ebft B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m ng\u00e0i ta th\u1ea5t v\u1ecdng. Khi ng\u00e0i ta nghi ng\u1edd, th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y B\u00f9i T\u0103ng Huy, Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft. Nh\u1eefng g\u00ec t\u1eebng l\u00e0 gi\u1ea5c m\u1ed9ng \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd l\u1ea1i li\u00ean t\u1ee5c ph\u01a1i b\u00e0y m\u1eb7t x\u1ea5u xa, trong khi nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng mong ch\u1edd hy v\u1ecdng l\u1ea1i c\u00f3 \u0111i\u1ec3m s\u00e1ng ng\u1eddi. Ch\u1eb3ng m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m th\u01b0\u1edbc \u0111o cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u2013 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 x\u1ea3 th\u00e2n trong n\u00fai r\u1eebng hoang, Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 t\u1ef1 s\u00e1t \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean \u2013 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch b\u1ecb gi\u1ebft t\u1ea1i H\u00e0 Ti\u00ean, ngay c\u1ea3 trong \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n nh\u1ea5t quy\u1ebft \u0111i theo tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ed1ng tr\u1ea3 phi\u1ebfn qu\u00e2n Phi\u00ean An. Ngay c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb sai l\u1ea7m kia c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u, th\u1eadm ch\u00ed, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00ednh h\u1ecd c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 m\u00ecnh. Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n khi d\u00e2ng s\u1edb b\u00e0y k\u1ebf \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Phi\u00ean An h\u1eb3n v\u1eabn ngh\u0129 m\u00ecnh l\u00e0 k\u1ebb t\u00e0i n\u0103ng gi\u1ecfi gi\u1eafn. B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean n\u0103m \u1ea5y mang ni\u1ec1m tin s\u1eaft \u0111\u00e1 v\u00e0o b\u1ea3n th\u00e2n kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1ed3i m\u00ecnh s\u1ebd ch\u1ebft \u0111i trong \u00f4 nh\u1ee5c. Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u trong tu\u1ed5i thanh ni\u00ean ng\u1ea1o ngh\u1ec5 m\u00e0 bu\u1ed3n b\u00e3 h\u1eb3n c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u01b0\u1eddng t\u1edbi m\u00ecnh l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ee9ng v\u00e0o t\u00e2m b\u00e3o l\u1eadt ng\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 th\u1ebf gian.<\/p>\n<p>Trong l\u00fac n\u00e0y c\u00f4 c\u00f2n tho\u00e1ng ngh\u0129 nh\u00e0 vua \u0111ang ng\u1ea5m ng\u1ea7m \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m v\u1edbi T\u1ea3 qu\u00e2n, th\u1eadm ch\u00ed ngay c\u1ea3 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ebft trong n\u1ed7i ph\u1eabn u\u1ea5t \u0111au \u0111\u1edbn c\u00f9ng c\u1ef1c, L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t b\u1ecb l\u1ee3i d\u1ee5ng ch\u00e0 \u0111\u1ea1p ngay khi \u0111\u00e3 v\u1ec1 n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i. Nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 h\u1ecd tin t\u01b0\u1edfng, nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng s\u1eaft son g\u1eafn b\u00f3, th\u1ebf gian m\u00e0 m\u00ecnh t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 th\u1ea5u r\u00f5 th\u00f4ng su\u1ed1t t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, h\u00f3a ra \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 l\u00e0 d\u1ed1i tr\u00e1 l\u1ecdc l\u1eeba, \u0111\u1ec1u h\u01b0 v\u00f4 m\u1edd m\u1ecbt. C\u00e0ng th\u00f4ng minh t\u00e0i t\u00ecnh, c\u00e0ng r\u1ed1i r\u1eafm b\u1ea5t ph\u00e2n. \u0110\u1eb9p \u0111\u1ebd v\u00e0 x\u1ea5u xa, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u00e1ng h\u1eadn, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111an xen v\u00e0o nhau, khi\u1ebfn h\u1ecd v\u1eeba c\u0103m gh\u00e9t l\u1ea1i v\u1eeba x\u00f3t xa, v\u1eeba n\u00edu k\u00e9o h\u1ecd l\u1ea1i tr\u00ean b\u1edd v\u1ef1c v\u1eeba \u0111\u1ea9y h\u1ecd v\u00e0o n\u1ed7i bu\u1ed3n th\u0103m th\u1eb3m.<\/p>\n<p>Ch\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ecdn kh\u1ed1n, cha c\u00f4 t\u1eebng c\u01b0\u1eddi n\u00f3i ng\u00e0y xa x\u01b0a n\u1ecd. \u00d4ng m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebb kh\u00f4n ngoan nh\u1ea5t m\u1ef1c, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1n b\u00e3o t\u1ed1 c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang tr\u00ean \u0111\u00e0 s\u1ee5p \u0111\u1ed5. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, \u00f4ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i k\u1ebft cu\u1ed9c th\u1ea3m kh\u1ed1c \u0111ang r\u01a1i xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u201cTa g\u1ecdi khanh t\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u1ecfi, khanh c\u00f3 bao nhi\u00eau anh em trai?\u201d Nh\u00e0 vua \u0111\u1eb7t b\u1ea3n v\u1ebd sang b\u00ean, quay ng\u01b0\u1eddi h\u1eb3n v\u1ec1 ph\u00eda c\u00f4, trong l\u00fac c\u00f4 nh\u01b0 gi\u1eadt m\u00ecnh l\u1ea1nh to\u00e1t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ea9m, b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi.\u201d C\u00f4 b\u1ed7ng nhi\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u00e1p, th\u1ea5y nh\u00e0 vua g\u1eadt \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u201cH\u1eb3n t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc v\u0103n v\u00f5 r\u1ed3i.\u201d D\u01b0\u1eddng nh\u1eadn ra s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i c\u1ee7a c\u00f4, ng\u00e0i ta li\u1ec1n n\u00f3i nhanh. \u201cTa \u0111\u1ecbnh ph\u00e1i t\u1ea5t c\u1ea3 theo c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed trong s\u00e1ch Hoa danh \u0111\u1ebfn B\u1eafc K\u1ef3, v\u00e0o qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn.\u201d<\/p>\n<p>C\u00f4 nghe c\u00f3 \u00fd h\u1ecfi trong gi\u1ecdng ng\u00e0i ta, nh\u01b0ng c\u1eafn m\u00f4i im l\u1eb7ng. \u0110\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, gi\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea1nh th\u1ed5i v\u00e0o g\u00e1c gi\u1eefa h\u1ed3.<\/p>\n<p>D\u00f9 c\u00f3 h\u1ecdc h\u00e0nh v\u0103n v\u00f5 gi\u1ecfi giang hay kh\u00f4ng, t\u1ea5t c\u1ea3 em trai c\u00f4 c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ra tr\u1eadn. Ph\u1ea3i \u0111\u00edch th\u00e2n gi\u00e0nh l\u1ea5y s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u1ec1 cho b\u1ea3n th\u00e2n. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh hi\u1ec7n t\u1ea1i, ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00f4ng lao kh\u1ea3 d\u0129 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y s\u1ef1 s\u1ed1ng \u2013 th\u1eadm ch\u00ed ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1ebft \u00eam \u00e1i h\u01a1n, cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 c\u00f4.<\/p>\n<p>T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111ang b\u1ecb ngh\u1ecb t\u1ed9i trong \u0111\u00ecnh vi\u1ec7n. T\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a nh\u00f3m L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng ch\u1ea5t d\u00e0y th\u00eam qua ng\u00e0y th\u00e1ng, trong nh\u1eefng bi\u1ebfn lo\u1ea1n li\u00ean ti\u1ebfp ch\u01b0a t\u1eebng ng\u01a1i ngh\u1ec9. R\u1ed3i s\u1ebd \u0111\u1ebfn L\u00ea Ch\u1ea5t cha c\u00f4, c\u00f9ng nh\u1eefng c\u00e1i \u00e1n v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t m\u00e3n b\u1ecb b\u1ecf d\u1edf ng\u00e0y \u1ea5y \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh. R\u1ed3i s\u1ebd \u0111\u1ebfn to\u00e0n b\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng \u1edf d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng T\u1ea3 qu\u00e2n. Con c\u00e1i c\u1ea3 trai l\u1eabn g\u00e1i c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, gia \u0111\u00ecnh c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft gi\u1ebft kh\u00f4ng tha m\u1ed9t ai, b\u1ecb h\u00e0nh h\u00ecnh ngay khi l\u1ecdt v\u00e0o tay quan qu\u00e2n m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh vua. Ngay c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u1eadu ti\u1ebfn s\u0129 c\u1ee7a \u0110inh Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi cha d\u00f2ng h\u1ecd t\u00f4ng th\u1ea5t c\u1ee7a Nguy\u1ec5n H\u1ef1u D\u1ef1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00e1i ch\u1ebft. H\u1ecd s\u1ebd kh\u00f4ng tha m\u1ed9t ai, kh\u00f4ng m\u1ed9t ai.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng cheo leo hi\u1ec3m tr\u1edf, s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed ng\u1eadp tr\u00e0n, nh\u1eefng \u0111\u1ed9i qu\u00e2n hung hi\u1ec3m \u1ea9n n\u1ea5p kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, l\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u1eadp c\u00f4ng h\u01a1n h\u1ebft. Qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh lui v\u1ec1 bi\u00ean gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p, nh\u00f3m L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng c\u1eeda th\u00e0nh Phi\u00ean An t\u1eed th\u1ee7, nh\u1eefng \u0111\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng trong c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i canh ph\u00f2ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh t\u1eadt hay ph\u1ee5c k\u00edch. N\u0103m r\u1ed3i ch\u1ec9 v\u00e0i th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, nh\u1eefng \u0111\u1ed9i qu\u00e2n h\u00e0ng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi hung h\u00e3n x\u00f4ng t\u1edbi l\u1ea1i \u0111em t\u1edbi c\u01a1 h\u1ed9i th\u0103ng ti\u1ebfn cho nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ee7 li\u1ec1u l\u0129nh, gan d\u1ea1, b\u1ea5t ch\u1ea5p.<\/p>\n<p>D\u00f9 c\u00f4 bi\u1ebft, ch\u1eb3ng m\u1ed9t \u0111\u1ee9a em n\u00e0o gi\u1ed1ng nh\u01b0 cha c\u00f4. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u1edbn l\u00ean trong nhung l\u1ee5a, quen th\u00f3i phong l\u01b0u h\u01a1n l\u00e0 nghi\u00eam kh\u1eafc, ch\u01b0a t\u1eebng n\u1ebfm tr\u1ea3i gian kh\u1ed5, th\u1eadm ch\u00ed ch\u1eb3ng bi\u1ebft t\u1edbi ph\u1eadt l\u00f2ng. Ngay c\u1ea3 L\u00ea H\u1eadu d\u00f9 quy\u1ebft t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u1eadu c\u00f4ng t\u1eed y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i v\u00e0i th\u00e1ng gi\u00f3 m\u01b0a.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng, c\u00f4 c\u00fai ng\u01b0\u1eddi d\u1eadp \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea1 \u01a1n ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng.\u201d C\u00f4 n\u00f3i khi run r\u1ea9y trong c\u01a1n gi\u00f3 l\u1ea1nh. L\u00f2 than trong g\u00e1c h\u1ee3p c\u00f9ng gi\u00f3 ngo\u00e0i hi\u00ean khi\u1ebfn c\u00f4 run l\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f4 kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1ea1i sao ng\u00e0i ta l\u1ea1i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 c\u00f4 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i. C\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e0i ta mu\u1ed1n \u0111\u1ea9y t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ebft trong r\u1eebng, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e0i ta \u0111ang t\u1ecf ra m\u00ecnh r\u1ed9ng r\u00e3i bao dung, nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ea1i, nh\u00e0 vua \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. Ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi r\u1ed9ng r\u00e3i bao dung, ch\u01b0a bao gi\u1edd, ng\u00e0i ta s\u1ebd n\u00f3i ngay l\u1eadp t\u1ee9c. C\u00e1c s\u1eafc l\u1ec7nh, th\u01a1 t\u1eeb c\u1ee7a ng\u00e0i ta v\u1eabn tr\u00e0n \u0111\u1ea7y s\u00e1t kh\u00ed, th\u00fac gi\u1ee5c cho gi\u1ebft ch\u00f3c v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t. M\u1ecdi con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn \u0111ang lao l\u00ean trong c\u01a1n say m\u00e1u v\u00e0 h\u1eadn th\u00f9, l\u1ea5y m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u00f9ng x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ecba v\u1ecb l\u1eabn c\u1ea7u sinh.<\/p>\n<p>C\u1ea7u sinh l\u00e0 th\u1ee9 duy nh\u1ea5t m\u00e0 c\u00e1c em c\u00f4 c\u00f3 th\u1ec3 hy v\u1ecdng, d\u00f9 \u1edf kinh th\u00e0nh n\u00e0y hay n\u01a1i chi\u1ebfn \u0111\u1ecba, trong c\u00e1i b\u1eaby l\u1edbn \u0111ang s\u1eadp xu\u1ed1ng t\u1eeb b\u1ea7u tr\u1eddi.<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ch\u00fa th\u00edch:<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><em>[1]<\/em><\/a><em> Thu v\u1ecdng c\u1ee7a Tuy L\u00fd v\u01b0\u01a1ng<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh ti\u1ec5u b\u00ecnh l\u01b0\u1ee1ng k\u1ef3 ngh\u1ecbch ph\u1ec9: \u201cTa \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u, t\u1ef1 nhi\u00ean r\u01a1i n\u01b0\u1edbc m\u1eaft\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Cao su v\u1ed1n l\u00e0 ng\u00e0nh s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n c\u1ee7a Nam M\u1ef9, c\u1ea5m ng\u1eb7t chuy\u1ec7n nh\u00e2n gi\u1ed1ng ra ngo\u00e0i. N\u0103m 1876, Henry Wichkam m\u1edbi mang l\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1t gi\u1ed1ng cao su v\u1ec1 Anh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u nh\u00e2n gi\u1ed1ng r\u1ed3i \u0111em tr\u1ed3ng \u1edf c\u00e1c thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00f9ng c\u1eadn nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> Tr\u00edch Journal from India to Cochinchina c\u1ee7a John Crawful: \u201cS\u1ed1 g\u1ea1o tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng cho 1 ng\u00e0y c\u00f4ng \u00edch \u1edf th\u00e0nh Calcutta (th\u00f9 \u0111\u00f4 T\u00e2y Bengal, \u1ea4n \u0110\u1ed9) mua \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 n\u00e0y (gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng d\u1ecbch \u1edf Hu\u1ebf n\u0103m 1830)\u201d, t\u00e1c gi\u1ea3 cho r\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e1 cao n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 do s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ee9c l\u00ednh thay cho d\u00e2n.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><em><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> Th\u1ef1c l\u1ee5c, th\u00e1ng 2 n\u0103m 1834: Sai c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Tr\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Th\u01b0\u1edbng (con Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t) 7 ng\u01b0\u1eddi, theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. N\u1ebfu x\u00e9t ra th\u1ef1c c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c, v\u00f5 ngh\u1ec7, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 li\u1ec7u b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u1ed3i th\u1ee7 Nam ch\u00e2u k\u1ebft tr\u1ea7n v\u00e2n, V\u1ecb \u01af\u01a1ng ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u0169 th\u01b0 v\u0103n[1] (Quay nh\u00ecn Nam ch\u00e2u \u0111\u1ea7y m\u00e2y b\u1ee5i, tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n V\u1ecb \u01af\u01a1ng th\u01b0 v\u0103n bay) &nbsp; N\u0103m \u1ea5y, \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, n\u1ea1n \u0111\u00f3i x\u1ea3y ra tr\u00ean kh\u1eafp B\u1eafc K\u1ef3 sau tr\u1eadn l\u1ee5t h\u1ee7y ho\u1ea1i v\u1ee5 chi\u00eam. Cu\u1ed1i m\u00f9a xu\u00e2n, th\u1ed5 ty Ninh B\u00ecnh d\u1ef1a tr\u00ean danh ngh\u0129a L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i d\u1eady \u0111\u00e1nh v\u00e0o th\u00e0nh H\u01b0ng H\u00f3a, lan sang Thanh Hoa. Gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f9ng c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a T\u1ea3 qu\u00e2n gi\u1ebft Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean chi\u1ebfm th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, h\u1ecdp qu\u00e2n H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Thanh, Gia t\u00f4 trong h\u1ea1t \u0111\u00e1nh l\u1ea5y s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. \u0110\u1ea7u m\u00f9a thu, \u0111\u00ea B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ee1 h\u00e0ng lo\u1ea1t trong tr\u1eadn l\u0169 l\u1edbn. N\u01b0\u1edbc ph\u00e1 qua \u0111\u00ea, ch\u1ea3y lan kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ed5 ra t\u1edbi bi\u1ec3n. V\u00f9ng quanh Tr\u1ef1c K\u1ef3 h\u1ea1n h\u00e1n r\u1ed3i l\u1ee5t l\u1ed9i, gi\u00e1 g\u1ea1o kh\u1eafp n\u01a1i t\u0103ng v\u1ecdt. Gi\u1eefa m\u00f9a thu, anh v\u1ee3 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 ty Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, lan \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh. M\u00f9a \u0111\u00f4ng, Xi\u00eam \u0111\u01b0a qu\u00e2n \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[114],"tags":[],"class_list":["post-10492","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minh-nguyet-3"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10492"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10492\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truongan.name\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}