Solitude

.Gối mộng mơ màng duyên nợ cũ. Đài mây trôi dạt phách hồn xa. More...

Chúa làm thơ khóc vợ
Trường An November 6th, 2012

Một điểm dễ thấy trong văn chương cổ VN là rất ít nói về tình cảm vợ chồng, nói về tình cảm nam nữ còn hiếm nữa là (không tính thơ nhạc dân gian). Các nhà thơ nhà văn rất thoải mái viết vịnh cảnh vịnh người, thậm chí thương tiếc cho người đâu đâu, nữ nhân bạc mệnh đâu đâu chứ lại chẳng mấy khi nhớ đến vợ. Người viết thơ tế người yêu như Phạm Thái kể cũng đã là loại ngông cuồng rồi, huống hồ đến bậc vua chúa. Người nói tình cảm trong nhà đế vương nhạt như bèo, không đánh nhau sứt đầu mẻ trán đến mức người ngoài xì xào giết nhau như vợ chồng mấy ông vua nhà Lý, nhà Lê thì cũng thận trọng khi viết ra những bài tế đầy "công thức" như Trần Dụ Tông tế Nguyễn Bích Châu "Có linh thiêng thì phù hộ cho biên thùy của trẫm nhé". '__'

Kể cũng không có gì khó hiểu, khi bài thơ khóc vợ (được lưu truyền) là của Tự Đức còn khiến những người "tân tiến cởi mở" của thời đại này nhân tiện nhiếc vua thêm một câu "khóc vợ hèn gì mất nước". Thời đại nam nhi chi chí, nam nhân năm thê bảy thiếp, hôn nhân chính trị trong hoàng cung thì vua chúa càng không thể (không có cách) viết về tình cảm nam nữ cá nhân. Ngoại trừ bài "Khóc Bằng phi" còn chưa thống nhất tác giả kia, chỉ còn một vua chúa duy nhất viết thơ khóc vợ: Chúa Minh Nguyễn Phúc Chu.

Nguyễn Phúc Chu là một người đa tình, số vợ con nhiều đến nỗi qua mấy cơn binh lửa thì không ai thống kê chính xác được bao nhiêu (kể cũng chả lạ với Song Tử lai Bảo Bình như rứa). Nhưng có một người mà dù bà chẳng có công đức gì, hay con cái lập nên nghiệp lớn gì, vẫn được Đại Nam liệt truyện ghi lại bởi vì một lý do sau:

Bà mất được một năm, chúa thương nhớ không thôi, làm đàn chay trọng thể ở chùa Thiên Mụ, chúa làm 4 bài thơ, thương nhớ viết vào tường chùa.

Bấy giờ, trong các cung tần từ trần, không ai được ân sủng lạ lùng như thế. Người đời cho là việc long trọng vậy.

Nguyễn Kính phi là con gái của Tham chính Nguyễn Hữu Hợp, được nạp vào cung từ khi chúa mới lên ngôi, mất năm 1713. Làm vợ chồng gần 20 năm trong nhà đế vương mà khi mất đi vẫn còn được thương tiếc đến thế. Thơ chúa khóc vợ lời lẽ thống thiết:

Bài 1:

Vấn thiên hà sự chiết ngô phi!
Hoa tạ, tam cung nguyệt yếm huy.
Bất đạc nữ trung vong khổn phạm,
Hoàn tri kỳ nội thất dung nghi.
Thời đương thất tịch ngân hà ám,
Sầu ký thiên niên giới lộ hi.
Mạn đạo tiếu nhân nhi phụ thái,
Cổ kim thùy cánh thử tình vi.

Dịch nghĩa: Hỏi trời sao lại giết vợ ta! Hoa rụng, tam cung bóng nguyệt tà. Không những khiến mất đi phong phạm cho giới nữ lưu, Ngờ đâu mất cả dung nhan trong ngày cũ. Thất tịch nay ngân hà đen tối, Sầu đến ngàn thu ngâu chóng tan. Đừng cười người thói thường tình nhi nữ, Cổ kim ai tránh được tình này.

Bài 2:

Khứ niên chức nữ nhập song minh,
Khước bị trùng vân tựu địa sinh.
Chế cẩm vị hoàn ti tại trục,
Xuyên trâm tài bãi tuyến phiêu doanh.
Không hoài ngũ dạ Quỳnh lâu địch,
Khởi vọng song xuy Ngọc điện sinh.
Nhất phiến mê ly nghi thử tế,
Uyên ương tú chẩm mộng nan thành.

Bài 3:

Nội trợ tằng kinh ức ỷ ny,
Duy dư đồng nhữ lưỡng nan kỳ.
Phi nhân mộ sắc tiềm huy lệ,
Chỉ vị tôn hiền trọng phú thi.
Việt hải tuy khoan nan tái hận,
Tẩm lăng nghi cận dị quan bi.
Trường đê thả mạc tài dương liễu,
Hảo đãi thanh minh túng mục thì.

Dịch nghĩa: Trong nhà vẫn nhớ tư dung yểu điệu, Duy chỉ ta và nàng khó gặp lại. Không phải vì mến yêu nhan sắc mà khóc thầm, Chỉ vì nhớ người hiền mà làm thơ. Biển Việt dù mênh mông khó tải hết hận, Bia lăng tẩm gần đọc thêm sầu. Đê dài xin đừng trồng dương liễu, Để tiết Thanh minh ngóng trông xa.

Bài 4:

Nhữ thọ tuy vi, phúc tự trường,
Nhân truyền phúc trạch Nguyễn cung hương.
Phao tư kim ngọc doanh song níp,
Lưu thử nhi tôn mãn nhất đường.
Đối cảnh kỷ hồi hàm biệt lệ,
Liên tài nhất thế động trung tràng.
Kim bằng diệu pháp không vương lực,
Tiến bạt u hồn đạt thượng phương.

Dịch nghĩa: Nàng thọ tuy ngắn, phúc lại dài, Người truyền rằng phúc trạch trong cung Nguyễn tỏa hương. Ném đi vàng ngọc tràn hai tráp, Lưu lại cho con cháu đầy một nhà. Đối cảnh bao lần ngăn nước mắt, Thương tài một kiếp khiến lòng đau. Nay nhờ diệu pháp không vương lực, Đưa u hồn đến chốn Tây phương.

---

Thơ Nguyễn Phúc Chu thường phảng phất buồn, "Độc ngã nhàn tình y phiếu miểu, Kỷ nhân trầm mộng đắc thung dung" (Chỉ mình ta tình suông về dằng dặc, Hỏi ai trầm mộng được thong dong?) hay buồn nỗi "Lữ khách lạc tiêu thính vũ thanh". Ông làm thơ nhiều, nhưng như hầu hết các di tích thời các chúa Nguyễn, đều không mấy vật còn lại, chỉ còn thơ trên đồ sứ và kiến trúc chùa chiền. Trong đó, ít bài có phong thái của đế vương đắc ý, ngay cả khi đứng trên đỉnh cao phù hoa, càng chẳng mấy khi trịnh trọng ca ngâm điển tích hào hùng như thói thường của các nhà thơ quý tộc. Cũng không phải cái buồn u uất như Nguyễn Du hay những nhà thơ long đong sau này, trong thời thịnh trị của mình, Nguyễn Phúc Chu lãng mạn và cô đơn.

.

.

.

(Nói đùa, cũng đừng xuyên không về gặp ổng, nhắm chịu đựng nổi một Song Tử lai Bảo Bình không rồi hãy xuyên.)



12 Responses
jackfruit2307

Nghe ss giới thiệu về Chúa Nguyễn Phúc Chu, em bị mê hoặc mất rồi.
SS ơi, Nhật mộ biên thảo ngoài nói về Như Yên thì có nói về Chúa Nguyễn Phúc Chu và Nguyễn Kính Phi không ạ ? :D

Trường An

Trong nì chúa NPC là nhân vật thứ chính nhưng đây là thời niên thiếu của "chàng" nên nhắc tới Nguyễn Kính phi được chừng... 20 dòng. :D Vì không viết được gì về họ nên mới có bài này nè. T^T

jackfruit2307

Không biết Nguyễn Kính Phi thế nào mà ông Nguyễn Phúc Chu mê thế không biết ? :))
Viết vào đâu không viết lại viết vào tường chùa :))

Trường An

Viết vào tường chùa nó mới còn, chứ tác phẩm viết vào giấy của NPC có còn đâu :)) Với lại người xưa có thói quen sáng tác viết vào tường mà =)) (đọc mấy tác phẩm cổ đại như Thủy Hử, Bình Sơn Lãnh Yến, Tam quốc, Tây du gì cũng thấy tao nhân mặc khách hứng lên là... kiếm tường viết, cho thiên hạ lé mắt =)) ). Với lại lúc ấy NPC đang lập đàn chay cho NKP, ở lại trong chùa nên... đè tường chùa ra viết. :))

NPC với MM đều là Song Tử. Hãy coi đó là điểm "thần kỳ" của Song Tử, lắm vợ lắm con mà lại chung tình =)) =))

jackfruit2307

SS có ngày sinh của các ông ấy sau mà biết các ông ý là song tử ? :))
Có khi ông ý muốn nổi tiếng và để thế hệ sau biết nên viết vào tường chùa ? :))
Mà Gia Long cung gì hả ss?

Trường An

Cóaaa. Nguyễn Phúc tộc thế phả ghi đầy đủ. =)) Mà chỉ nội ghi chép trong sử đã thấy NPC Song Tử 1 cây rồi. "Giỏi cả văn lẫn võ", quan hệ rộng, làm thơ nhiều, học sang cả Toán pháp lẫn thiên văn Tây dương.

Ông í mà còn sợ mình chưa đủ nổi tiếng á? =))

GL là Bảo Bình. =))

Cho em một list hoàng đạo của vua chúa này: http://truongan.byethost11.com/?p=7040

jackfruit2307

Nghe yêu thương dạt dào :))
Đổ rụp luôn chúa từ đây :))

" Trong nhà vẫn nhớ tư dung yểu điệu, Duy chỉ ta và nàng khó gặp lại"

"Hỏi trời sao lại giết vợ ta! Hoa rụng, tam cung bóng nguyệt tà. Không những khiến mất đi phong phạm cho giới nữ lưu, Ngờ đâu mất cả dung nhan trong ngày cũ. Thất tịch nay ngân hà đen tối, Sầu đến ngàn thu ngâu chóng tan. Đừng cười người thói thường tình nhi nữ, Cổ kim ai tránh được tình này."

Nhưng bài 1 hay nhất :))

jackfruit2307

Nếu biết nhiều về triều Nguyễn và bối cảnh chắc em đã viết về chúa Nguyễn Phúc Chu
Nhưng đúng là khi thích thứ gì thì lại ngại viết vì sợ phá hỏng nó :))
Bản thân sự lãng mạn của chúa Nguyễn Phúc Chu đã khiến đôi này đẹp rồi :))
Lại là sự việc thật chứ không bịa nữa.

Trường An

Ừa, chúa Nguyễn Phúc Chu siêu ngầu. 16 tuổi lên ngôi chúa, bình định hết Chiêm Thành, Chân Lạp, đánh Anh ở Côn Lôn. Văn võ song toàn, học cả toán với thiên văn Tây. =)) Hiên ngang khóc vợ trước quần hùng =))

jackfruit2307

Mà ngoài NKP, không biết NPC còn khóc bài nào nữa không hả ss mà thấy nhiều trang bảo ông này có hàng chục bài khóc vợ :))

Trường An

Cách đọc sử của VN là lấy sự kiện rồi mở sách ra tra đi em, tin vào "sử gia" VN thì sẽ hố hàng hoành tráng =))

Chắc trình tự nó được viết như vậy nè: 4 bài => à, nhiều quá => "nhiều" nghĩa là "hàng chục" (tự suy luận) =)) Đúng kiểu rụng 1 cái lông dẫn đến ung thư =))

jackfruit2307

Giờ em bị cuồng mấy bài thơ của Chúa Nguyễn Phúc Chu quá rồi :))
Nghe mà rụng tim không ngóc lên được :))

Leave a Reply

(required)

(required)

:) :blush: :D :( :(( ;)) :banh: ;) ::) =)) :)) b-) :meo1: :meo2: :meo3: :meo4: :meo5: :meo6: :meo7: :meo8: :meo9: :meo10: :meo11: more »

Bộ gõ tiếng Việt đã được bật. Bạn có thể gõ tiếng Việt không cần phần mềm trong máy.
RSS feed for comments on this post.


Copyright © Trường An. All rights reserved.